Hãy dùng tư duy phản biện (critical thinking) mà xem:

- Mình đã “làm nên” con chưa mà bảo là “làm hư” con?

Con ở trong bụng mẹ chín tháng, thì chín tháng ấy con chỉ biết có cái bụng mẹ thôi, con nào có biết bên ngoài là gì đâu. Vì vậy, có gì “hư” khi con khóc đòi mẹ? Có gì hư khi con “bện hơi” mẹ?

Trong sáu tháng đầu tiên của cuộc đời, đặc biệt là tháng thứ nhất, con đang tìm hiểu thế giới xung quanh là gì, không biết môi trường mình đang sống là cái gì ấy nhỉ? Khóc là phương tiện giao tiếp duy nhất của con. Nếu con khóc và có người đến ôm ấp, vỗ về con, có bố mẹ ở bên để nựng nịu con thì con sẽ thấy thế giới bên ngoài cũng bình yên, không có gì để sợ cả. Nhưng nếu con khóc mà không ai đến, hoặc có nghe có tiếng người mà vẫn cứ để mặc cho con khóc thì con sẽ thấy thế giới này thật đáng sợ vì con thấy lẻ loi quá. Dẫu sao con cũng là người mới đến mà?

Có ngày đầu tiên đi học nào mà không bỡ ngỡ?

Có ai mà không thấy lạ lẫm khi bước vào một chỗ làm mới?

Có vị khách du lịch nào mà không thấy hoang mang khi đến một đất nước lạ và người hướng dẫn du lịch cũng như thông dịch viên của mình thì không thấy đâu?

Con khóc, không phải lúc nào cũng vì đói. Và chính vì sự nhầm lẫn này mà nhiều bé không được bú mẹ hoàn toàn trong sáu tháng đầu. Mẹ mất tự tin vào khả năng nuôi con bằng sữa mẹ của mình vì nhầm lẫn những biểu hiện thông thường của con với nhu cầu dinh dưỡng thực sự của con.

Với những lý do nêu trên, việc “làm hư” một trẻ sơ sinh, đặc biệt là trẻ dưới sáu tháng là điều hoàn toàn không thể. Do vậy, bế một em bé đang khóc và vỗ về bé là một điều hoàn toàn, một điều hoàn toàn đúng đắn.

Nghiên cứu cho thấy, nếu bố mẹ hoặc người thân đáp ứng kịp thời khi bé khóc thì bé sẽ ít khóc hơn bình diện chung. Tức là so với những bé bị “để mặc cho khóc” thì những bé được bố mẹ kịp thời xử lý khi khóc sẽ ít khóc hơn, có nghĩa là bé sẽ vui hơn, cảm thấy yên tâm hơn, và sẽ thư giãn hơn. Như vậy, không thể nói là bé được bố mẹ để ý hơn là những bé “hư” hơn.

Một điều mà nhiều người cũng nhận ra, đó là mỗi bé sinh ra có những tính cách khác nhau, cũng giống như người lớn mỗi người mỗi tính vậy. Có bé rất dễ chịu, thoải mái, sao cũng được; và cũng có bé nhạy cảm và dễ bực bội. Do đó, bố mẹ không cần phải lo lắng là mình sẽ làm “hư” con trong tháng đầu tiên, kể cả trong sáu tháng đầu tiên của cuộc đời con.

2. Duy trì lịch sinh hoạt bình thường cho các con. Tối vẫn nhắc con chúc ba mẹ ngủ ngon. Mẹ bế đứa nhỏ nhất bảo nó hun ba trước khi đi ngủ.

3. . Không được làm bể đồ đạc khi bực tức. BỂ ỐI thì ok nhá. Bể cái khác thiệt hại trăm bề.

4. Dù dầu có sôi lửa có bỏng, nhưng xưng hô vẫn không thay đổi.

5. Không nói xấu người ấy cho bất kỳ ai. Hãy để cả thế giới biết những điều tốt đẹp của người ấy, còn tật xấu của họ hãy giữ làm bí mật cho riêng bạn.
6. Xúc phạm nhau là điều KHÔNG ĐƯỢC CHẤP NHẬN cho dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào.
7. Không hạ thấp/nói xấu người ấy với con cái. Vì điều đó không làm cho bạn tốt đẹp hơn.
8. Đây là cơ hội để mỗi người âm thầm lặng lẽ soi lại mình chứ không phải là lúc gào vào mặt nhau: Anh/cô hãy quay vào trong mà coi lại mình đi!
9. Hãy cho người ấy biết là bạn đang cảm thấy bị tổn thương vì lời nói/hành động của họ. Thay vì làm họ tổn thương lại vì sự trả đũa của bạn. Người ta chỉ ngừng tấn công khi ý thức rằng họ đang làm đau người khác, hãy cho LƯƠNG TÂM của họ có cơ hội được tỉnh thức.
10. Tức giận, không có nghĩa là ngừng yêu thương. Nếu được, hãy tiếp tục yêu thương người ấy trong sự tức giận của bạn. Nếu tình yêu đủ lớn, bạn sẽ có những cách thể hiện rất riêng mà không cần phải nhờ ai tư vấn. Chẳng hạn như vẫn quan tâm đến những sở thích riêng của người ấy bằng cặp mắt nhìn ...chỗ khác. P/s: Ly cà phê sáng nay, được pha trong không khí hòa bình yêu thương êm ấm. Nhưng cho dù nhà mình có khói lửa thì mỗi ngày mình cũng được uống cà phê như thế này. Đây là cách đối tác lâu năm của mình thể hiện tình yêu thương khi tức giận. Cũng không phải dạng vừa đâu nhá, vì đây là cách tạo điều kiện cho mình ngồi nhâm nhi cà phê và nhâm nhi chính mình luôn

1. Phơi nắng – Kẻ thù hay người bạn?

Trước hết, chúng ta đều biết rằng nắng có tác dụng giúp cơ thể tổng hợp vitamin D. Cụ thể, tia UVB từ mặt trời kích hoạt một phản ứng trong da, biến đổi 7-dehydrocholesterol thành vitamin D3 (cholecalciferol) – một dạng vitamin D dễ hấp thụ nhất.

Tuy nhiên, các tổ chức y tế như WHO, AAP, CDC, và Academy of Breastfeeding Medicine (ABM) đã đưa ra cảnh báo: Trẻ sơ sinh dưới 6 tháng tuổi có làn da rất mỏng manh, dễ bị tổn thương bởi tia cực tím (UV), có thể gây cháy nắng và tăng nguy cơ ung thư da về sau. Vì thế, họ không khuyến khích phụ huynh sử dụng phơi nắng như phương pháp chính để bổ sung vitamin D, đặc biệt là trong khoảng thời gian UV mạnh nhất từ 10h sáng đến 4h chiều. (WHO, AAP, ABM)

Khoan đã! Họ nói là "không khuyến khích dùng làm phương pháp chính", chứ đâu có nói "cấm tuyệt đối" hay “đừng phơi”?

2. Lợi ích khác của ánh nắng mặt trời

Ngoài vai trò quan trọng trong việc tổng hợp vitamin D, ánh nắng còn mang lại nhiều lợi ích sinh học khác mà vitamin D nhân tạo không thể thay thế:

· Kích thích sản xuất oxit nitric (NO): Giúp giãn mạch, hỗ trợ huyết áp.

· Tăng serotonin: Giúp cải thiện tâm trạng, giảm nguy cơ trầm cảm.

· Kích thích tiết endorphin: Giúp thư giãn, giảm stress.

· Hỗ trợ chu kỳ giấc ngủ: Thông qua tăng cường sản sinh melatonin.

3. Diễn giải lệch lạc: “Thôi, cứ uống đi cho lành”

Chắc chắn, một số chuyên gia y tế đã "diễn dịch" thông điệp trên theo kiểu "trẻ con không được phơi nắng, chỉ uống vitamin D nhân tạo mới an toàn". Nhưng sự thật là không có một khuyến cáo nào cấm hoàn toàn việc phơi nắng cho trẻ sơ sinh. Thay vào đó, các tổ chức uy tín chỉ nói rằng phơi nắng không nên là cách chính để bổ sung vitamin D – nhưng điều đó không có nghĩa là nó không có giá trị.

Và thế là, rất nhiều cha mẹ bỗng rơi vào vòng luẩn quẩn: Không dám cho con ra nắng, chỉ tin vào thuốc uống vitamin D mà quên mất rằng vitamin D tự nhiên từ mặt trời có sinh khả dụng cao hơn, giúp duy trì mức độ bền vững trong máu lâu hơn. (Mayo Clinic)

4. Vậy chúng ta có thể phơi nắng cho con như thế nào?

Thời gian phơi nắng an toàn phụ thuộc vào vị trí địa lý, mùa trong năm, độ cao so với mực nước biển, mức độ ô nhiễm không khí và cả màu da của mỗi người.

⏳ Tia UV mạnh nhất không phải lúc nào cũng từ 10h sáng đến 4h chiều ở mọi nơi. Đây là khuyến cáo mang tính tổng quát, thường áp dụng ở các khu vực cận xích đạo hoặc nơi có cường độ UV cao. Ở các vùng xa xích đạo hơn, thời gian UV mạnh nhất có thể khác biệt đáng kể, đặc biệt vào mùa đông khi góc mặt trời thấp hơn.

Ví dụ về khác biệt địa lý trong cường độ UV:

• Úc & New Zealand (gần Nam Bán Cầu, tầng ozone mỏng hơn): UV rất cao ngay cả vào mùa đông, nên nhiều nơi khuyến cáo hạn chế nắng từ 9h sáng đến 5h chiều.

• Bắc Âu (xa xích đạo): Mùa đông gần như không có tia UV đủ để tổng hợp vitamin D, nên phơi nắng giữa trưa lại là khuyến cáo hữu ích.

• Khu vực ôn đới (Mỹ, châu Âu, Nhật Bản...): Mùa hè, tia UV mạnh nhất thường từ 10h sáng - 3h chiều. Mùa đông, cường độ UV giảm, và người dân thường được khuyến nghị bổ sung vitamin D bằng chế độ ăn uống.

• Tại Việt Nam và Đông Nam Á, thời điểm phơi nắng phù hợp nhất là trước 9h sáng và sau 4h chiều. Cường độ UV vẫn đủ để tổng hợp vitamin D mà không gây hại cho da.

• Thời gian phơi nắng: Bắt đầu từ 5-10 phút/ngày và có thể tăng dần lên 20 phút khi trẻ đã quen.

• Phơi nắng đúng cách: Cho trẻ mặc quần áo thoáng mát, để lộ cánh tay, chân, tránh ánh nắng trực tiếp vào mặt và mắt.

• Tránh phơi nắng qua kính cửa sổ: Vì tia UVB – thứ quan trọng giúp tổng hợp vitamin D – không thể xuyên qua kính.

  

  Ngoài ra, thời gian cần thiết để tổng hợp vitamin D từ ánh nắng phụ thuộc vào màu da của mỗi người. Da sáng màu (như người châu Âu) hấp thụ UV nhanh hơn, trong khi da sẫm màu (như người châu Phi, châu Á) chứa nhiều melanin hơn, gián tiếp giảm khả năng hấp thụ UVB. Đối với người Việt Nam, thời gian phơi nắng hiệu quả thường dài hơn so với người có làn da sáng, tốt nhất nên đặt trong khoảng 10-20 phút mỗi ngày vào buổi sáng hoặc chiều muộn.

🌞 Vậy nên, không thể áp dụng một khuyến cáo chung cho mọi người trên thế giới. Phơi nắng cần linh hoạt tùy theo địa phương, khí hậu và đặc điểm sinh học của từng cá nhân.

5. Bổ sung vitamin D nhân tạo – Cứu cánh hay giải pháp tạm thời?

Bổ sung vitamin D đường uống là một phương án an toàn và hiệu quả, đặc biệt với trẻ sống ở nơi ít nắng hoặc trong mùa đông. Các tổ chức y tế khuyến nghị:

• Trẻ bú mẹ hoàn toàn: Cần 400 IU vitamin D/ngày từ những ngày đầu sau sinh.

• Trẻ bú sữa công thức: Nếu uống ít hơn 1 lít/ngày, cũng cần bổ sung. (AAP)

Nhưng nếu có điều kiện, cho trẻ phơi nắng đúng cách vẫn là một lựa chọn luôn luôn tốt, vì ánh nắng không chỉ giúp tổng hợp vitamin D mà còn kích thích cơ thể sản sinh serotonin (cải thiện tâm trạng), oxit nitric (hỗ trợ tuần hoàn) và endorphin (giúp thư giãn).

6. Kết luận: Vitamin D – Đừng để hiểu sai!

• Ánh nắng mặt trời không phải kẻ thù. Chỉ cần biết cách tận dụng đúng, nó vẫn là nguồn cung cấp vitamin D tự nhiên tốt nhất.

• Vitamin D nhân tạo là cần thiết trong những trường hợp trẻ không thể phơi nắng đủ. Nhưng nó không phải là phương pháp duy nhất!

• Mọi thứ phải có sự cân bằng. Thay vì cực đoan hóa “phơi nắng là xấu” hoặc “chỉ có uống vitamin D mới tốt”, cha mẹ hãy hiểu rõ vấn đề và áp dụng linh hoạt để con có một khởi đầu khỏe mạnh nhất!

Nguồn tham khảo:

1. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO): Vitamin D and Sun Exposure

2. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): Sun Safety for Babies

3. Mayo Clinic: Vitamin D for Babies

4. Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP): Vitamin D for Babies, Children & Adolescents

5. Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC): Sun Safety for Babies

6. Mayo Clinic: Vitamin D for babies: Are supplements needed?

7. Science Focus: Can you absorb vitamin D through a window?

Vậy mấy bà má (và mấy ông ba, nếu có lỡ đọc tới đây), bạn nghĩ sao về chuyện bổ sung vitamin D? Bạn có đang bị nhầm lẫn bởi những thông tin sai lệch? Hay bạn có cách nào hay ho để giúp con nhận đủ vitamin D mà vẫn an toàn? Bình luận ngay nhé!

Leave a comment

Cảm ơn bạn đã ghé thăm Webcuame! Hãy đăng ký để trở thành người nhận các bài viết mới và hỗ trợ công việc của mình.

Từ bao năm nay mình đã có thói quen tập thể dục và chăm sóc bản thân. Một đứa con hay năm đứa con thì mình vẫn tập thể dục, vẫn skincare. Riết cả nhà đều xem đây là chuyện hiển nhiên và cần được tôn trọng. Giờ mình tập thể dục thì mọi người đều tạo điều kiện, kể cả bây giờ có Ren rồi thì việc bế em sẽ có các anh lớn và ba lo. Đang tập mà em khóc thì các anh hoặc ba sẽ thay phiên nhau bế em.

Thanks for reading Webcuame! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

Anh Rơm cuối năm rồi được nhiều thành tích học tập, ba mẹ muốn thưởng cho con. Mẹ hỏi ảnh là 'Con thấy sao nếu ba mẹ thưởng cho con membership tập gym?' Ảnh mừng quá trời, 'Dạ được vậy con cám ơn ba mẹ.' Thế là ảnh tìm hiểu, thiết kế bài tập cho mình. Xong nghiên cứu cách ăn uống cho phù hợp. Tiếp đó là làm meal plan rồi tự nấu cho mình luôn. Ảnh chuẩn bị đồ ăn cho cả tuần luôn, nên giờ mẹ không phải chuẩn bị bữa trưa cho ảnh đem đi học nữa.

Mẹ skincare mỗi sáng và tối. Ảnh thấy vậy cũng xin mẹ mua cho kem dưỡng ẩm, hỏi mẹ cách rửa mặt sao cho đúng. Ban đầu mẹ nói mà ảnh không nghe đâu, cái bàn học và bàn phím của con mà không sạch thì sẽ bị mụn, vì tay con tiếp xúc thường xuyên khi học và cũng bàn tay đó con sờ trên mặt con thì con sẽ bị mụn. Tóc con để mái che trán thì trán con sẽ bị mụn. Ảnh kêu con tắm rửa thường xuyên mà. Mẹ nói ừ nhưng con đang tuổi lớn, mồ hôi ra nhiều, nếu không kỹ thì sẽ bị mụn đó. Ảnh nói tại con thích kiểu tóc này mà (kiểu tóc xù che trán). Mẹ bảo ừ, cái đó tùy con, giờ con lớn rồi nên con được lựa chọn cách ăn mặc và kiểu tóc, nhưng mẹ thấy nó sẽ gây mụn cho con. Vẫn tiếp tục chọn kiểu tóc đó nha. Mẹ cũng không nói gì.

Và ảnh bị mụn thiệt luôn. Thế là từ đó biết nghe lời mẹ. Hỏi mẹ làm sao để hết mụn. Mẹ được dịp hướng dẫn cho ảnh cách chăm da. Xong thấy mẹ mát xa mặt mỗi sáng và tối bằng dụng cụ Gua sha thì cũng hỏi mượn làm theo luôn.

