Tại sao sữa mẹ bị gel hóa?

Thanks for reading Webcuame! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

1. Tương tác giữa các protein:

   • Một số protein trong sữa mẹ, đặc biệt là casein và whey, có thể kết tụ khi đông lạnh và rã đông, hoặc khi có sự thay đổi về độ pH. Điều này có thể tạo ra cấu trúc giống như gel thay vì đông đặc.

2. Sự thay đổi cấu trúc chất béo:

   • Hàm lượng chất béo cao trong sữa mẹ có thể làm mất ổn định nhũ tương (emulsion) khi đông lạnh. Các phân tử chất béo kết tụ lại, ngăn sữa đông hoàn toàn và tạo kết cấu đặc.

3. Hoạt động của enzyme:

   • Lipase, một enzyme tự nhiên trong sữa mẹ, có chức năng phân giải chất béo thành các axit béo để bé dễ tiêu hóa hơn. Trong một số trường hợp hiếm gặp, hoạt động của lipase có thể làm thay đổi cấu trúc của sữa, gây ra gel hóa.

4. Thay đổi độ pH:

   • Độ pH của sữa mẹ có thể thay đổi nhẹ tùy thuộc vào chế độ ăn uống của mẹ hoặc cách bảo quản sữa. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng đến độ hòa tan của protein, gây ra hiện tượng gel hóa.

5. Điều kiện đông lạnh:

   • Đông lạnh không đều hoặc đông lạnh chậm (ví dụ: tủ đông không đủ lạnh hoặc đặt sữa gần cửa tủ) có thể làm sữa chỉ đông một phần hoặc bị đặc lại.

Cách khắc phục hoặc ngăn ngừa gel hóa trong sữa mẹ

1. Tối ưu hóa điều kiện đông lạnh:

   • Đảm bảo tủ đông có nhiệt độ -18°C hoặc thấp hơn. Đặt túi sữa vào sâu trong tủ đông, tránh xa cửa tủ để tránh nhiệt độ dao động.

   • Đông lạnh sữa nhanh bằng cách đặt ở khu vực lạnh nhất của tủ đông.

2. Bảo quản sữa với lượng nhỏ:

   • Trữ sữa trong các túi hoặc hộp nhỏ (khoảng 60-120ml) để sữa đông nhanh hơn và đều hơn.

3. Làm mát sữa trước khi đông lạnh:

   • Để sữa mới vắt vào ngăn mát tủ lạnh trong 30 phút đến 1 giờ trước khi cho vào tủ đông. Điều này giúp tránh sự thay đổi nhiệt độ đột ngột gây ảnh hưởng đến kết cấu sữa.

4. Xử lý enzyme lipase nếu cần:

   • Nếu nghi ngờ hoạt động của lipase là nguyên nhân, mẹ có thể chần sữa trước khi đông lạnh:

     • Đun nóng sữa trong nồi nhỏ đến khi thấy bong bóng nhỏ xuất hiện quanh cạnh nồi (nhưng không đun sôi).

     • Làm nguội nhanh bằng cách cho nồi sữa vào thau dựng nước đá, sau đó mới cho vào đông lạnh. Việc này sẽ làm bất hoạt enzyme lipase, hạn chế hiện tượng gel hóa.

5. Dùng túi trữ sữa chất lượng:

   • Sử dụng túi chuyên dụng để trữ sữa mẹ, đảm bảo kín hơi và chịu được nhiệt độ thấp.

6. Theo dõi chế độ ăn uống của mẹ:

   • Một chế độ ăn giàu chất béo hoặc protein có thể ảnh hưởng nhẹ đến thành phần sữa. Nếu hiện tượng gel hóa xảy ra thường xuyên, mẹ có thể thử điều chỉnh chế độ ăn.

Sữa mẹ bị gel hóa có an toàn cho bé không?

Có, hiện tượng gel hóa không ảnh hưởng đến chất lượng hoặc dinh dưỡng của sữa mẹ. Sữa vẫn hoàn toàn an toàn để bé sử dụng. Tuy nhiên, nếu kết cấu sữa làm khó khăn khi cho bé bú (ví dụ như dùng bình sữa), mẹ có thể hâm ấm sữa nhẹ nhàng và khuấy đều để khôi phục kết cấu.

Khi nào nên tìm sự hỗ trợ chuyên môn?

Nếu hiện tượng gel hóa vẫn tiếp diễn dù đã áp dụng các biện pháp trên, hoặc mẹ nhận thấy các thay đổi bất thường khác (như mùi khó chịu, màu sắc lạ), hãy liên hệ chuyên gia tư vấn sữa mẹ hoặc chuyên gia y tế có kiến thức và kinh nghiệm về sữa mẹ để được hỗ trợ.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. "My Breast Milk Won’t Freeze!" của LA Lactation, LLC

Bài viết này thảo luận về các trường hợp sữa mẹ không đông, liên quan đến hiện tượng gel hóa—một quá trình bắt đầu trong ống dẫn sữa và tiếp tục sau khi vắt sữa. Bài viết cũng nhấn mạnh rằng các biến động nhiệt độ, chẳng hạn như hâm nóng, rã đông, thanh trùng và làm mát, có thể làm hiện tượng này rõ rệt hơn.