Kỳ nghỉ hè này skincare giống mẹ nên đỡ mụn nhiều rồi, da dẻ đẹp hơn. Thấy mẹ đắp nạ Viba, cũng hỏi là con đắp được hông. Mẹ nói được chớ con. Xong hỏi tiếp cái serum mụn hôm trước mẹ mua cho con, mẹ mua cho con nữa được hông mẹ, mẹ nói được luôn con.

Tại với mình chuyện chăm sóc bản thân cũng quan trọng như chuyện chăm sóc gia đình vậy, mình có vui có khỏe thì mới có năng lượng để trao đi chứ. Những bà mẹ mệt mỏi và trầm cảm là những bà mẹ chưa yêu thương mình đủ nhiều, hoặc mong đợi thiếu thực tế và thiếu sự hỗ trợ. Có người sẽ hỏi làm sao để người khác đừng đòi hỏi mình quá. Câu trả lời là hãy đặt ra giới hạn và thông báo ranh giới cho họ biết. Như mình đã thông báo (bằng hành động) là mình CẦN VÀ PHẢI TẬP THỂ DỤC nên chồng con đều hiểu. Vì vậy nếu mình đang tập mà đứa nào léng phéng lại gần chọc phá là những người còn lại sẽ nhắc nhở liền. Mình tôn trọng giới hạn mình đặt ra và cũng tôn trọng giới hạn của người khác. Mình được hỗ trợ nên cũng hỗ trợ những người sống quanh mình để họ có thể làm tốt nhất trong khả năng của mình.

Làm gương thật ra chỉ là làm tốt việc của mình thôi, chứ không có gì lớn lao.

Thanks for reading Webcuame! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

Tại sao sữa mẹ bị gel hóa?

Thanks for reading Webcuame! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

1. Tương tác giữa các protein:

   • Một số protein trong sữa mẹ, đặc biệt là casein và whey, có thể kết tụ khi đông lạnh và rã đông, hoặc khi có sự thay đổi về độ pH. Điều này có thể tạo ra cấu trúc giống như gel thay vì đông đặc.

2. Sự thay đổi cấu trúc chất béo:

   • Hàm lượng chất béo cao trong sữa mẹ có thể làm mất ổn định nhũ tương (emulsion) khi đông lạnh. Các phân tử chất béo kết tụ lại, ngăn sữa đông hoàn toàn và tạo kết cấu đặc.

3. Hoạt động của enzyme:

   • Lipase, một enzyme tự nhiên trong sữa mẹ, có chức năng phân giải chất béo thành các axit béo để bé dễ tiêu hóa hơn. Trong một số trường hợp hiếm gặp, hoạt động của lipase có thể làm thay đổi cấu trúc của sữa, gây ra gel hóa.

4. Thay đổi độ pH:

   • Độ pH của sữa mẹ có thể thay đổi nhẹ tùy thuộc vào chế độ ăn uống của mẹ hoặc cách bảo quản sữa. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến độ hòa tan của protein, gây ra hiện tượng gel hóa.

5. Điều kiện đông lạnh:

   • Đông lạnh không đều hoặc đông lạnh chậm (ví dụ: tủ đông không đủ lạnh hoặc đặt sữa gần cửa tủ) có thể làm sữa chỉ đông một phần hoặc bị đặc lại.

Cách khắc phục hoặc ngăn ngừa gel hóa trong sữa mẹ

1. Tối ưu hóa điều kiện đông lạnh:

   • Đảm bảo tủ đông có nhiệt độ -18°C hoặc thấp hơn. Đặt túi sữa vào sâu trong tủ đông, tránh xa cửa tủ để tránh nhiệt độ dao động.

   • Đông lạnh sữa nhanh bằng cách đặt ở khu vực lạnh nhất của tủ đông.

2. Bảo quản sữa với lượng nhỏ:

   • Trữ sữa trong các túi hoặc hộp nhỏ (khoảng 60-120ml) để sữa đông nhanh hơn và đều hơn.

3. Làm mát sữa trước khi đông lạnh:

   • Để sữa mới vắt vào ngăn mát tủ lạnh trong 30 phút đến 1 giờ trước khi cho vào tủ đông. Điều này giúp tránh sự thay đổi nhiệt độ đột ngột gây ảnh hưởng đến kết cấu sữa.

4. Xử lý enzyme lipase nếu cần:

   • Nếu nghi ngờ hoạt động của lipase là nguyên nhân, mẹ có thể chần sữa trước khi đông lạnh:

     • Đun nóng sữa trong nồi nhỏ đến khi thấy bong bóng nhỏ xuất hiện quanh cạnh nồi (nhưng không đun sôi).

     • Làm nguội nhanh bằng cách cho nồi sữa vào thau dựng nước đá, sau đó mới cho vào đông lạnh. Việc này sẽ làm bất hoạt enzyme lipase, hạn chế hiện tượng gel hóa.

5. Dùng túi trữ sữa chất lượng:

   • Sử dụng túi chuyên dụng để trữ sữa mẹ, đảm bảo kín hơi và chịu được nhiệt độ thấp.

6. Theo dõi chế độ ăn uống của mẹ:

   • Một chế độ ăn giàu chất béo hoặc protein có thể ảnh hưởng nhẹ đến thành phần sữa. Nếu hiện tượng gel hóa xảy ra thường xuyên, mẹ có thể thử điều chỉnh chế độ ăn.

Sữa mẹ bị gel hóa có an toàn cho bé không?

Có, hiện tượng gel hóa không ảnh hưởng đến chất lượng hoặc dinh dưỡng của sữa mẹ. Sữa vẫn hoàn toàn an toàn để bé sử dụng. Tuy nhiên, nếu kết cấu sữa làm khó khăn khi cho bé bú (ví dụ như dùng bình sữa), mẹ có thể hâm ấm sữa nhẹ nhàng và khuấy đều để khôi phục kết cấu.

Khi nào nên tìm sự hỗ trợ chuyên môn?

Nếu hiện tượng gel hóa vẫn tiếp diễn dù đã áp dụng các biện pháp trên, hoặc mẹ nhận thấy các thay đổi bất thường khác (như mùi khó chịu, màu sắc lạ), hãy liên hệ chuyên gia tư vấn sữa mẹ hoặc chuyên gia y tế có kiến thức và kinh nghiệm về sữa mẹ để được hỗ trợ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. "My Breast Milk Won’t Freeze!" của LA Lactation, LLC

Bài viết này thảo luận về các trường hợp sữa mẹ không đông, liên quan đến hiện tượng gel hóa—một quá trình bắt đầu trong ống dẫn sữa và tiếp tục sau khi vắt sữa. Bài viết cũng nhấn mạnh rằng các biến động nhiệt độ, chẳng hạn như hâm nóng, rã đông, thanh trùng và làm mát, có thể làm hiện tượng này rõ rệt hơn.

2. "Expressing and storing breastmilk" của The Breastfeeding Network

Tài liệu này hướng dẫn cách vắt và bảo quản sữa mẹ, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo quản đúng cách để duy trì chất lượng sữa. Mặc dù không trực tiếp đề cập đến hiện tượng gel hóa, tài liệu này cung cấp các thông tin liên quan đến các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết cấu sữa trong quá trình bảo quản.

3. "Breast Milk Storage and Preparation" của CDC

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) hướng dẫn toàn diện về bảo quản và xử lý sữa mẹ. Mặc dù không đề cập cụ thể đến hiện tượng gel hóa, các hướng dẫn này giúp hiểu cách điều kiện bảo quản có thể ảnh hưởng đến tính chất của sữa mẹ.

4. Maternal dietary intake, nutritional status and macronutrient composition of human breast milk: systematic review"

Bài đánh giá hệ thống này khám phá cách chế độ ăn uống và tình trạng dinh dưỡng của mẹ ảnh hưởng đến thành phần các chất dinh dưỡng đa lượng trong sữa mẹ.

5. Evaluating the relationship between the nutrient intake of lactating women and their breast milk nutritional profile: a systematic review and narrative synthesis

Bài tổng hợp này đánh giá mối liên hệ giữa lượng dinh dưỡng mà phụ nữ cho con bú tiêu thụ và hồ sơ dinh dưỡng của sữa mẹ, nhấn mạnh sự thay đổi của một số chất dinh dưỡng theo chế độ ăn của mẹ.

6. Impact of maternal nutrition on breast-milk composition: a systematic review

Bài này xem xét mức độ mà chế độ ăn uống của mẹ ảnh hưởng đến thành phần dinh dưỡng của sữa mẹ, lưu ý rằng một số thành phần có thể bị ảnh hưởng, trong khi các thành phần khác vẫn tương đối ổn định.

Dưới đây là hình ảnh minh họa hiện tượng đông đặc trong sữa mẹ, cho thấy trạng thái gel bán rắn với các chất kết tụ có thể nhìn thấy và nền lỏng trong phòng thí nghiệm.

Thanks for reading Webcuame! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

Khi con không ăn nhiều như kỳ vọng của người lớn, họ lại bảo mẹ: "Cai sữa đi, để nó ăn nhiều hơn!" Nhưng nào ai hiểu rằng, cơ thể con bé xíu, cái bụng nhỏ xíu, con chỉ ăn đúng mức con cần, chứ không phải để làm hài lòng cái đĩa thức ăn đầy ụ trước mặt.

Khi con quấy khóc, mè nheo, người ta cũng bảo mẹ: "Cai sữa đi, để nó ngoan hơn!" Như thể việc bú mẹ là nguyên nhân khiến con khó chịu. Nhưng nào ai chịu hỏi, con khóc vì sao? Con đang mệt, đang đau, hay chỉ đơn giản là con cần mẹ vỗ về?

Khi con không lên cân như mong đợi, mẹ lại bị buộc tội: "Tại sữa mẹ không tốt!" Nhưng nào ai chịu ngồi lại tìm hiểu: Con không lên cân vì chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, vì con đang bận phát triển kỹ năng mới, hay thậm chí chỉ vì gen di truyền của chính gia đình?

Mỗi lần nghe câu "Cai sữa đi!", lòng mẹ đau như ai bóp nghẹt. Cai sữa chẳng phải cây đũa thần giải quyết mọi vấn đề của con. Nó chỉ là cách mọi người đổ lỗi, chối bỏ trách nhiệm tìm hiểu nguyên nhân thực sự đằng sau những biểu hiện của con.

Mẹ biết, việc nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là dinh dưỡng. Đó là sự an ủi, sự gắn kết, và là cách con tìm về nơi an toàn nhất – vòng tay mẹ. Vì thế, mẹ sẽ không cai sữa chỉ để thỏa mãn những lời khuyên vô căn cứ. Mẹ sẽ lắng nghe con, hiểu con, và cùng con đi qua từng chặng đường, từng khó khăn, mà không cần phải buông bỏ điều thiêng liêng ấy quá sớm.

Thay vì bảo mẹ "Cai sữa đi!", hãy thử nói: "Cố lên, mẹ làm tốt lắm rồi!" Vì đôi khi, điều mẹ cần chỉ là một lời động viên, một sự thấu hiểu, để tiếp tục hành trình đầy yêu thương và thử thách này.

1. NÚM VÚ/TI GIẢ

Mẹ: Không có núm vú giả thì làm sao con em ngủ được chị? Sau khi em cho nó bú xong, kể cả bú bình lẫn bú mẹ, em đều phải nhét ti giả để nó ngậm mà ngủ. Không có ti giả thì làm sao nó chuyển giấc được. Vậy mà chị lại khuyên là không nên dùng ti giả trước 6 tuần, em biết làm thế nào.

Mình: Ti giả được biết đến đầu tiên cách đây 3000 và được chính thức sản xuất vào khoảng năm 1901: https://mypuredelivery.com/pacifiers-what-you-need-to-know/. Còn loài người đã xuất hiện trên trái đất này cỡ 2 triệu năm rồi em: https://www.history.com/.../humans-evolution-neanderthals.... Tự nhiên chị tưởng tượng ra cảnh em bé của loài người mở mắt thao láo sau khi bú đêm mà không chịu ngủ cái chị ớn cái óc quá em ơi. Hông lẽ em bé loài người cứ thao láo như vậy cho đến năm 1901 xong mới ngủ hả? Rồi nó cứ thao láo như vậy thì cha mẹ nó làm sao để tiếp tục sản xuất duy trì nòi giống cho tới bây giờ?

2. MÁY HÚT SỮA

Mẹ: Máy hút sữa là một dụng cụ không thể nào thiếu đối với mẹ sữa. Không có nó em không thể duy trì sữa mẹ được chị ơi.

Mình: Nó được sản xuất vào năm 1854 à em. Em có tự hỏi trước đó thì em bé của loài người vì sao mà lớn không? https://www.elvie.com/blog/the-evolution-of-the-breast-pump

Ngoài núm vú giả, máy hút sữa, sữa công thức và các phương tiện/dụng cụ hỗ trợ cho ‘sự nghiệp nuôi trẻ’ còn có monitor/camera đặt trong phòng trẻ, nôi điện, máy hâm bình sữa, máy pha sữa… cũng tốn không ít chi phí. Những sản phẩm này bán rất chạy vì nhu cầu cao. Vậy những sản phẩm đáp ứng nhu cầu có phải là những ‘phát minh vĩ đại’ không, và nếu không có những sản phẩm này thì chẳng lẽ chúng ta không nuôi con được hoặc nuôi con tốt sao?

Nói về một trong những tác dụng của ti giả thì nó được cho rằng làm giảm tỉ lệ đột tử sơ sinh (SIDS), nó là công cụ giúp các em bé có tình trạng bệnh lý tập mút, nhưng không có nó không có nghĩa là em bé không tự ngủ được. Trái lại, việc lạm dụng ti giả có thể khiến bé không thể hiện được dấu hiệu đòi bú – khi có nhu cầu cần bú để được tiếp thêm năng lượng. Nó có thể khiến em bé bú ít đi, đặc biệt là trong giai đoạn sơ sinh.

Về máy hút sữa, có lợi ích quá đi chứ, đó hỗ trợ mẹ tăng nguồn sữa, kích sữa, nhưng điều đó không có nghĩa là không có nó, thì mẹ không thể nào duy trì sữa mẹ cho con được. Do đó, mình luôn đề nghị các Tư vấn viên Sữa mẹ hãy dạy cho mẹ cách vắt sữa bằng tay, và đây là một trong những bước thực hành của Sáng kiến Bệnh viện Thân thiện với Trẻ em (BFHI).

Về dụng cụ trợ ti, nó có tác dụng tạm thời là giúp núm vú đỡ bị tổn thương thêm sau khi bị thương do ngậm sai khớp (khớp sai, hoặc bé có vấn đề về bệnh lý như thắng lưỡi, thắng môi), nhưng việc dùng trợ ti không thể nào thay thế khớp ngậm đúng để bú mẹ hiệu quả được.

Tương tự, xe đạp, xe máy, xe hơi được sản xuất là để hỗ trợ sự đi lại của con người, nhưng điều đó không có nghĩa là có xe đạp, xe hơi rồi thì con người tự ti về đôi chân của mình! Tại sao khi chúng ta sống trong thế giới hiện đại, thực phẩm dư thừa, điều kiện vật chất phải gọi là dồi dào hơn trước, thì những nỗi lo ‘em thiếu sữa’, ‘con em không ăn’, ‘con em không ngủ’, hay ‘con em không chịu ngủ xuyên đêm’ lại nhiều như vậy?

Image Credit: Image Creator của Microsoft.

Chắc hẳn bạn đã từng tự so sánh mình với một người mẹ nào đó, và thấy mình dường như thua họ nhiều thứ. Tại sao tôi không nấu ăn ngon như họ, tại sao tôi không dịu dàng với con như họ, tại sao tôi lại không giỏi giang như họ. Bạn lấy họ làm khuôn mẫu để phấn đấu mà quên mất rằng chính bạn cũng là một viên ngọc cần mãi dũa. Hôm nay mình kể lại 2 sự kiện gọi là ‘tổn thương con lớn’, tức là cảm giác tổn thương của con khi mẹ sinh em.

Rơm vốn rất trầm tính, biết lắng nghe. Hồi mình sinh em cũng đã chuẩn bị tinh thần cho ảnh. Ron chào đời khi Rơm chừng ba tuổi rưỡi. Trước mặt mẹ, Rơm tỏ ra rất thương em, ôm ấp hun hít em đủ kiểu. Một lần kia, mình để Ron nằm trong phòng khách chơi với anh Rơm để đi tắm. Trên đường bước ra, mình khựng lại khi thấy cảnh Rơm chằm chằm nhìn em rồi đột nhiên véo em một cái vào tay. Một hành động rất nhanh, phải để ý mới thấy. Tự nhiên tim mình nhoi nhói và mình cũng vừa bước ra, Rơm biết bị mẹ bắt quả tang nên cúi mặt xuống vẻ áy náy. Mình lại gần con, nói trong thảng thốt ‘Sao con lại nhéo em? Em còn nhỏ quá mà. Tội em lắm đó con!’ Ảnh cũng lặng im không nói gì. Mình ôm Rơm lại, thủ thỉ ‘Mẹ xin lỗi con. Vì mẹ mới sanh em, em còn nhỏ quá, giống như con hồi xưa vậy, nên tạm thời mẹ dành thời gian cho em nhiều hơn một chút. Mẹ biết con cảm thấy hụt hẫng, nhưng mà chỉ tạm thời thôi con ạ.’ Từ đó về sau, mỗi lần làm gì cho Ron mình cũng nói ‘Nè mẹ đang thay tã cho anh Rơm hồi nhỏ nè. Mẹ cho anh Rơm hồi nhỏ bú nè. Rồi bây giờ anh Rơm lớn giúp mẹ lấy giấy lau cho anh Rơm hồi nhỏ đi…’ Mình cho Rơm tham gia vào những hoạt động chăm sóc em và luôn cảm ơn con khi được giúp đỡ. ‘Không có anh Rơm thì mẹ biết làm sao đây, một mình mẹ phải chăm sóc 2 đứa con luôn sao được. Anh Rơm là number one luôn đó nha.’ Mình luôn lo rằng đôi khi vì vô tình, mà mình làm cho con lớn mặc cảm và từ đó sẽ ghen tị với em.

Câu chuyện với Ron lại khác một chút. Rô sinh ra và bị eczema từ ngày thứ 10. Những ngày tháng vô cùng khổ sở mà mình chưa bao giờ kể lại. Trên mạng xã hội, mình chỉ đăng những câu chuyện của người mẹ hạnh phúc bên những đứa con khỏe mạnh nhưng hầu như rất hiếm khi kể về những nỗi nhọc nhằn của bản thân. Da Rô khô và bong tróc như những cánh đồng khô hạn. Chỉ cần lơ là một chút là máu tóe ra khắp người. Kem dưỡng ẩm Rô dùng phải tính bằng ký. Tuy bị nặng như vậy, nhưng Rô chỉ bị nhiễm trùng da một lần duy nhất, vì mình để mắt đến con từng giây từng phút và liên tục dưỡng ẩm. Buổi sáng thức dậy, khi mình cởi lớp wet dressing thì da chết của con rơi từng mảng lả tả như ai vứt một nắm bột mì vào người con vậy. Mình dùng bao tay sơ sinh để may luôn vào tay áo dài của Rô, để con có gãi cũng không bị trầy xước. Mùa đông, trong phòng chỉ có 15 độ C, nhưng mình không dám bật sưởi. Đang ngủ mà giật mình thì điều đầu tiên mình làm là lấy tay chụp ngay hũ kem dưỡng ẩm trên đầu giường. Cho dù có chuẩn bị cho Ron cách mấy thì mình cũng không thể nào bù đắp được sự hụt hẫng của Ron khi đêm không được ngủ với mẹ, ngày cũng phải nhường mẹ cho em. Một lần nọ, khi đang cho Rô bú thì Ron đột nhiên chạy đến từ đâu không rõ, dùng tay đánh mạnh vào đầu em một cái. Mạnh lắm, mạnh vô cùng, mạnh như nỗi uất ức từ lâu không được giải tỏa, mạnh như sự bất bình và tổn thương mà ngôn ngữ của một đứa trẻ 2 tuổi không thể diễn tả được. Mình sốc, đến nỗi không biết làm gì hơn vào việc gào lên ‘Trời ơi, Ron, sao con đánh em?’ Cảm giác không phải là tức giận, mà là tội lỗi. Mẹ có lỗi với con quá con ơi. Bà Ngoại đứng đó chứng kiến cũng nghẹn ngào, bà chỉ nói nhỏ với Ron ‘Con lại đây với Ngoại’. Ron được Ngoại ôm dỗ rồi dẫn ra ngoài chơi một lát mới vào với mẹ. Mình ngủ rất ít, giấc ngủ liên tục bị gián đoạn, mình kiệt sức và căng thẳng. Có những lần Ron bất ngờ tông cửa vào phòng với mẹ khi em vừa mới ngủ, để rồi nhận lại một ánh mặt giận dữ của mẹ rồi sợ hãi chạy ra. Mình mất mấy năm trời để cố gắng bù đắp cho con, vì Ron là người rất nhút nhát, luôn luôn bám mẹ mỗi khi ra ngoài. Mình phải cho Ron nghỉ học Mẫu giáo vì không chịu được cảnh gào thét đòi mẹ của con. Mình quyết định chậm lại một chút và theo con. Kể cả khi con chưa có dấu hiệu sẵn sàng để vào Tiểu học, mình cũng sẽ cho con ở nhà thêm một thời gian.

Điều giúp mẹ con mình vượt qua những thử thách đó chính là CHẬM LẠI. Mỗi lần bị mất phương hướng hay hoảng hốt, mình đều dừng lại để hít sâu, thở chậm; chuyện cũng đã xảy ra và mình phải chấp nhận nó.

Mình sống trong nỗi dằn vặt một thời gian dài, luôn tự trách mình là một người mẹ chưa đủ tốt. Một thời gian sau đó, mình nhận ra rằng ‘Mình làm gì có khả năng làm tốt hơn nữa? Mình đã làm TỐT NHẤT trong khả năng của mình rồi.’

Ron từng là một đứa trẻ rất khó kiểm soát cảm xúc – điều đó khiến mình cảm thấy mặc cảm ơn và cho rằng mình chính là người gây ra chuyện đó. Dần dà, mình nhận ra việc tự trách mình không làm cho mọi việc tốt hơn. Thay vào đó, mình cảm thấy Ron khá hơn nhiều mỗi lần được mẹ ôm ấp và tỉ tê. Mình hay tâm sự với con, công nhận những cảm xúc của con, nhắc nhở cho con nhớ rằng bản thân con chính là ông chủ của cảm xúc đó. Mình là ông chủ, nên mình kiểm soát được những cảm xúc đó thông qua việc kiểm soát hành động của mình.

Ron của ngày hôm nay (10 tuổi) khác với Ron của ngày 2 tuổi rất nhiều; và người mẹ mặc cảm ngày ấy cũng trưởng thành nhiều từ những điều thiếu sót ấy.

Vào một group nọ đọc câu chuyện cai sữa mẹ và những ám ảnh sau đó, mình thấy thương quá nên viết bài này. Mẹ dùng băng keo đen dán vào đầu ti và nói vú mẹ bị chuột cắn đen thùi lùi rồi nên bé sợ. Sau đó bé vô tình xem một clip ghi lại hình ảnh những em bé bị dán băng keo đen chữ thập ở miệng không được ăn kẹo. Thế là từ đó bé bị ám ảnh bởi tất cả những gì có hình chữ thập và rất sợ vì chữ thập có ở muôn nơi, từ khung cửa sổ, khung tranh hay thậm chí là những hình ảnh của gạch lát sàn nhà.

Mình tự hỏi điều gì đã khiến quan hệ bú mẹ (breastfeeding relationship) đã phải kết thúc trong sự khiếp sợ và tổn thương của con trẻ, cũng như dằn vặt và lo lắng của người mẹ như vậy? Điều đó giống như một cuộc tình dang dở để lại nỗi đau cho những người chia tay. Nhưng đâu phải cuộc tình nào cũng phải kết thúc như vậy, nhất là cuộc tình bú mẹ.Quan hệ bú mẹ (breastfeeding relationship) là một quan hệ qua lại (mutual relationship) và có sự đồng thuận của hai bên để có thể diễn tiến và kết thúc trong vui vẻ. Khi người mẹ muốn cai sữa cho con, nhưng phải miễn cưỡng tiếp tục vì con chưa sẵn sàng, thì quan hệ đó đã bắt đầu trục trặc và mất đi ý nghĩa ban đầu của nó. Mẹ miễn cưỡng đến một lúc nào đó không chịu được thế là ‘bùng’ một phát. Trái lại, ít có trường hợp mà em bé đột nhiên từ chối bú mẹ hẳn luôn. Mẹ nào có con đột nhiên thôi bú hẳn đã có cảm giác hụt hẫng và bất lực xen lẫn một cái gì đó rất tổn thương mà không diễn tả được. Cảm giác như vừa mới chia tay người yêu vậy đó. Kể cả những mẹ ngưng cho con bú trong êm đẹp cũng không tránh khỏi cảm giác đó.

Khác với việc chia tay người yêu, ta chia tay người này để đến với người khác. Nhưng em bé thôi bú mẹ đâu có tìm mẹ khác để bú, hay mẹ thôi sữa cho con mình đâu có tìm đứa trẻ khác để cho bú. Vì thế, quan hệ bú mẹ là một mối quan hệ rất đặc biệt. Quan hệ bắt đầu rất đặc biệt nên cũng cần kết thúc một cách đặt biệt. Em bé vừa chui ra khỏi bụng mẹ đâu có bị nhét ti vào miệng và bắt bú liền đâu, người ta được tiếp da, được làm quen với mẹ rồi từ từ mới bú chớ.Thế nên, tất cả những biện pháp hay mẹo nào có thể đem lại sự tổn thương cho con và sự hối tiếc cho mẹ, PHẢI NÊN TRÁNH.

Tại sao em bé trong câu chuyện kể trên phải nhìn bầu vú từng nuôi lớn mình một cách sợ hãi như vậy?

Dưới đây là cách mà mình đã chuẩn bị cuộc tình bú mẹ gần nhất của mình kết thúc:

Mình cho con bú liên tục từ năm 2013, mang thai và nuôi bú song song 2 lần. Tự nhiên đến lúc mình cảm thấy là mình đã làm đủ rồi, nên mình bắt đầu vào việc giãn các cữ/ngày bú ra. Thói quen của Roy trước khi ngủ là bú mẹ, đơn giản chỉ là muốn gần bên mẹ chứ không phải vì nhất định phải bú mới ngủ. Trước đó, thi thoảng mình cho Roy vào nằm với anh Rô, nghe kể chuyện, sau đó ảnh tự ngủ; hoặc mình cho ảnh nằm chơi với ba rồi tự ngủ. Nửa đêm nằm với mẹ, khi nào ảnh trực giấc cần bú lại để ngủ thì mình cũng để ảnh bú, nhưng để ý thời lượng, tức là mỗi ngày giảm dần thời gian. Hôm nào Roy ngủ với mình, nếu ảnh có đòi bú thì mình nói là ‘Mẹ làm việc cả ngày mệt rồi nên cái dzú cũng mệt, hôm nay con để cái dzú đi ngủ luôn nha. Con nằm sấp lại mẹ gãi lưng cho ngủ.’ Dần dà, Roy thấy việc bú để ngủ là không cần thiết nữa. Thế là tối tối trước khi chìm vào giấc ngủ, ảnh lại vén áo giơ lưng lên cho mẹ gãi. Roy thôi sữa mẹ rất nhẹ nhàng luôn. Bây giờ, đôi khi ảnh cũng thò tay vô áo mẹ, nhưng là để ‘con chỉ muốn thơm cái dzú thôi à’. Có lúc ảnh kêu là muốn bú mẹ, nhưng rốt cuộc chỉ rúc mặt vô ngực mẹ để hít hà mùi của mẹ thôi.

Nếu như việc thiết lập quan hệ bú mẹ ban đầu cần có thời gian để tìm hiểu, tìm sự trợ giúp và hỗ trợ, thì việc ‘thanh lý hợp đồng’ cũng phải có thời gian và sự trợ giúp tương tự để việc ‘kết thúc nhiệm kỳ’ không đem lại những dấu ấn tổn thương cho cả hai.

Cứ mỗi dịp cuối năm học, nhiều cha mẹ lại bắt đầu khoe những thành tích của con, không chỉ là việc học tập mà những hoạt động khác nữa. Cũng là một người mẹ, mình hoàn toàn đồng cảm với sự tự hào đó. Ai chẳng muốn con cái thành công. Hôm nay, mình lại làm một việc khác, đó là ‘khoe’ việc con mình đã không đậu vào trường chuyên.

Tiểu bang Victoria hiện có 4 trường chuyên (selective schools):

1. Melbourne High School (trường chuyên nam) ở South Yarra

2. The Mac Robertson Girls' High School (trường chuyên nữ) ở Melbourne

3. Nossal High School ở Berwick

4. Suzanne Cory High School ở Werribee

Thật ra mình không đặt ra tiêu chuẩn hay làm áp lực cho Rơm phải thi vào trường chuyên, mà mình chia sẻ với con những lợi ích của việc học trường chuyên. Ban đầu ảnh cũng không hứng thú lắm nhưng cuối cùng vào cuối năm lớp 7, Rơm mới quyết định nói cho ba mẹ biết là ảnh muốn thử sức xem sao. So với nhiều gia đình có dự định cho con thi vào trường chuyên thì mình biết lúc đó có thể hơi trễ để chuẩn bị, nhưng điều quan trọng với mình không phải chuyện con có thi đậu hay không, mà là quyết định của con là hoàn toàn tự nguyện và khát khao của con đủ lớn để quyết tâm. Mình cho Rơm học ở một trung tâm chuyên luyện thi vào trường chuyên, học phí cũng không rẻ. Khi bắt đầu học rồi, ảnh mới nhận ra là chương trình ảnh học ở trường là ….quá dễ và quá nhẹ so với những yêu cầu cần có ở một trường chuyên. Hơi choáng váng vào tuần đầu vì sự khác biệt về mức độ học, nhưng sau đó Rơm bắt đầu cảm thấy được thử thách và từ đó ảnh học rất hăng say. Mỗi tuần Rơm đến trung tâm vào thứ Bảy, và những ngày khác trong tuần thì miệt mài học và làm bài. Gần tới ngày thi, khi ba mẹ hỏi ‘Con cảm thấy đủ tự tin để đi thi chưa?’ thì ảnh kêu là ảnh rất tự tin, xong nói là có một bạn trong lớp của con cũng đi thi, nhưng bạn đó học không bằng con, vì khi làm bài chung trong lớp, bạn không nhanh và đúng như con.Rồi ngày ấy cũng đến. Có đến tận nơi mới thấy mức độ cạnh tranh vào trường chuyên như thế nào. Mình không nhớ tỉ lệ cạnh tranh như thế nào, nhưng thí sinh thì phải đến HÀNG NGÀN trong khi chỉ tiêu chỉ VÀI TRĂM cho 4 trường. Rơm chọn thi vào Suzanne Cory High School vì gần nhà, và đây cũng là trường mà chị Karmil con bác Phương-Hồng Nhất Lê đã học.

Hết buổi thi, khi được hỏi là con có thấy tự tin không thì ảnh nói là con rất tự tin.Thế nhưng, qua 2 vòng kết quả mà Rơm vẫn không nằm trong số những người thi đậu. Điều làm ảnh cảm thấy bất mãn nhất là ‘Con không hiểu là tại sao bạn kia đậu (bạn cùng thi với Rơm), trong khi bạn ấy học dở hơn con’ và ‘Con cảm thấy thời gian con bỏ ra và tiền bạc của ba mẹ đầu tư cho con học thi là một sự lãng phí.’Mình nói với Rơm: ‘Ừ mẹ hiểu là con cảm thấy thất vọng và chán nản lắm. Con đã cố gắng và nỗ lực rất nhiều. Tuy nhiên, đối với mẹ thì đây không phải là sự thất bại của con. Mẹ thấy từ khi con quyết tâm thì con đã có nhiều thay đổi, đó là con đã kỷ luật hơn, cam kết với bản thân mình hơn. Con cảm thấy con được thử thách và bằng chứng là con dần thấy được là chương trình học ở trường thật ra quá dễ dàng với con. Mẹ thấy thực ra con được chứ không phải mất.’Ảnh nói ‘Ủa con đâu có được gì đâu? Bạn kia được chứ đâu phải con?’

Mình: ‘Con được một bài học. Đó là cách nhìn và đánh giá người khác. Giả sử bạn kia không thi đậu, mà là con, thì có phải hẳn là bạn ấy cũng đã nỗ lực giống như con không? Mẹ chắc chắn rằng không ai bước vào kỳ thi đó mà không chuẩn bị gì cả. Vậy thì điều con cần làm đó là CÔNG NHẬN sự nỗ lực của bạn đó, cũng như con công nhận rằng con đã rất cố gắng. Ở đây, mẹ không nói là ai giỏi ai dở mà là sự nỗ lực của mỗi người. Con có biết rằng có rất nhiều người là y tá, bác sĩ, nữ hộ sinh và họ giỏi hơn mẹ rất nhiều, nhưng họ thi 4 lần vẫn chưa đậu IBCLC như mẹ. Vậy có phải mẹ giỏi và dày dạn kinh nghiệm hơn họ không? Không hề đâu. Và vì mẹ biết mẹ chẳng là gì với họ nên cách mẹ học cũng sẽ khác họ một chút. Cũng giống như người bạn kia của con, có lẽ bạn ấy cũng biết rằng bình thường con vốn đã giỏi hơn bạn ấy nên cách bạn học có thể đã thận trọng hơn, kỹ càng hơn con. Còn con, có thể con vì sự chủ quan mà đã không đánh giá bạn đúng, không tôn trọng đối thủ, nên con đã sơ suất và đây là kết quả con nhận. Điều đó chẳng sao cả, nếu như con nhận ra đây chính là bài học của mình. Còn chuyện ba mẹ bỏ tiền ra đầu tư cho con, hay con đã dành thời gian ra học, mẹ thấy hoàn toàn xứng đáng và mẹ tự hào vì sự nỗ lực của con.’

Mỗi ngày, mình đều quan sát con, thấy ảnh ít nói hẳn trong hai tuần. Tiếp đó, những kỳ thi tới tấp tại trường trung học khiến Rơm bận rộn hơn. Một ngày kia, Rơm về thông báo với mẹ là được thầy Toán giao cho nhiệm vụ sửa bài cho các bạn khác trong lớp. Trong kỳ học này, Rơm tiếp tục tham gia những hoạt động ngoại khóa sau buổi học, tiếp tục học võ 5 ngày/tuần cùng với các em. Mình nói với con rằng chuyện học thuật (academy) chỉ là một phần, con còn phải trang bị những kỹ năng khác cho mình nữa, đó là những kỹ năng giao tiếp xã hội (social skills), kỹ năng sinh tồn (survival skills). Con học giỏi và xuất sắc về một môn nào đó mà con không có kỹ năng giao tiếp để chia sẻ và phụng sự những giá trị con có thì chẳng khác nào một viên ngọc bị vùi sâu dưới lòng đất và viên ngọc đó chẳng khác nào một cục đá tầm thường. Nhưng nếu một cục đá tầm thường mà được mài giũa thì có thể nó vẫn chẳng có màu xanh như ngọc bích, nhưng nó chắc chắn không còn tầm thường nữa. Nếu con bị kẻ xấu tấn công, con không thể đứng đó dùng phép toán để thương lượng mà phải xuất chiêu để tự vệ. Nếu con không từng thất bại thì con sẽ chẳng thể nào hiểu được sự thất vọng và đau khổ của những người thất bại để có thể giúp họ đứng dậy được.Hôm qua, Rơm thử thách bản thân bằng cách tham gia đấu võ và được giải nhì. Điều mình thấy được đó là thái độ của con khi đứng trước đối thủ, con thể hiện sự trân trọng với bạn và nhất là đối với bạn nữ đối thủ (Rơm đấu 5 vòng với 3 bạn nam và 2 bạn nữ). Mặc dù khi thi thì ảnh không nhân nhượng, không nhường bạn nữ đâu, nhưng cách ảnh đỡ bạn dậy, ôm bạn và xin lỗi vì làm bạn đau khiến mình rất cảm động. Rơm rất ra dáng là một gentleman, điềm đạm và chững chạc.

Cuối năm học này, Rơm là học sinh xuất sắc nhất của lớp vì sự nỗ lực toàn diện trên mọi lĩnh vực, từ việc học đến các hoạt động ở trường. Còn chuyện Rơm có thành tích gì thêm nữa ở trường thì cho đến nay mình vẫn chưa biết cho đến cuối tuần này và điều đó đối với mình không tự hào bằng việc con mình đã trưởng thành hơn.

Rơm nói rằng sang năm Rơm muốn thử sức một lần nữa cho kỳ thi lớp 10 vào trường chuyên dù mức độ cạnh tranh sẽ khốc liệt hơn nhiều so với kỳ thi vào lớp 9. Mình nói không sao, nếu con muốn thì ba mẹ sẽ đồng hành với con tới cùng luôn, bất kể kết quả thế nào.Thắng hay thua chỉ là những cột mốc trong đời, điều quan trọng là mình bước qua những cột mốc đó như thế nào và nhận ra được những giá trị còn gấp nhiều lần hơn việc thành bại. Con mình đã không đậu vào trường chuyên, và điều đó không sao cả.

P/S: Bà Ngoại nói với Rơm rằng nếu con thi đậu thì ngoại sẽ mở tiệc chúc mừng con thi đậu. Còn nếu con không đậu thì ngoại cũng sẽ mở tiệc chúc mừng con không phải học trường chuyên như bạn kia. Học trường chuyên khó lắm chứ có phải giỡn chơi đâu.

Lớp sáp/gây ở trẻ sơ sinh có tên tiếng Anh là Vernix Caseosa, hay gọi ngắn gọn lại là Vernix. Vernix là một lớp màng sinh học tự nhiên, bắt đầu che phủ da bé vào tuần thứ 25 – 28 của thai kỳ. Do đó, vào tuần thứ 28 thai kỳ, lớp màng này gần như là dày nhất. Một phần lớp màng này sẽ tan vào nước ối vào khoảng 34 tuần. Vì lý do này, những bé sinh sớm thường có lớp sáp dày hơn các bé sinh đủ tháng. Lớp sáp do tuyến bã hay còn gọi là tuyến dầu (sebaceous glans) sản xuất. Theo Haubrich, ngoài khoảng 80,5% nước và một số tế bào biểu mô, lớp Vernix còn bao gồm khoảng 9,1% protein và 10,3% lipid (chất béo).

Khi một phần của vernix tan vào nước ối, bé sẽ nuốt một ít vernix. Các thành phần protein của vernix cũng có trong sữa mẹ. Do đó, việc bé nuốt vào bụng vernix đóng vai trò như một sự chuẩn bị cho đường ruột của bé, có nghĩa là bé đã quen với sữa mẹ từ khi còn chưa chào đời.

Branched‐chain Fatty Acids (BCFA) hay còn gọi là Axit béo chuỗi nhánh (BCFA) trong vernix, phân su (phân đầu tiên của bé) cũng tìm thấy trong sữa mẹ.  Theo Dingess và cộng sự, mặc dù BCFA là những chất bình thường trong tự nhiên, nhưng chúng không có nhiều trong chế độ ăn uống của người lớn. Tuy nhiên, người ta tìm thấy rằng cho đến cuối thai kỳ, trẻ đã nuốt tầm 200 – 500ml/d nước ối, chứa  khoảng 6 miligram BCFA.

Giống như sữa mẹ, vernix là một loại kem dưỡng da đắt nhất thế giới và không một nhà máy nào có thể sản xuất giống như vậy được, vì những lý do sau (liệt kê một số):

1. Mất 9 tháng mới sản xuất được

2. Tốn nguyên một em bé  mới làm ra!

3. Nó hoạt động như lớp kháng khuẩn để bảo vệ em bé trong và ngoài tử cung

4. Nó hoạt động như chất kháng khuẩn để bảo vệ em bé trong và ngoài tử cung

5. Che chắn bảo vệ bé khi đi qua đường sinh

6. Cho phép bé tiếp nhận vi khuẩn có lợi và loại bỏ vi khuẩn có hại phát triển quá mức

7. Nó hoạt động như một lớp cách nhiệt bằng cách duy trì nhiệt độ cơ thể của bé. Đây là lý do tại sao nên tuyệt đối KHÔNG tắm cho bé ngay sau khi sinh vì sẽ phá hủy lớp cách nhiệt này.

8. Mùi của lớp vernix là mùi quen thuộc mà bé sẽ ngửi được từ cơ thể mẹ, vì thế giữ chất này sẽ giúp cho bé bình tĩnh sau khi sinh.

9. Giữ lớp vernix cũng góp phần tăng tỉ lệ cho con bú vì sự sẵn sàng hợp tác của bé khi bú mẹ

10. Đóng vai trò như một lớp kem dưỡng

Vì những lý do nói trên, quan niệm cho rằng lớp gây/sáp là môi trường cho khuẩn hại xâm nhập bé là những kiến thức sai lầm và cần nói lại cho đúng.

Với các công dụng tuyệt vời kể trên, khi tiếp da với bé, điều quan trọng là KHÔNG lau bớt để bỏ nó đi, trái lại cần thoa/xoa vào người/da bé để lớp sáp được thấm thêm vào da bé, để phát huy tối ưu những công dụng tuyệt vời đó.

Sau khi biết về công dụng tuyệt vời của lớp sáp, đã có vô số các công ty dược mỹ phẩm về ngành chăm sóc da, cố gắng nghiên cứu tìm ra công thức để sản xuất loại kem dưỡng này để giúp cho làn da được ‘hồi sinh lần hai’. Một trong những sản phẩm có thể kể đến là CREME MASQUE VERNIX của hãng BIOLOGIQUE RECHERCHE (Pháp). Một hũ kem 50gr có giá tầm $400.

Đọc đến đây, bạn có hối tiếc vì trước đây đã lỡ tắm con sớm không? Nếu bạn chuẩn bị sinh con, bạn có đành lòng lau chùi lớp kem dưỡng tự nhiên có giá hơn gấp nhiều lần $400 này không?

Nguồn tham khảo:

1. Khám phá bí ẩn về lớp sáp ở trẻ sơ sinh.

2. Haubrich, K. A. (2003). Role of vernix caseosa in the neonate: Potential application in the adult population. AACN Clinical Issues, 14(4), 457–464. 10.1097/00044067-200311000-00006

3. Dingess, K. A. , Valentine, C. J. , Ollberding, N. J. , Davidson, B. S. , Woo, J. G. , Summer, S. , Peng, Y. M. , Guerrero, M. L. , Ruiz‐Palacios, G. M. , Ran‐Ressler, R. R. , McMahon, R. J. , Brenna, J. T. , & Morrow, A. L. (2017a). Branched‐chain fatty acid composition of human milk and the impact of maternal diet: The Global Exploration of Human Milk (GEHM) Study. The American Journal of Clinical Nutrition, 105(1), 177–184. 10.3945/ajcn.116.132464 

4. Badass Mother Birther

Dưới đây là một vài con số về giá tiền sữa mẹ tính theo đô Mỹ.

Theo Only The Breast, một cộng đồng trao đổi và mua bán sữa mẹ tại Mỹ, một lít sữa mẹ có giá từ $30 đến $75 tùy theo lượng sữa, cách đóng gói và khoảng cách giao hàng. Dưới đây là một số quảng cáo trên trang của họ:

Tại Bắc Mỹ, giá thị trường của một lít sữa mẹ dao động từ $265 đến $410/lít.

Tại các Ngân hàng Sữa mẹ Na Uy, cứ mỗi lít sữa đem tặng sẽ nhận được $20 gọi là ‘tiền bồi dưỡng sức khỏe’, sau đó họ xử lý và bán ra với giá $100/lít.

Tại Úc, giá một lít sữa ở các Ngân hàng Sữa mẹ là $83

Theo bà Julie Smith, Phó Giáo sư Danh dự, Trường Cao đẳng Y tế và Sức khỏe. Ở Úc, mức sản xuất sữa mẹ hiện nay vượt quá 3 tỷ USD mỗi năm. Mỹ có tiềm năng sản xuất sữa mẹ trị giá hơn 110 tỷ USD mỗi năm, nhưng hiện gần 2/3 giá trị này bị mất do cai sữa sớm. Ở Na Uy, sản lượng trị giá 907 triệu USD hàng năm chỉ bằng 60% giá trị tiềm năng.

Trên đây là giá trị kinh tế của sữa mẹ, tức là quy ra tiền.

Câu hỏi đặt ra là làm sao tôi biết tôi đã làm ra bao nhiêu tiền chỉ bằng việc cho con bú?

Giới thiệu với các bạn một công cụ tính tiền dành cho những mẹ cho con bú. Công cụ này được phát triển bởi Đại học Quốc gia Úc và Alive & Thrive với sự hỗ trợ của  FHI Solutions Innovation Incubator.

Công cụ này nêu bật sự đóng góp kinh tế của các bà mẹ cho gia đình và xã hội thông qua việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Những người sử dụng tiềm năng của công cụ này là các nhà hoạch định chính sách, người có ảnh hưởng, quản lý dự án, nhà nghiên cứu, kế toán quốc gia, nhà thống kê, người chăm sóc và những người khác ủng hộ việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Công cụ có tên là Mother's Milk Tool. Bạn vào trang web, chọn ngôn ngữ (Select Language) mình muốn hiển thị. Sau đó nhấn vào 3 gạch ngang trên cùng bên phải (đánh dấu bởi vòng tròn màu vàng).

Tiếp đó chọn 'Máy tính cá nhân' (Individual Calculator), đánh dấu bằng hình màu vàng.

Chọn quốc gia và số tháng bạn cho con bú.

Công cụ chỉ tính đến tối đa là 36 tháng thôi, nên nếu bạn cho con bú 10 năm liên tục thì có thể chọn 12 tháng, rồi nhân con số lên cho 10. Ví dụ như bạn ở Việt Nam và bạn cho con bú 12 tháng. Vậy số tiền bạn tạo ra được là 21.078 đô Mỹ, tương đương với gần 500 triệu Việt Nam. Nhân số này cho 10 nếu bạn cho bú 10 năm, tức là bạn đã tạo ra 5 tỉ đồng chỉ bằng việc cho con bú!

Công cụ này chỉ tính số tiền trên mỗi đứa trẻ bú mẹ. Có rất nhiều bà mẹ nuôi bú song song, cho bú nhờ, đem sữa tặng (mà không lấy tiền) nên không thể nào tính hết được!

Bạn đã thấy siêu năng lực của mình chưa? Bạn không quy đổi ra tiền nên bạn cứ nghĩ rằng mình chẳng tạo ra tiền, nhưng bạn đã tạo ra rất nhiều tiền chỉ bằng việc cho con bú mẹ đấy!

Đó là bạn chưa tính đến giá trị của sữa mẹ trong việc bảo vệ cho bản thân mình và cho con mình không mắc phải hoặc tránh phải những tình trạng sức khỏe khác mà khi nhập viện còn tốn kém bao nhiêu nữa.

Khi mẹ sữa đang gặp khó khăn trong việc cho con bú, cụ thể là đang gặp những sự cố như tắc sữa, viêm tuyến sữa, cương sữa sinh lý thì bất kỳ can thiệp nào khiến mẹ đau thêm thì là những can thiệp SAI LẦM. Đó là những can thiệp như nhồi ép, bóp vú, mát xa mạnh bạo, điều trị bằng sóng siêu âm từ những người không có chuyên môn khiến mẹ đau đớn thêm.

Bất kỳ nhà trị liệu hay cung cấp dịch vụ nào nói rằng mẹ hãy ráng chịu đau để ‘thông tia’, để có sữa cho con thì đó là những người chưa được đào tạo đúng chuẩn hoặc chưa cập nhật.Những hậu quả có thể xảy ra khi nhồi ép vú trong những trường hợp trên có thể kể đến:

1. Tổn thương mô vú – làm tế bào vú bị hoại tử.

2. Áp xe

Chưa kể, khi đau và căng thẳng, lượng cortisol tăng cao sẽ làm ức chế oxytocin, khiến mẹ không thể nào thư giãn và tạo sữa được. Hãy đối xử với cái vú mẹ như cái…mắt cá chân của bạn! Khi bạn bị trật mắt cá chân, bạn có nhồi ép xoa bóp không? Bạn chườm lạnh hay chườm ấm? Bạn có đứng lên chạy nhảy không?

Dưới đây là một clip quay lại cảnh nhồi ép vú do một người tự xưng là chuyên gia xử lý tắc tia sữa thực hiện, clip được mẹ sữa cho phép sử dụng.

THÔNG TIN CHUNG

Sữa được trữ trong các nang sữa gọi là alveoli. Các nang sữa có kết cấu như những chùm nho. Dưới tác động của oxytocin thì sữa sẽ được đưa ra ngoài qua hệ thống các ống dẫn sữa gọi là ductal system (giống như hệ thống ống nước ở nhà mình vậy). Do đó, bị tắc sữa là khi các nang sữa quá đầy nhưng không thể được dẫn ra các ống, chứ không phải là ống sữa bị tắc. Vì thế, cách dùng từ cho rằng ‘thông tắc ống dẫn sữa’ là không đúng và việc bóp nặn cũng không giúp được gì. Viêm vú (mastitis) là viêm (inflamation) tuyến sữa. Dấu hiệu chung là vùng vú bị viêm bị đỏ, nóng, đau và sưng. Trong hầu hết các trường hợp thì viêm vú KHÔNG CẦN đến kháng sinh (kháng sinh điều trị nhiễm trùng – tức là có vi khuẩn tấn công).

ĐIỀU GÌ XẢY RA KHI NHỒI ÉP, MÁT XA VÚ VÀ HÚT SỮA?

Như đã đề cập ở trên, sữa được trữ trong các nang sữa có hình dạng giống như những chùm nho. Khi chùm nho bị nhồi ép thì nho sẽ dập và sản phẩm thu được là…nước ép nho. Khác với chùm nho khi được đưa vào máy ép nước trái cây sẽ bầm dập, bẹp nhẹp và…tan nát, chùm nho trong vú mẹ khi được làm cạn sữa một cách tự nhiên thì sẽ giữ nguyên hình dáng của trái nho để rồi sẽ đầy lên khi sữa được làm đầy. Do đó, việc nhồi bóp vú thô bạo khi nho đang căng mọng thì chùm nho sẽ bị bầm dập, tổn thương và gây đau đớn. Từ đó, con đường từ tắc sữa đến áp xe vú là rất gần!Khi bị tắc sữa/viêm tuyến vú, phải chấp nhận một sự thật là sữa sẽ bị giảm tạm thời. Cũng giống như khi mình bị trật mắt cá chân, thì thời gian đầu mình không thể nhảy tưng bừng các thể loại nhạc ở phòng trà được, mà mình phải nằm nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt, và tập đi lại một cách thận trọng và chậm rãi. Mình thà đi chậm hơn một tí, còn hơn bị…què, đúng không?

Dưới đây là hình ảnh giải phẫu học, giải thích kỹ hơn về những gì xảy ra khi nhồi ép vú.

ĐIỀU TRỊ/XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Cách xử lý khi bị tắc sữa, viêm tuyến vú cũng tương tự như khi bạn bị trật mắt cá chân vậy. Có nghĩa là:

1. Bạn không mát xa chỗ chân đau

2. Bạn không chườm nóng chỗ chân đau

Thay vào đó, bạn sẽ nghỉ ngơi, chườm lạnh và hạn chế di lại.

Dưới đây là 4 NGUYÊN TẮC được khuyến nghị, được viết tắt là BAIT:

1. Breast rest: Cho vú nghỉ ngơi, TRÁNH MÁT XA, không kích thích vú, không bơm hút hoặc cho bú quá mức cần thiết.

2. Avil*: Một loại thuốc có thành phần hoạt tính là Ibuprofen chống sưng viêm và giảm đau.

3. Ice: Chườm lạnh 10 phút mỗi 30 phút (tức là cứ 30p chườm một lần, mỗi lần 10 phút)

4. Tylenol*: Một loại thuốc có thành phần hoạt tính là paracetamol giúp giảm đau.

Lưu ý: (*) Tư vấn viên sữa mẹ không có thẩm quyền kê toa không được tự ý mua thuốc cho mẹ mà đề nghị mẹ tham vấn ý kiến của bác sĩ. Can thiệp không dùng thuốc đối với (*) có thể được áp dụng tùy vào chuyên môn của tư vấn viên.Nếu vắt/hút sữa không ra sữa thì NGƯNG. Hãy ưu tiên GIẢM SƯNG ĐAU.

Tóm lại, hãy nâng niu bầu vú mẹ và nhớ đối xử với cái vú bị đau như đối xử với cái chân đau của bạn vậy.

Tài liệu tham khảo:

1. Tips for lumpy, painful breasts: https://tinyurl.com/3avfbrry

2. ABM Protocol #36: https://www.bfmed.org/protocols

Thông tin chung

Thuốc Bromocriptine, còn có tên thương mại là Parlodel, Bromolactin, Kripton. Theo Vinmec, ‘Bromociptin là chất chủ vận thụ thể D2, kích hoạt các thụ thể dopamin sau Synap và đối kháng một phần thụ thể D1. Thuốc Bromocriptin được chỉ định trong nhiều bệnh lý như u tuyến tiết prolactin, bệnh to đầu chi, Parkinson,...’

Đây là loại thuốc hiện nay vẫn được dùng khá phổ biến ở Việt Nam để tiêu sữa. Tuy nhiên, từ năm 1995, FDA đã thu hồi việc cấp phép cho Bromocriptine được sử dụng để ức chế tiết sữa vì không an toàn.

Vào năm 2015, chương trình cảnh giác dược của Pháp đã công bố một đánh giá về các tác dụng phụ liên quan đến việc sử dụng bromocriptine để ngừng cho con bú. Nhóm này đã báo cáo 105 tác dụng phụ nghiêm trọng bao gồm các tác dụng phụ về tim mạch (70,5%), thần kinh (14,4%) và tâm thần (8,6%). Ngoài ra còn có hai trường hợp tử vong, một phụ nữ 32 tuổi bị nhồi máu cơ tim kèm rối loạn nhịp tim và một phụ nữ 21 tuổi bị đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Theo Tiến sĩ Thomas Hale trong xuất bản của mình vào năm 2021, sách Medications & Mothers' Milk™ (Thuốc và Sữa mẹ), những tác dụng phụ của thuốc gồm có: Chóng mặt, nhức đầu, ảo giác, rối loạn tâm thần, nhầm lẫn, đột quỵ, hạ huyết áp, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, buồn nôn, đau quặn bụng, tiêu chảy. Một số trường hợp tử vong có liên quan đến sản phẩm này và nó không còn được chấp thuận sử dụng sau khi sinh để ức chế tiết sữa. Thuốc được xếp ở mức L5 trong thứ hạng rủi ro khi cho con bú (Lactational Risk Category), tức là mức độ rủi ro cao nhất, tương đương với thuốc hóa trị trong điều trị ung thư.

LactMed, Thư viện Thuốc Quốc gia của Trung tâm Thông tin Công nghệ Sinh học Quốc gia (Hoa Kỳ), cũng có thông tin về thuốc này. ‘Bromocriptine thường không được sử dụng trong thời gian cho con bú vì nó ức chế tiết sữa. Chỉ định ức chế tiết sữa đã bị rút lại ở Hoa Kỳ và không được khuyến khích ở các quốc gia khác vì nó làm tăng nguy cơ đột quỵ ở mẹ, co giật, rối loạn tim mạch, tử vong và có thể là rối loạn tâm thần.’

Những câu hỏi thường gặp

• Lỡ uống Bromocriptine rồi thì có cho bé bú lại được không?

Sau khi uống, BROMOCRIPTINE (bromocriptine) được hấp thu nhanh và tốt. Nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được trong vòng 1-3 giờ. Một liều uống 5mg bromocriptine dẫn đến Cmax (Nồng độ thuốc tối đa) là 0,465ng/ml. Tác dụng hạ prolactin xảy ra 1-2 giờ sau khi uống, đạt tối đa trong khoảng 5 giờ và kéo dài 8-12 giờ. Chất này được chuyển hóa rộng rãi ở gan. Việc loại bỏ thuốc ban đầu khỏi huyết tương xảy ra theo hai giai đoạn, với thời gian bán hủy cuối cùng khoảng 15 giờ. Thuốc gốc và các chất chuyển hóa được bài tiết gần như hoàn toàn qua gan, chỉ có 6% được thải trừ qua thận. Liên kết với protein huyết tương lên tới 96%.

Ở những bệnh nhân bị suy giảm chức năng gan, tốc độ đào thải có thể chậm lại và nồng độ trong huyết tương có thể tăng lên, cần điều chỉnh liều.Về mặt lý thuyết, sau khi uống liều cuối cùng 24 tiếng thì bé bú lại an toàn. Tuy nhiên, thực tế cần tư vấn cụ thể của bác sĩ hoặc người có chuyên môn y tế.

• Lỡ ức chế Prolactin bằng Bromocriptin thì có dùng thuốc khác để kích thích Prolactin để kích sữa lại được không?

Domperidone là thuốc dùng để kích sữa được dùng khá phổ biến. Mặc dù Úc, Canada và một số nước khác vẫn cho sử dụng, tuy nhiên thuốc này đã bị cấm dùng tại Mỹ từ năm 2004 để kích sữa vì những rủi ro liên quan đến tim mạch.

Tương tự như Bromocriptine, Domperidon cũng được chuyển hóa rộng rãi ở gan. Do đó, mọi chỉ định dùng thuốc phải có hướng dẫn y tế chuyên môn.

• Tôi có mất sữa luôn không sau khi sử dụng bromocriptine?

Sữa mẹ được tạo ra theo cơ chế cung cầu dưới tác động của prolactin (hormone tạo sữa) và oxytocin (hormone vận chuyển sữa). Nếu mẹ đổi ý muốn cho con bú lại sau khi dùng bromocriptine, thì việc khôi phục lại lượng sữa có thể khó khăn.

Do đó, để khôi phục lại lượng sữa, mẹ cần sự hỗ trợ của tư vấn viên sữa mẹ, hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ.

• Thời gian để giảm sữa tự nhiên mà không cần phải dùng thuốc là bao lâu?

Thời gian trung bình để giảm sữa tự nhiên mà không cần phải dùng thuốc, không gây tác dụng phụ cho mẹ và bé là khoảng 4 tuần; bắt đầu bằng việc giãn cữ, vắt để ngực đỡ căng, không vắt kiệt và tránh việc kích thích núm vú.

‘Ron, Rô, NÓI TIẾNG VIỆT! Nãy giờ tiếng Anh quài à!’

Tiếng anh Hai Rơm nhắc ai thằng em, mẹ nháy mắt giơ ngón tay cái lên tỏ vẻ đồng ý. Không hề giao phó nhiệm vụ này cho Rơm mà tự nhiên ảnh đặt cho mình trách nhiệm phải làm ‘cảnh sát ngôn ngữ’ cho mấy đứa em sanh ra ở Úc này (và kể cả ảnh nữa chứ).

Hồi 2 tuổi Rơm bị chẩn đoán là ‘significant speech delay’ (chậm nói trầm trọng), nhưng ba mẹ vẫn kiên trì nói chuyện với con mỗi ngày. Vì gia đình mình sống trong môi trường đa ngôn ngữ nên từ nhỏ mình luôn dùng 2 thứ tiếng khi giao tiếp với con, câu tiếng Anh sẽ đi sau câu tiếng Việt. Ví dụ mẹ cầm trái táo và nói ‘Đây là trái táo nè con, trái táo tiếng Anh là apple’. Rơm bắt đầu nói nhiều là sau khi mình sinh Ron, và thật ngoài mong đợi của mình, Rơm nhớ được rất nhiều từ cả Việt lẫn Anh mà ngày trước ba mẹ vẫn nói hằng ngày với mình.

Giữ gìn tiếng mẹ đẻ với rất nhiều gia đình Việt ở Úc hay các nước khác không phải lúc nào cũng là câu chuyện dễ dàng nếu như điều đó không phải là thói quen. Không ít mẹ có con mang hai dòng máu (lấy chồng nước khác) than thở rằng con họ chỉ quen nói tiếng Anh mà không chịu nói tiếng Việt. Tuy nhiên mình có biết 2 người bạn lấy chồng Tây nhưng luôn nói tiếng Việt với con, một người thậm chí còn dạy chồng mình nói tiếng Việt. Trong những lần gặp gỡ, mình chỉ thấy cô vợ nói tiếng Việt với chồng, thậm chí còn tổ chức gói bánh chưng và kêu chồng gói chung nữa. Những đứa con tóc vàng mắt nâu cũng nói tiếng Việt rất dễ thương. Mặc dù vai trò của người mẹ chiếm 50% trong việc hình thành ngôn ngữ cho con, nhưng không phải ai cũng tận dụng cơ hội đó.

Tại sao trẻ không chịu học tiếng Việt? Làm sao để con em cũng yêu tiếng Việt?

Câu này rất nhiều người thắc mắc, nhưng thật ra cách làm thật đơn giản như hơi thở vậy. Hãy tự hỏi mình những câu sau:

Cha mẹ có yêu tiếng Việt không?

Cha mẹ có nói tiếng Việt không?

Cha mẹ có tự hào vì mình nói tiếng Việt không?

Rất nhiều cha mẹ Việt nhưng lại nói tiếng Anh với con, cố học tiếng Anh với con. Điều đó tốt. Tuy nhiên trong những sinh hoạt hằng ngày thì họ vẫn dùng tiếng Anh với con. Một điều cần phải chấp nhận rằng, một khi con lớn thì vốn tiếng Anh của bạn sẽ không bao giờ bằng con bạn được! Từ giọng điệu (accent) đến cách diễn tả (expression) và kể cả tư duy ngôn ngữ cũng sẽ không thể nào bắt kịp các con. Chúng ta học ngoại ngữ khi đã ‘có sạn trong đầu’ nên việc tiếp thu những điều mới mẻ có thể bị hạn chế. Thậm chí bản thân mình đây là Thông Biên dịch viên mà còn không dám cho mình đã đạt được đến trình độ của người bản ngữ (native speaker) nữa.

Trong quá trình làm việc, mình gặp không ít trường hợp phải thông dịch cho cha mẹ và con cái trong những tình huống hết sức đau lòng dẫn đến việc mất kết nối giữa cha mẹ và đứa con. Cụ thể, khi con đến tuổi dậy thì, việc mất kết nối càng nghiêm trọng hơn khi mẹ không thể hiểu khi con nói tiếng Anh và con không hiểu mẹ khi mẹ nói bằng tiếng Việt trong khi nó thấy buồn cười với vốn tiếng Anh hạn chế của mẹ, ngay cả phát âm cũng chẳng chuẩn nữa. Một số tình huống đó là con bị trầm cảm và có ý định tự tử nhưng nhà trường là nơi đầu tiên phát hiện và gọi về cho cha mẹ để cảnh báo, sau đó là các buổi tham vấn và hỗ trợ cho hai bên; thông dịch viên (là mình) được gọi tới để làm cầu nối ngôn ngữ cho hai mẹ con! Mình cũng từng được gọi đến một bệnh viện tâm thần và đến nơi, đứa con từ chối gặp mẹ ‘vì có nói gì bà ấy cũng chẳng hiểu’. Mình ám ảnh nét mặt đau khổ thẫn thờ của người mẹ. Hãy nghĩ mà xem, chính mình mang nặng đẻ đau nó, mình cho nó bú, mình tắm rửa chăm sóc nó từ khi nó còn bé xíu, mình đút nó từng muỗng cơm…để rồi bây giờ nó từ chối gặp mình!

Thật ra, nói tiếng gì không quan trọng, mà quan trọng chính là sự kết nối. Tuy nhiên, hãy thực tế một chút, nếu không là tiếng Việt thì là tiếng gì? Liệu cha mẹ Việt có nói tiếng Anh đủ giỏi bằng con mình không? Một người mình quen biết ở Việt Nam thậm chí còn đặt tên tiếng Anh cho con mình, cho con học trường quốc tế vì nhà có điều kiện mà, cho con ăn món Tây, dùng hàng ngoại.

Vậy thì nguồn gốc Việt Nam có lỗi gì?

Nếu bạn không tự hào mình là người Việt Nam, thì đừng mong con bạn cũng như vậy.

Một người tóc đen da vàng dù cho có nói tiếng Anh giỏi cỡ nào thì người đó vẫn là dân châu Á. Một người da trắng tóc vàng ở Việt Nam, dù nói tiếng Việt giỏi cỡ nào thì cũng là ‘người ngoại quốc’.

Việc trẻ em người Việt sinh ở nước ngoài có xu hướng nói tiếng Anh nhiều hơn là điều dễ hiểu vì đó là môi trường các con sinh ra và lớn lên. Nhưng làm thế nào để con nói tiếng Việt? Ngoài việc nói chuyện bằng tiếng Việt với con hằng ngày, thì khuyến khích sự tự hào vì mình có 2 ngôn ngữ trở lên là điều cực kỳ quan trọng. Có lần trong một buổi sinh hoạt gia đình, mình nói với các con là “Hôm nay mẹ làm việc ở tòa án. Các con có biết ở tòa thì ai là người có quyền lực nhất không?"

Người đầu tiên tụi nó nhắc đến ‘tất nhiên là quan tòa rồi mẹ, vì quan tòa xử án mà’.

Mẹ lắc đầu, tiếp đó là những người như ‘luật sư – vì luật sư cãi cho bị cáo’, ‘cảnh sát – vì cảnh sát bắt tội phạm’.

Cuối cùng sao nhắc tới ai mẹ cũng lắc nên tụi nó hỏi ‘Vậy người đó là ai?’

Lúc đó mình mới trả lời ‘Là mẹ nè, mẹ là người có quyền lực nhất luôn. Quyền lực hơn quan tòa, quyền lực hơn tất cả. Bởi vì chỉ có mẹ là nói được cả 2 thứ tiếng, còn mấy người kia đâu có ai nói được 2 thứ tiếng đâu. Mẹ kêu ông tòa nhắc lại lời ổng nói là ổng phải nhắc lại, mẹ kêu ổng nói ít thì ổng phải nói ít để mẹ dịch được chớ. Phiên tòa không thể diễn ra nếu không có mẹ vì không ai hiểu người khác nói gì hết. Đó thấy chưa, thấy mẹ quyền lực ghê chưa? Thế nên tụi con biết được hai ngôn ngữ là tụi con hơn rất nhiều người luôn đó. Đó là lý do tụi con cần học tiếng Việt, không những phải nói được mà còn phải đọc viết được nữa.’

Một gia đình cha mẹ là người Việt Nam nhưng đứa con thì chỉ nói tiếng Anh, có điều gì sai sai ở đây? ‘Con tôi không chịu nói tiếng Việt’ là do ai? Đừng đổ thừa đứa con, đừng đổ lỗi môi trường vì chính chúng ta cũng đang tạo ra môi trường cho con phát triển mà.

Tụi nhỏ gặp nhau nói tiếng Anh là điều dễ hiểu, vì các con đi học ở trường, gặp bạn bè cũng nói toàn tiếng Anh mà. Nhưng khi tụi nó còn trong tầm kiểm soát của cha mẹ thì việc nhắc nhở các con chính là trách nhiệm của chúng ta.

Thế nên, đừng bao giờ tự hào ‘con tôi nói tiếng Anh giỏi lắm’ vì tiếng Anh là ngôn ngữ quốc tế, ai cũng phải biết và cần biết, nên nó ‘thường’ lắm rồi. Nhiều nghiên cứu cho thấy nếu nắm bắt một ngôn ngữ cơ bản, cụ thể là tiếng mẹ đẻ, thì việc trẻ em học giỏi những ngoại ngữ khác sẽ trở nên dễ dàng hơn. Cái gốc có vững thì cái ngọn mới khỏe. Tình cờ mình đọc tin nhắn của cô bạn đồng nghiệp của chồng, cô nói tiếng Anh rất hay, y chang người bản xứ luôn, nhưng hai vợ chồng ngồi ‘dịch’ hoài tin nhắn của cổ mới hiểu cổ nói gì! Vì cô ấy dùng sai ngữ pháp, đánh vần sai lung tung luôn.

Cuối cùng, đừng bao giờ làm mất kết nối với con bằng một yếu tố ‘ngoại lai’ nào đó, đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh hay môi trường vì chính chung ta cũng góp phần tạo ra hoàn cảnh hay môi trường đó. Tiếng Việt còn, thì còn người Việt!

Không cần phải có ‘bằng chứng khoa học’ nào chứng minh, một điều chắc chắn rằng tất cả phụ nữ mang thai đều tin tưởng và hi vọng rằng mình có một thai kỳ khỏe mạnh và một cuộc chuyển dạ suôn sẻ để chào đón đứa con của mình. Trước đây khi chưa có can thiệp y tế, hoặc khi y tế chưa phát triển, những ca tử vong trong quá trình chuyển dạ không phải là hiếm. Ngày nay, y học phát triển hơn, tỉ lệ tử vong trong quá trình sinh nở giảm rất nhiều, nhưng nó lại kéo theo những hệ lụy khác từ sự 'tiến bộ' đó. Trong đó có việc cho con bú. Bài này sẽ đưa ra một số biện pháp can thiệp y tế ảnh hưởng đến việc cho con bú.

• SINH MỔ

Từ năm 1985, Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã khuyến nghị tỉ lệ sinh mổ lý tưởng là 10 – 15%. Trong Tuyên bố của WHO về tỉ lệ sinh mổ, WHO nhấn mạnh rằng việc sinh mổ là ‘hiệu quả để cứu sống mẹ và con, nhưng chỉ khi nào điều đó được yêu cầu vì lý do y tế. Về mặt dân số, tỉ lệ sinh mổ trên 10% không liên quan đến việc giảm tỷ lệ tử vong bà mẹ và trẻ sơ sinh.’ Thế nhưng, theo một nghiên cứu mới đây của WHO, được đăng vào ngày 16 tháng Sáu năm 2021 trên website của WHO thì con số thực tế là 21% và có xu hướng tăng lên 29% vào năm 2030. Tại năm nước có tỉ lệ sinh mổ cao nhất thế giới là Dominican Republic, Brazil, Cyprus, Egypt (Ai Cập) và Turkey (Thổ Nhĩ Kỳ) thì tỉ lệ sinh mổ hiện cao hơn tỉ lệ sinh thường. Tính riêng ở Việt Nam, con số này đã tăng từ 3.4% vào năm 1997 đến 27.5% vào năm 2014. Úc (Australia) và Việt Nam nằm trong top 50 nước có tỉ lệ sinh mổ cao nhất thế giới theo một nghiên cứu của The Lancet vào năm 2018.

Nghiên cứu cho thấy phụ nữ sinh mổ ít cho con bú hơn phụ nữ sinh thường. Một số lý do có thể kể đến là: trì hoãn việc tiếp da với con, đau do vết mổ, thời gian hồi phục từ thuốc tê/mê và khó khăn khi vận động xung quanh vào những ngày đầu khiến việc cho bú ít thường xuyên hơn.

Vì vậy, nếu mẹ mong muốn nuôi con bằng sữa mẹ nhưng có chỉ định sinh mổ vì lý do y tế, hãy cố gắng tiếp da với con càng nhiều càng tốt, chọn tư thế phù hợp để cho con bú để tránh làm đau vết thương: tư thế ôm bóng, tư thế nằm, hoặc tư thế nửa nằm nửa ngồi (reclining position). Tốt nhất, hãy có một kế hoạch cụ thể trước khi sinh, trong đó có việc tìm tư vấn viên sữa mẹ có đào tạo để đồng hành trong quá trình cho con bú.

• CÁCH LY MẸ VÀ CON NGAY SAU KHI SINH

Nghiên cứu cho thấy trẻ sơ sinh được da tiếp da không gián đoạn 90 phút ngay sau khi sinh có tỉ lệ được nuôi bằng sữa mẹ cao hơn nhiều những trẻ bị cách ly khỏi mẹ sau khi sinh.

Có rất nhiều nghiên cứu cho thấy lợi ích lớn lao của việc tiếp da sau sinh. Trong đó, vào những năm 1970, Ann-Marie Widstrom, một Tiến sĩ và là Y tá người Thụy Điển đã bắt đầu quan sát thấy có một chuỗi những hành vi của trẻ sơ sinh sau khi chào đời. Bà bắt đầu nghiên cứu và xuất bản những quan sát của mình vào năm 1990, ghi lại 9 giai đoạn bản năng của trẻ, trong đó giai đoạn bú mẹ xuất hiện vào khoảng phút thứ 40 sau khi sinh nếu bé được tiếp da không gián đoạn. Vào năm 2011, Healthy Children Project (Dự án Trẻ em Khỏe mạnh), một tổ chức về sức khỏe trẻ em đã ghi lại 9 giai đoạn này qua một phim tài liệu có tên là "Skin to Skin in the First Hour After Birth: Practical Advise for Staff after Vaginal and Cesarean Birth" (Da tiếp Da giờ Đầu tiên sau khi sinh: Lời khuyên thực tế dành cho Nhân viên sau Ca sinh Thường và Mổ). Việc bú mẹ diễn ra trong. vòng 60 phút sau khi sinh, nên giờ đầu tiên được gọi là “Giờ thần kỳ” (The Magical Hour). Hơn nữa, những mẹ được tiếp da với con ngay sau khi sinh được cho là tự tin hơn khi cho con bú.

• GIỤC SINH (INDUCTION)

Đôi khi việc giục sinh là cần thiết để đảm bảo sự an toàn của mẹ con sản phụ. Tuy nhiên, thực tế đây là một can thiệp có thể gây ảnh hưởng không tốt đến việc cho con bú.

Đối với những trường hợp giục sinh, người ta sử dụng hormone oxytocin nhân tạo, được biết đến với tên gọi là syntocinon ở Úc và pitocin ở Mỹ. Ngoài việc ‘bắt chước’ oxytocin trong việc kích thích tử cung co bóp để đây em bé ra thì syntocin/pitocin không thực hiện được những chức năng khác. Theo một số nghiên cứu, oxytocin nhân tạo có thể khiến việc cho con bú trong giờ đầu khó khăn hơn, đặc biệt ở những phụ nữ béo phì, một trong những lý do là nó không tạo ra cảm giác gắn kết (bonding) với con như oxytocin tự nhiên.  Ngoài ra, một yếu tố khác là oxytocin tự nhiên có thể làm cho một loại hormone khác là Endorphins được giải phóng. Endorphins được biết đến như là một chất giảm đau tự nhiên, khiến người mẹ tập trung hơn trong quá trình chuyển dạ và có thể chịu đựng được cơn đau. Trái lại, syntocinon hoặc pitocin thì mặc dù có tác dụng làm tăng cơn gò nhưng không làm cho cơ thể sản xuất ra endorphins để giảm đau. Do đó, phụ nữ chuyển dạ bằng phương pháp giục sinh thông thường phải chịu đau hơn khi sinh thường không can thiệp y tế, nhưng lại không được giảm đau tự nhiên mà sẽ cần đến thuốc giảm đau – một trở ngại tiếp theo khiến việc cho con bú gặp khó khăn hơn.

• THUỐC GIẢM ĐAU THUỘC NHÓM OPIOD (CÓ THỂ GÂY NGHIỆN)

Còn được gọi là thuốc giảm đau gây nghiện, được dùng để giảm đau trong quá trình sinh nở. Một số loại có thể kể đến như là meperidine (Demerol®), morphine, fentanyl, butorphanol (Stadol®) và nalbuphine (Nubain®), được sử dụng ở dạng truyền dịch (intravenously) hoặc tiêm (intramuscularly). Thuốc có thể được tiết vào bánh nhau và vào máu em bé, khiến khi chào đời, bé vẫn còn bị tác động của thuốc nên sẽ rất buồn ngủ và không thể đưa ra tín hiệu đòi bú (hunger cues). Nếu thuốc được sử dụng quá gần với lúc bé được sinh ra thì có thể bé sẽ không thải ra hết thuốc và do đó sẽ bị cách ly mẹ để điều trị, gây trở ngại rất lớn cho việc bú mẹ.

• THUỐC TRUYỀN TĨNH MẠCH (IV FLUIDS)

Khi người mẹ bị truyền quá nhiều thuốc qua đường tĩnh mạch, toàn bộ cơ thể của cô ấy sẽ bị ứ nước, kể cả bầu vú, khiến việc ngậm vú của bé khó khăn và khó bú hiệu quả. Mặt khác, trong quá trình mẹ tiếp nhận thuốc, một lượng khá lớn chất lỏng cũng được truyền sang con thông qua bánh nhau khiến em bé cũng bị ứ nước và do đó được sinh ra với trọng lượng lớn hơn thực tế. Một vài ngày sau, khi lượng chất lỏng này được đào thải qua đường nước tiểu thì em bé sẽ trông như bị sụt cân quá mức và sẽ được cho rằng cần phải ‘bổ sung gấp’. Đây là các bé có nguy cơ bị sử dụng sữa công thức.

• EPIDURAL

Epidural được sử dụng khá phổ biến để giảm đau khi sinh ở bệnh viện. Tuy nhiên, việc sử dụng Epidural lại có thể dẫn đến một loạt các biện pháp can thiệp y tế khác, chẳng hạn như truyền dịch, giục sinh và việc liên tục theo dõi tim thai bằng máy monitor.

Hiện nay, vẫn còn nhiều ý kiến tranh cãi xung quanh việc liệu sử dụng epidural có liên quan gì đến tỉ lệ sinh mổ gia tăng hay can thiệp sinh nở bằng dụng cụ y tế (Instrumental delivery) hay không, nhưng đây có thể xem như một yếu tố phụ thuộc vì người mẹ bị mất cảm giác và không di chuyển được nhiều trong giai đoạn rặn (pushing stage). Mặt khác, một trong những phản ứng phụ của thuốc là sau khi sử dụng, sản phụ có thể bị sốt khiến em bé cũng cần được kiểm tra và do đó sẽ bị cách ly với mẹ. Chưa hết, epidural còn được cho là có liên quan đến tỉ lệ vàng da sau sinh của trẻ, mặc dù chưa có giải thích rõ ràng về mối liên quan này, nhưng có lẽ là do một loạt các yếu tố như: mẹ (có thể) phải sinh mổ, sau khi sinh bé vừa bị ngấm thuốc mê và mẹ còn đau nên không cho bú đúng được, bé không bú đủ nên không thải kịp billirubin nên bị vàng da; hoặc bé sinh ra bằng biện pháp dùng dụng cụ (forceps) nên tạm thời bị thương các dây thần kinh ở đầu nên bú mẹ khó khăn, không bú đủ nên bị vàng da.

• LIÊN TỤC THEO DÕI TIM THAI

Rất nhiều nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa việc liên tục theo dõi tim thai trong quá trình chuyển dạ dẫn đến tỉ lệ sinh mổ và hỗ trợ sinh bằng dụng cụ gia tăng. Hơn nữa, việc theo dõi nội soi (internal monitoring) có nghĩa là một đầu điện cực (electrode) sẽ được gắn lên da đầu em bé thông qua đường mở của cổ tử cung (cervical opening). Điều này có thể gây tổn thương cho da đầu bé vốn đang rất mỏng manh, hoặc gây khó chịu cho bé khi bú. Hơn nữa, nó cũng có thể khiến mẹ bị sốt vì nhiễm trùng, dẫn đến việc cách ly con để điều trị cho mẹ, gây cản trở cho việc thiết lập quan hệ bú mẹ.

• SINH NỞ VỚI DỤNG CỤ HỖ TRỢ (ASSISTED BIRTH)

Sinh nở với dụng cụ hỗ trợ có nghĩa là dùng kẹp (forceps) hoặc ventouse (hay còn gọi là vaccuum extractor hay Giác hút sản khoa). Việc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ này có thể gây thương tổn cho các dây thần kinh ở đầu của bé, khiến việc bú mút gặp trở ngại.

Hãy chọn các phương pháp chuyển dạ chủ động, chẳng hạn như ở vị trí thẳng đứng (upright positions) đặc biệt ở giai đoạn rặn. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy sự tham gia của doulas (tạm dịch là người hỗ trợ sinh nở) có thể làm giảm tình trạng sinh nở phải dùng dụng cụ hỗ trợ và giúp ca sinh nở suôn sẻ hơn, đồng thời doulas cũng có thể hỗ trợ rất tốt trong việc nuôi con bằng sữa mẹ. Các khóa học về sinh nở chủ động cũng rất đáng cân nhắc, bên cạnh việc thuê một doula đã được đào tạo.

• HÚT ĐÀM NHỚT QUÁ MẠNH SAU KHI SINH

Khi bé bị hút đàm nhớt quá mạnh ngay sau khi sinh, đặc biệt việc sử dụng bóng hút mũi (bulb syringe) thường kèm theo những tổn thương những mạch máu trên nóc họng của bé thì em bé có xu hướng từ chối bất kỳ những gì đặt gần miệng của mình, dẫn đến việc từ chối bú mẹ.

Thậm chí, vào năm 2014, một nghiên cứu còn đề nghị chấm dứt việc hút đàm nhớt cho trẻ sơ sinh vì chẳng những nó không lợi ích gì mà còn có thể gây ngưng thở hoặc làm chậm nhịp tim của trẻ.

Trên đây là một số can thiệp y tế có thể gây khó khăn cho việc bú mẹ. Mặc dù đôi khi những can thiệp này có thể cần thiết để bảo đảm an toàn cho mẹ con sản phụ, việc trang bị/chuẩn bị trước hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn để giúp việc nuôi con sữa mẹ có kết quả tốt hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. WHO Statement on Caesarean Section Rates

2. Caesarean section rates continue to rise, amid growing inequalities in access

3. Trends and projections of caesarean section rates: global and regional estimates

4. Global epidemiology of use of and disparities in caesarean sections

5. The Danger Of Interrupting Immediate Skin-To-Skin Contact

6. Does skin-to-skin contact and breast feeding at birth affect the rate of primary postpartum haemorrhage: Results of a cohort study

7. The Sacred Hour: Uninterrupted Skin-to-Skin Contact Immediately After Birth

8. Skin‐to‐skin contact the first hour after birth, underlying implications and clinical practice

9. Infant behaviour and maternal adaptation after uninterrupted skin-to-skin contact for 1 hour following birth in northern Uganda

10. 5 Things Oxytocin Does That Pitocin/Syntocinon Doesn’t

11. Increased frequency of neonatal jaundice in a maternity hospital

12. Fetal Monitoring: Creating a Culture of Safety With Informed Choice

13. Risks of Fetal Monitoring

14. The risks and benefits of internal monitors in laboring patients

15. 9 Birth Interventions That Can Affect Breastfeeding

16. Impact of Doulas on Healthy Birth Outcomes

17. PURLs: Suctioning neonates at birth: Time to change our approach

Một câu hỏi khá phổ biến đến từ không ít mẹ đang thiếu ngủ, đặc biệt là các mẹ chọn hút sữa hoàn toàn hoặc một phần.

Một trong những lý do khiến nhiều mẹ chọn hút sữa cho con ti bình thay vì ti trực tiếp vì muốn đong đo được lượng sữa cho con và để đảm bảo con bú đủ, thậm chí bú nhiều hơn cho mau lên cân. Đặc biệt, lâu nay vẫn có một niềm tin rằng em bé bú bình bằng sữa mẹ sẽ ngủ sâu hơn. Vậy điều đó đem lại những lợi ích hay bất lợi gì? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

BÉ CẦN BÚ BAO NHIÊU SỮA MẸ?

Lượng sữa mẹ trung bình mà các bé từ 1 đến 6 tháng tuổi bú là như nhau, tầm 750ml/ngày. Con số này dao động từ 570 đến 900ml tùy bé. Cách tính lượng sữa nạp vào của các bé bú mẹ không dựa vào cân nặng mà phụ thuộc vào nhiều yếu khác nhau, chẳng hạn như tình trạng sức khỏe, giới tính và mức độ hoạt động của bé. Cách tính lượng sữa nạp vào dựa trên cân nặng là dành cho các bé bú sữa công thức nên không áp dụng với bé bú mẹ.

Tuy nhiên, đối với các mẹ cho bú trực tiếp thì không biết chính xác là con mình đã bú bao nhiêu sữa. Do đó, cách nhận biết vẫn là quan sát ‘đầu ra’ của bé, gồm có số lượng tã, màu tã. Ngoài ra, các chỉ số khác như cân nặng (tăng hay giảm), chỉ số vòng đầu và các cột mốc vận động và phát triển khác cũng cần được lưu ý.

Xem thêm các bài về cách quan sát lượng sữa bú cũng như cách bé sử dụng năng lượng.

NHỊP SINH HỌC HẰNG NGÀY (Circadian rhythm)

Khi còn trong bụng mẹ, em bé nhận được những tín hiệu thời gian thông qua nhiệt độ cơ thể, các chất chuyển hóa và hormone của mẹ. Hẳn bạn đã từng ‘nói chuyện’ với con và cảm nhận được những cái quẫy đạp của con vào thai kỳ rồi chứ? Tuy nhiên, bạn có thấy rằng sự ảnh hưởng này đã bị gián đoạn khi con chào đời không? Vào những tuần đầu sau khi sinh, em bé hầu như không phân biệt được ngày và đêm, vì bé không sản xuất ra được malatonin và nhịp sinh học của bé vẫn còn non yếu. Tuy nhiên, tự nhiên đã đem lại giải pháp cho vấn đề này thông qua sữa mẹ. Sữa đầu tiên (sữa non) rất giàu các yếu tố hoạt tính sinh học, miễn dịch và các oligosaccharide phức hợp giúp thiết lập hệ khuẩn ruột, rất quan trọng đối với sức khỏe của trẻ sơ sinh. Các hormone, chẳng hạn như glucocorticoid và melatonin, chuyển từ huyết tương của người mẹ sang sữa, và sau đó bé tiếp xúc với các tín hiệu sinh học từ mẹ. Ngoài ra, các thành phần chất béo, protein, acid amin và cannabinoid nội sinh trong sữa, trong số những thành phần khác, có nồng độ khác nhau rõ rệt giữa ngày và đêm. Prolactin trong sữa mẹ ban đêm cao hơn ban ngày, giúp giấc ngủ về đêm dễ dàng hơn cho cả mẹ lẫn con.

Trong khi đó, sữa công thức không có những đặc tính kể trên của sữa mẹ, nồng độ các chất trong sữa công thức không thay đổi và vì thế không mang nhịp sinh học như sữa mẹ.

SỮA MẸ - DINH DƯỠNG THEO TRÌNH TỰ (CHRONONUTRITION)

Chrononutrition là một thuật ngữ nói về chế độ dinh dưỡng theo đồng hồ sinh học của cơ thể. Thuật ngữ này xuất hiện vào năm 1986 bởi một chuyên gia dinh dưỡng người Pháp là Dr Alain Delabos cùng với Giáo sư Jean-Robert Rapin. Chrononutrition được cho là có nguồn gốc từ hệ thống y học Hindu truyền thống của người Ấn Độ là Ayurveda và từ Y học Trung Quốc Cổ đại. Ayurveda xem thời điểm các bữa ăn là một công cụ quan trọng cho sức khỏe, trong khi đó Y học Trung Quốc cho rằng từng bộ phận trong cơ thể chúng ta có nhịp điệu riêng của nó. Đó là lý do tại sao các Thầy thuốc Đông y đưa ra cách chữa trị theo những giờ cụ thể trong ngày. Có nghĩa rằng, nếu chúng ta tuân theo nhịp điệu sinh học của cơ thể thì sức khỏe sẽ được cải thiện.

Theo một nghiên cứu do Jennifer Hahn-Holbrook và cộng sự thực hiện, đăng trên PubMed vào ngày 11 tháng Ba năm 2019, không phải lúc nào các bé bú bình bằng sữa mẹ vắt ra cũng tuân theo nguyên tắc dinh dưỡng này, bởi vì thông thường sữa được vắt/hút nhiều lần trong ngày, có khi được trộn lẫn với nhau trước khi cho vào tủ trữ đông để dành sau này cho bé bú. Các cữ buổi sáng thường có nhiều cortisol, một loại hormone kích thích sự tỉnh táo. Trong khi đó, melatonin ở các cữ sữa buổi tối hầu như không được phát hiện trong các mẫu sữa được vắt vào ban ngày. Lượng cortisol trong sữa mẹ vào buổi sáng/ban ngày gấp 3 lần lượng cortisol trong sữa mẹ vào buổi tối.

Sữa ban đêm cũng chứa hàm lượng cao hơn của một số DNA nhất định giúp ngủ ngon. Vitamin E đạt đỉnh vào buổi tối. Sữa ban ngày có nhiều acid amin thúc đẩy hoạt động hơn, các khoáng chất như magnesium, kẽm, potassium và sodium đều cao nhất vào buổi sáng. Lượng sắt cao nhất trong sữa mẹ được xác định là vào khoảng giữa trưa.

Trong lịch sử loài người nói riêng và các loài động vật có vú nói chung, sữa mẹ được tiêu thụ trực tiếp từ vú mẹ, bất kể là loài nào. Tuy nhiên, từ khi máy hút sữa ra đời, đây không còn là điều hiển nhiên nữa. Theo một khảo sát vào từ năm 2005 đến 2007 tại Mỹ, hơn 85% mẹ chọn cách hút sữa cho con bú.

Bạn đã từng thắc mắc tại sao con mình đã bú một bình đầy trước khi đi ngủ vào buổi tối, nhưng vẫn thức dậy nhiều lần trong đêm? Đọc đến đây, có thể bạn đã tìm ra câu trả lời cho mình rồi. Vậy, giải pháp cho tình trạng này là gì? Đương nhiên, lý tưởng nhất vẫn là cho con bú trực tiếp. Cách khắc phục thứ hai là hãy ghi giờ hút sữa cụ thể vào túi/bình đựng sữa và sử dụng vào giờ giấc phù hợp với nhịp sinh học.

Trong một bối cảnh khác, có thể bạn muốn con bú bình ban đêm để mình có thể ngủ thêm được một tí. Hoặc bạn có thể muốn cho con bú một cữ sct để con ngủ sâu giấc hơn. Tuy nhiên, theo một khảo sát đăng trên Tạp chí Nuôi con bằng Sữa mẹ Quốc tế, hầu như không có sự khác biệt đáng kể về thời gian ngủ giữa những người cho con bú sữa công thức và những người nuôi con bằng sữa mẹ. Thậm chí, mẹ cho con bú có thể còn được ngủ nhiều hơn những mẹ cho con bú sữa công thức là 30 phút. Bên cạnh đó, nếu cho con bú sữa mẹ vắt ra về đêm để mẹ có thể ngủ thêm được giấc dài hơn thì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo rằng bạn có thể giảm sữa vì để lâu không hút/vắt.

Vậy nếu thay vì sữa mẹ, thì một bình sữa công thức có tạo nên sự khác biệt gì không?

Câu trả lời là không.

Bởi vì nếu không xét đến yếu tố dinh dưỡng nói chung mà chỉ đề cập về dinh dưỡng theo trình tự (chrononutrition) thì sct không hề mang đặc điểm này. Sữa công thức không phải là một thực phẩm sống (living food) và do đó các chất trong sct không thay đổi theo ngày/giờ như sữa mẹ. Thậm chí, nếu nói về dinh dưỡng theo trình tự trong sữa bò nói chung, thì không ai biết người ta đã hút/vắt sữa của con bò vào ngày/giờ nào trước khi nó được chế biến/điều chỉnh thành sữa bột cho em bé uống.

Hi vọng rằng bài viết này đã cung cấp một số thông tin mà có thể bạn thấy hữu ích.

Tài liệu tham khảo:

1. Breast Milk and the Importance of Chrononutrition

2. Human milk as "chrononutrition": implications for child health and development

3. Infant sleep and night feeding patterns during later infancy: association with breastfeeding frequency, daytime complementary food intake, and infant weight

1. Mấy ngày đầu làm gì có sữa.

Vớ vẩn! Từ 16 tuần thai kỳ đã bắt đầu có sữa rồi. Ngộ nhận này dẫn đến việc cữ bú đầu tiên sau khi sinh của em bé lại là sct, thậm chí ngay trong cả năm 2022. Người mẹ thậm chí có thể vắt sữa trước khi sinh nữa. Chúng tôi khuyến nghị trẻ sơ sinh có nguy cơ bị bú thay thế, chẳng hạn như bé có mẹ bị tiểu đường, thì mẹ nên bắt đầu vắt sữa cho con trước khi sinh.

2. Được rồi, một vài ngày đầu có thể có sữa, nhưng không đủ.

Thật là nực cười. Lượng sữa bé bú phụ thuộc vào bé ngậm khớp đúng như thế nào. Nếu núm vú của mẹ bị đau thì tức là em bé không ngậm đúng. Mẹ bị đau núm vú khi cho bú không bao giờ là điều bình thường nhưng nên là một ‘tiếng gọi hành động’ cho nhân viên bệnh viện. Việc xử lý vấn đề ngay tại chỗ tốt hơn là đợi hơn 3 tuần sau đó.

3. Cho bú mẹ trực tiếp với cho bú sữa mẹ bằng bình cũng giống nhau

Cho bé bú bình bằng sữa mẹ với cho bú mẹ trực tiếp không giống nhau. Nhiều bé cho bú bình thường xuyên rốt cuộc cũng từ chối bú mẹ. Khi các bác sĩ cho rằng 2 cách bú là như nhau thì họ đã bỏ lỡ bức tranh rộng lớn hơn. Cho con bú trực tiếp là một quan hệ gần gũi, riêng tư về thể chất lẫn cảm xúc giữa mẹ mà con mà không thể thay thế được bằng việc cho bú bình bằng sữa mẹ. Tất nhiên là mẹ vẫn gắn bó được với con khi họ cho con bú bình chứ. Thực tế là chúng ta muốn như vậy mà. Việc phát triển một mối quan hệ tiếp xúc gần gũi với con là quan trọng cho dù em bé được cho bú như thế nào, nhưng nuôi con sữa mẹ hỗ trợ mối quan hệ gần gũi về thể chất và tình cảm cho mẹ và con. Em bé được gắn kết với bộ phận rất nhạy cảm của người mẹ này và đó là lý do tại sao việc cho con bú không nên gây đau.Một số người tranh luận rằng chuyển dạ và sinh con rất là đau. Đúng vậy, nhưng khi em bé chào đời thì cơn đau sẽ hết. Thật là một sự kết hợp tuyệt vời! Đau khi cho con bú có thể tự hết, và không phải lúc nào cũng hết đau. Hơn nữa, nó không giống như khi sinh con. Đau khi cho con bú có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng nếu người mẹ không được giúp đỡ phù hợp.

4. Em bé không lên cân vì sữa mẹ ‘lỏng’ và không có đủ chất béo và calories

Lượng chất béo trong sữa mẹ thay đổi từ mẹ này đến mẹ khác, nhưng nó tăng khi càng cho con bú – mẹ nào cũng vậy cả. Thế nhưng nếu như em bé không bú tốt, hay cữ bú bị giới hạn, ví dụ như mỗi bên 10 phút thì có thể bé sẽ không lên cân tốt. Không phải do sữa mẹ ‘lỏng’ mà là do lời khuyên sai. Điều thú vị là, lượng chất béo cũng tăng sau 12 tháng cho con bú (theo Mandel, Lubetzky, Dollberg, Barak, & Mimouni, 2005)

5. Không đủ sữa

Thật đáng tiếc là nhiều nhân viên y tế tin rằng người mẹ có thể không đủ sữa cho con. Họ có thể nói “À không phải cứ tự nhiên là hiệu quả. Một số người mẹ không sản xuất đủ sữa.” Đúng là một số mẹ không thể sản xuất đủ sữa cho con họ, nhưng nhiều người mẹ được khuyên là nên bổ sung trong khi có thể họ không cần phải như vậy.

Lược dịch từ sách: 'Những điều Bác sĩ không biết về Nuôi con Sữa mẹ' (What Doctors Don't Know About Breastfeeding)

Tác giả: Jack Newman và Andrea Polokova

* Miễn trừ trách nhiệm: Bài viết được tổng quát bởi một Chuyên gia Tư vấn Sữa mẹ Quốc Tế (IBCLC) không được cấp bằng để kê toa thuốc, và do đó không thay thế được ý kiến của bác sĩ và/hoặc những người có chuyên môn về thuốc. Các thông tin về thuốc được tập hợp nhằm cung cấp những kiến thức chung để các bạn rộng đường tham khảo trước khi đưa ra quyết định điều trị cho mình.

I. CANDIDA LÀ GÌ?

Candida là tên một loại nấm. Có nhiều loại Candida trong đó những loại Candida ảnh hưởng đến con người phổ biến nhất là Candida Albicans (C. albicans, xếp hàng đầu), C. tropicalis, C. krusei và C. parapsilosis (chữ C. là viết tắt cho từ Candida). Thực ra Candida chung sống hòa bình trên cơ thể con người với một số lượng nhỏ ở vòm họng (oropharynx), đường ruột (GI tract), âm đạo và da mà không gây ảnh hưởng gì cho tới khi có sự mất cân đối của hệ khuẩn trong cơ thể. Khi Candida phát triển mất kiểm soát thì sẽ gây ra một số nhiễm trùng gọi là nhiễm nấm chẳng hạn như viêm nấm âm đạo, viêm tuyến vú (mastitis), viêm vòm họng ở em bé (bé cũng có thể gây viêm cho mẹ nếu bú mẹ) và viêm vùng tã của em bé (candidal nappy/diaper rash).

Thực tế thì Candida là nguyên nhân phổ biến nhất trong những bệnh nhiễm nấm ở con người.

Một số yếu tố dẫn đến việc Candida phát triển mất kiểm soát có thể kể đến như:

1. Thuốc kháng sinh/trụ sinh

2. Căng thẳng/stress quá mức

3. Sử dụng thức uống có cồn với số lượng nhiều

4. Chế độ ăn uống nhiều đường và tinh bột tinh luyện

5. Hễ miễn dịch suy yếu

6. Thuốc ngừa thai

7. Bệnh tiểu đường

8. Môi trường ẩm ướt và ấm/nóng.

Trong bài này, tác giả đề cập đến chứng nhiễm nấm Candida (hay còn gọi là candidiasis) ở mẹ cho con bú.

II. NHIỄM NẤM CANDIDA Ở MẸ CHO CON BÚ

Mẹ và bé đều là nguồn lây nhiễm chung cho nhau, đặc biệt vào giai đoạn nuôi con bằng sữa mẹ. Do đó khi điều trị nấm Candida thì phải điều trị/xử lý cho cả hai mẹ con. Những tình trạng cần chú ý đó là: viêm âm đạo/âm hộ (vulvovaginitis) do nấm (thường ở mẹ trước, sau đó có thể ở bé gái), hăm tã do nấm (diaper/nappy candidiasis) hoặc viêm vú (mastitis) do nấm.

Điều quan trọng là cần đảm bảo việc thực hành cho con bú đúng để tránh những tổn thương có thể gây ra. Trong rất nhiều trường hợp, núm vú bị tổn thương (do khớp ngậm sai) rất dễ bị nhiễm nấm nếu như có môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.

A. Dấu hiệu và triệu chứng:

Đối với mẹ:

Việc chẩn đoán nhiễm nấm không phải lúc nào cũng dễ dàng vì nhìn bên ngoài có thể không có biểu hiện gì cả. Tuy nhiên, nếu người mẹ lâu nay vẫn cho con bú bình thường, không có vấn đề gì, mà đột nhiên đau núm vú một cách bất thường thì có thể nghi ngờ nhiễm Candida. Nhiễm nấm có thể kèm theo cảm giác bỏng rát và ngứa ngáy ở núm vú và những cơn đau xung quanh quầng vú.  Nếu dấu hiệu thể hiện ra bên ngoài thì có thể quan sát thấy vùng bị nhiễm nấm có màu hồng tươi, đôi khi còn kèm những mụn nước li ti.

Ngoài ra, còn có một số dấu hiệu dưới đây:

Da khô (có vẩy) hoặc bóng hoặc mất màu trên núm vú/quầng thâm (màu nhợt nhạt)

Đối với bé: Mảng bám trắng ở trong hai bên má, lưỡi hoặc vòm họng và không lau/chùi sạch được (trái với cặn sữa khi bú mẹ). Nếu cố gắng lau sạch miệng bé có thể khiến vùng da bị chảy máu. Bé cũng có thể bị hăm tã do nấm, vùng mặc tã nhìn sưng đỏ, phần da mông trông giống như bị bỏng.

B. Hậu quả/tác động của việc nhiễm nấm ở cả mẹ lẫn con:

Ở mẹ: Cảm giác đau buốt và bỏng rát khiến mẹ bị căng thẳng, làm trì hoãn phản xạ xuống sữa, dẫn đến giảm sữa vì con không bú triệt để/cạn sữa.

Ở con: Khi bị nhiễm nấm miệng, tương tự như mẹ, con cũng có cảm giác ngứa ngáy khó chịu và bỏng rát, không bú đủ, do đó không bú tối ưu, dẫn đến giảm cân.

III. TỔNG HỢP CÁC BIỆN PHÁP CAN THIỆP VÀ ĐIỀU TRỊ

Vì tế bào nấm và tế bào người có cấu trúc gần giống nhau, nên việc điều trị nấm đôi khi không phải là việc dễ dàng cho tất cả mọi người. Nấm rất dễ lây, có thể kháng thuốc trị nấm và do đó tái đi tái lại nếu không điều trị triệt để.

Có 4 yếu tố cần xem xét khi điều trị nấm, gồm có:

1. Vệ sinh

2. Chế độ ăn uống

3. Bổ sung vi chất kết hợp với các phương pháp điều trị tự nhiên

4. Thuốc

1. Vệ sinh:

Candidiasis là một ‘bệnh gia đình’ vì nó rất dễ lây qua sự tiếp xúc gần gũi giữa các thành viên gia đình với nhau, đặc biệt những tiếp xúc ở các vùng ấm và ẩm của cơ thể chẳng hạn như quan hệ tình dục và cho con bú.

Để vú khô thoáng tự nhiên, cố gắng phơi trực tiếp dưới nắng vài phút, hai lần mỗi ngày.

Rửa tay sạch sẽ - một việc đơn giản và rất cơ bản nhưng rất dễ làm ‘qua loa’. Vì thế, khi đã chẩn đoán được mẹ và con bị nhiễm nấm, thì tất cả mọi người trong gia đình đều phải cần lưu ý việc này. Rửa tay thật cẩn thận sau khi thay tã cho con, đi vệ sinh và trước khi ăn, rửa tay cho em bé nữa.

Dùng khăn riêng cho mỗi người, và để riêng, giặt khăn ở 60 độ C để diệt nấm.

Giặt quần áo hay bất kỳ vật dụng nào có tiếp xúc với chỗ nhiễm bằng nước nóng 60 độ trở lên. Thậm chí bàn chải đánh răng cũng cần phải thay, hoặc nếu mẹ trang điểm thì cần rửa luôn cả cọ trang điểm hoặc tốt nhất là thay mới.

Nấm phát triển tốt ở môi trường ẩm ướt và ấm, do đó khi bị nấm thì mẹ tránh dùng miếng lót thấm sữa, hoặc nếu phải dùng thì sử dụng loại dùng một lần sẽ tốt hơn. Trong trường hợp không có miếng lót dùng một lần và phải dùng loại vải thì cần thay và giặt thường xuyên ở nước nóng từ 60 độ trở lên. Nên để cho núm vú được khô ráo.

Thay áo ngực mỗi ngày – vải cotton là tốt nhất – áo thay ra cần giặt ở nhiệt độ cao để diệt nấm.

Nếu mẹ hút sữa thì cần tiệt trùng bình sữa ngay sau mỗi cữ hút – kể cả bé sinh đủ tháng – để diệt nấm.

Đồ chơi của bé cũng cần dùng dung dịch diệt khuẩn để rửa, có thể giặt đồ chơi mềm ở nhiệt độ cao nếu đồ chơi giặt được.

Nấm không phát triển được ở môi trường acid, do đó có thể dùng ½ - 1 cup dấm trắng cho vào đợt xả/vắt cuối cùng của máy giặt, dấm cũng có thể được pha vào nước tắm.

2. Chế độ ăn uống

Cần hạn chế các thực phẩm/đồ uống chứa nhiều đường và tinh bột vì chúng có thể làm cho tình trạng viêm nhiễm nấm nặng hơn. Điều trùng hợp là những người hay bị nhiễm nấm lại rất thèm đồ ngọt, nên điều này có thể vừa là một thử thách (kiêng đồ ngọt) đồng thời là cơ hội (điều chỉnh chế độ ăn uống lành mạnh và cân bằng hơn). Lưu ý trái cây và nước ép trái cây cũng chứa đường.

Một số người nhận thấy những thực phẩm có chứa men (yeast – cũng là một loại nấm) có thể khiến tình trạng viêm nấm của họ lâu hơn chẳng hạn như bánh mì, cơm rượu, chất uống có cồn, nấm (mushroom) và kể cả các sản phẩm từ sữa bò.

Về chuyện cho bé bú thì sao? Có 2 điều cần lưu ý:

1. Đây không phải là thời điểm để mẹ tiếp tục hút/vắt và trữ sữa, vì sữa đông lạnh không diệt được nấm và hai mẹ con sẽ bị tái nhiễm nếu dùng sữa trữ đông vắt trong thời kỳ nhiễm nấm. Tuy nhiên, trong trường hợp mẹ đang có nhiều sữa, con không bú hết thì hãy tiệt trùng sữa trước khi trữ đông.

2. Đây càng không phải là thời điểm cho con bú sữa công thức để thay thế. Tuy nấm có thể phát triển được trong sữa mẹ, nhưng trong sữa mẹ có các chất làm hạn chế sự sinh sôi của nấm. Hơn nữa, lượng sắt có trong sct khá nhiều và là môi trường lý tưởng để nấm phát triển.

3. Bổ sung vi chất kết hợp với các phương pháp điều trị tự nhiên

Bệnh nấm thường xảy ra ở những người bị stress hoặc có hệ miễn dịch suy yếu. Thông thường những người bị stress lại có xu hướng tiêu dùng đồ ngọt hoặc đồ hộp, ăn uống thiếu lành mạnh. Do đó, đây là thời điểm mà mẹ cần xem lại chế độ ăn uống và quản lý sức khỏe tinh thần. Bác sĩ Nhi khoa và đồng thời cũng là một Chuyên gia Tư vấn Sữa mẹ Quốc tế (IBCLC), Christina Smillie, xem Candida giống như một loại flora (thuộc hệ thực vật) bình thường và việc điều trị nên tập trung vào việc cân bằng lại hệ sinh thái của da để người mẹ tránh được việc tái nhiễm nhiều lần.

Pha dung dịch rửa núm vú/vú:

Cách 1: Pha 1 phần dấm/giấm trắng chưng cất (distilled white vinegar – khác với white vinegar là dấm trắng nhé) vào 4 phần nước ấm ngâm vú sau mỗi cữ bú.

Cách 2: Cho 5ml (1 muỗng cà phê) sodium bicarbonate (baking soda – muối nổi) vào 240ml (1 cup nước) và rửa một hoặc hai lần mỗi ngày.

Cẩn trọng:

KHÔNG NÊN bôi xức thảo dược hoặc tinh dầu lên núm vú vì tính an toàn của những sản phẩm này đối với em bé chưa được kiểm chứng, đặc biệt là bé dưới 3 tháng tuổi.

(*) Trong danh sách LLL GB đưa ra còn có thuốc tỏi không mùi. Các sản phẩm ở bảng trên đây thường được quảng cáo dưới dạng thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, các bạn hãy ưu tiên bổ sung chất từ thực phẩm tự nhiên. Nếu quyết định mua thì hãy tìm hiểu nguồn gốc sản phẩm.

4. Thuốc (Tây dược)

Thuốc là thứ tự cuối cùng trong những đề nghị điều trị nhiễm nấm. Có nghĩa là việc điều trị bằng thuốc sẽ giảm hiệu quả nếu không thực hiện/kết hợp với 3 yếu tố đã nêu là Vệ sinh, Chế độ ăn uống, Bổ sung vi chất kết hợp với các phương pháp điều trị tự nhiên.

Dưới đây là thông tin một số loại thuốc điều trị đề nghị:

Một số lưu ý:

• MICONAZOLE (Daktarin Gel) được khuyến cáo là thuốc điều trị nấm đầu tiên cho trẻ dưới 2 tuổi. Tuy nhiên, nhà sản xuất đề nghị không sử dụng cho trẻ dưới 4 tháng do nguy cơ mắc nghẹn. Bạn sẽ cần cắt ngắn móng tay và vệ sinh sạch sẽ trước khi bôi cho bé.

* NYSTATIN (Nystan): dung dịch uống này được đề nghị là thuốc điều trị nấm thứ hai khi Miconazole không hiệu quả hoặc đem lại tác dụng phụ không mong muốn. Hãy sử dụng đúng liều lượng được kê toa bằng cách đổ ra muỗng. Dung dịch uống không có tác dụng khi bôi lên da. Một số chủng nấm Candida trở nên kháng Nystatin.

Có một đề nghị là nếu bạn muốn đổi phương pháp/thuốc điều trị thì trước hết hãy đổi ở một bên vú thôi, và xem hình thức/thuốc điều trị mới so với thuốc điều trị hiện tại có gì thay đổi/tiến bộ hay không trước khi quyết định sử dụng một loại điều trị/thuốc.

Bạn đã áp dụng những gợi ý nào trong những gợi ý trên đây để trị nấm vú? Hoặc bạn có thông tin hay kinh nghiệm nào để chia sẻ để xử lý việc này không? Hãy nhắn tin cho mình ở Fanpage hoặc email nhé.

Tài liệu tham khảo:

1. Thrush and Breastfeeding (LLLGB) 

2. Antifungal Resistance (CDC)

3. Wambach and Spencer, Breastfeeding and Human Lactation (6^th Edition, 2021), Jones & Bartlett Learning

4. Hale's Medications & Mothers' Milk™ 2021, Kindle version

5. All Purpose Nipple Ointment (APNO), Canadian Breastfeeding Foundation, 2009.

6. Difference Between White and Distilled vinegar

7. The dietary modification and treatment of intestinal Candida overgrowth – a pilot study (S Otašević,S Momčilović,M Petrović,O Radulović,N M Stojanović,V Arsić-Arsenijević) https://doi.org/10.1016/j.mycmed.2018.08.002

Thông tin này được lược dịch sang tiếng Việt từ nguồn là CANADIAN BREASTFEEDING FOUNDATION.

Lưu ý: Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, không khuyến cáo tự pha chế thuốc nếu bạn không có bằng dược sĩ hoặc chuyên môn về thuốc.

Kem thoa núm vú này được gọi là ‘đa dụng’ (all purpose) vì có chứa những thành phần để xử lý việc đau núm vú. Tuy nhiên, bạn cần xác định nguyên nhân đau để điều trị tận gốc rễ, cụ thể là khớp ngậm của con, hoặc vú bị nhiễm nấm.

APNO có gì?

1. Thuốc mỡ Mupirocin 2%

Mupirocin (tên thương mại là Bactroban) là một loại thuốc kháng sinh có tác dụng trị bất kỳ vi khuẩn nào, cụ thể là Vi khuẩn Tụ cầu (Staphylococcus aureus) kể cả MRSA (Tụ cầu vàng kháng methicillin). Tụ cầu vàng thường được tìm thấy ở núm vú bị nứt cổ gà (cho dù là do nguyên nhân gì).

Điều thú vị là Mupirocin rõ ràng có một số hiệu quả chống lại Candida albicans. Đôi khi kháng sinh cũng có vẻ hiệu quả khi điều trị viêm núm vú, nhưng kháng sinh sẽ có hiệu quả hơn khi kết hợp với những thành phần khác. Mặc dù Mupirocin được hấp thu khi được uống, nhưng nó cũng nhanh chóng được chuyển hóa trong cơ thể và phân hủy trước khi đo được nồng độ của nó trong máu. Do đó nếu bôi trên da thì nó sẽ bám vào da và lỡ em bé có nuốt phải thì cũng an toàn.

2. Thuốc mỡ Betamethasone 0.1%

Betamethasone là corticosteroid có tác dụng chống viêm. Phần lớn mẹ bị đau núm vú là do viêm. Núm vú và quầng thâm bị đỏ là dấu hiệu của viêm. Vì có tác dụng giảm viêm nên APNO cũng giúp giảm đau cho mẹ nữa. Phần lớn Betamethasone ở dạng thuốc mỡ nên được hấp thu qua da của mẹ, do đó nếu em bé có nuốt phải thì lượng rất ít.

3. Thuốc bột Miconazole có nồng độ cuối cùng là 2%

Miconazole là thành phần trị nấm, nó trị Candida albicans khá hiệu quả. Dược sĩ có thể thay đổi nồng độ của miconazole lên 3-4% hoặc thậm chí dưới 2%. Tuy nhiên, theo Bs Jack Newman thì 2% là nồng độ tốt nhất cho hầu hết các trường hợp. Thuốc bột Fluconazle 2% hoặc Clotrimazole 2% có thể dùng thay cho Miconzole nhưng Clotrimazole (Canesten) có thể gây kích ứng hơn so với các thuốc cùng họ.

Lưu ý, Miconazole dạng kem hoặc gel không thể dùng thay cho Miconazole dạng bột vì thuốc sau khi pha chế sẽ bị tách. Nếu không dễ tìm Miconazole hoặc Fluconazole hay Clotrimazole thì sẽ tốt hơn nếu chỉ sử dụng 2 thành phần trên cùng thay vì thêm một thành phần khác vào chẳng hạn như thuốc mỡ Nystatin.

Khi sử dụng thuốc bột thì nồng độ của 2 thành phần thuốc trên không bị giảm so với nếu như dùng một loại thuốc mỡ trị nấm khác (như Nystatin chẳng hạn). Hơn nữa, khi pha trộn 2 loại thành phần trên với nhau thì nồng độ của Betamethasone sẽ còn 0.05% (do kết hợp với Mupirocin) và nồng độ của Mupirocin sẽ giảm xuống còn 1%. Lưu ý, thuốc mỡ Nystatin sẽ kém hơn Miconazole và có vị tệ hơn nữa.

Toa thuốc như sau:

1.            Thuốc mỡ Mupirocin 2%: 15 grams

2.            Thuốc mỡ Betamethasone 0.1%: 15 grams

3.            Thêm thuốc bột Miconazole nồng độ 2%

Tổng cộng được khoảng 30 grams thuốc.

Cách dùng: Bôi lượng vừa phải (sparingly – tức là vừa đủ bóng núm vú) sau mỗi cữ bú, không rửa hoặc lau thuốc đi kể cả khi em bé bú mẹ lại sớm hơn.

Dùng bao lâu?

Đương nhiên, đối với các loại thuốc thì càng dùng trong thời gian ngắn nhất càng tốt. Nếu mẹ có dấu hiệu đau trở lại sau khi ngưng thì việc dùng thuốc là cần thiết, có mẹ cần dùng 2-3 tuần. Tuy nhiên, việc dùng thuốc chỉ giải quyết phần ‘ngọn’. Do đó, giải pháp ‘gốc rễ’ vẫn là xem xét nguyên nhân gây ra viêm/đau vú và xử lý từ đó.

APNO có thực sự hiệu quả không?

Bài viết nhằm cung cấp thông tin tổng quát để bạn đọc tham khảo, không đưa ra lời khuyên y tế. Tuy nhiên, theo một thử nghiệm ngẫu nhiên được báo cáo trên PubMed thì so với mỡ cừu (lanolin), APNO không vượt trội hơn khi điều trị đau núm vú.  

1. CANADIAN BREASTFEEDING FOUNDATION

2. An all-purpose nipple ointment versus lanolin in treating painful damaged nipples in breastfeeding women: a randomized controlled trial