2. "Expressing and storing breastmilk" của The Breastfeeding Network

Tài liệu này hướng dẫn cách vắt và bảo quản sữa mẹ, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo quản đúng cách để duy trì chất lượng sữa. Mặc dù không trực tiếp đề cập đến hiện tượng gel hóa, tài liệu này cung cấp các thông tin liên quan đến các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kết cấu sữa trong quá trình bảo quản.

3. "Breast Milk Storage and Preparation" của CDC

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) hướng dẫn toàn diện về bảo quản và xử lý sữa mẹ. Mặc dù không đề cập cụ thể đến hiện tượng gel hóa, các hướng dẫn này giúp hiểu cách điều kiện bảo quản có thể ảnh hưởng đến tính chất của sữa mẹ.

4. Maternal dietary intake, nutritional status and macronutrient composition of human breast milk: systematic review"

Bài đánh giá hệ thống này khám phá cách chế độ ăn uống và tình trạng dinh dưỡng của mẹ ảnh hưởng đến thành phần các chất dinh dưỡng đa lượng trong sữa mẹ.

5. Evaluating the relationship between the nutrient intake of lactating women and their breast milk nutritional profile: a systematic review and narrative synthesis

Bài tổng hợp này đánh giá mối liên hệ giữa lượng dinh dưỡng mà phụ nữ cho con bú tiêu thụ và hồ sơ dinh dưỡng của sữa mẹ, nhấn mạnh sự thay đổi của một số chất dinh dưỡng theo chế độ ăn của mẹ.

6. Impact of maternal nutrition on breast-milk composition: a systematic review

Bài này xem xét mức độ mà chế độ ăn uống của mẹ ảnh hưởng đến thành phần dinh dưỡng của sữa mẹ, lưu ý rằng một số thành phần có thể bị ảnh hưởng, trong khi các thành phần khác vẫn tương đối ổn định.

Dưới đây là hình ảnh minh họa hiện tượng đông đặc trong sữa mẹ, cho thấy trạng thái gel bán rắn với các chất kết tụ có thể nhìn thấy và nền lỏng trong phòng thí nghiệm.

Thanks for reading Webcuame! Subscribe for free to receive new posts and support my work.

Khi con không ăn nhiều như kỳ vọng của người lớn, họ lại bảo mẹ: "Cai sữa đi, để nó ăn nhiều hơn!" Nhưng nào ai hiểu rằng, cơ thể con bé xíu, cái bụng nhỏ xíu, con chỉ ăn đúng mức con cần, chứ không phải để làm hài lòng cái đĩa thức ăn đầy ụ trước mặt.

Khi con quấy khóc, mè nheo, người ta cũng bảo mẹ: "Cai sữa đi, để nó ngoan hơn!" Như thể việc bú mẹ là nguyên nhân khiến con khó chịu. Nhưng nào ai chịu hỏi, con khóc vì sao? Con đang mệt, đang đau, hay chỉ đơn giản là con cần mẹ vỗ về?

Khi con không lên cân như mong đợi, mẹ lại bị buộc tội: "Tại sữa mẹ không tốt!" Nhưng nào ai chịu ngồi lại tìm hiểu: Con không lên cân vì chế độ dinh dưỡng chưa hợp lý, vì con đang bận phát triển kỹ năng mới, hay thậm chí chỉ vì gen di truyền của chính gia đình?

Mỗi lần nghe câu "Cai sữa đi!", lòng mẹ đau như ai bóp nghẹt. Cai sữa chẳng phải cây đũa thần giải quyết mọi vấn đề của con. Nó chỉ là cách mọi người đổ lỗi, chối bỏ trách nhiệm tìm hiểu nguyên nhân thực sự đằng sau những biểu hiện của con.

Mẹ biết, việc nuôi con bằng sữa mẹ không chỉ là dinh dưỡng. Đó là sự an ủi, sự gắn kết, và là cách con tìm về nơi an toàn nhất – vòng tay mẹ. Vì thế, mẹ sẽ không cai sữa chỉ để thỏa mãn những lời khuyên vô căn cứ. Mẹ sẽ lắng nghe con, hiểu con, và cùng con đi qua từng chặng đường, từng khó khăn, mà không cần phải buông bỏ điều thiêng liêng ấy quá sớm.

Thay vì bảo mẹ "Cai sữa đi!", hãy thử nói: "Cố lên, mẹ làm tốt lắm rồi!" Vì đôi khi, điều mẹ cần chỉ là một lời động viên, một sự thấu hiểu, để tiếp tục hành trình đầy yêu thương và thử thách này.

1. NÚM VÚ/TI GIẢ

Mẹ: Không có núm vú giả thì làm sao con em ngủ được chị? Sau khi em cho nó bú xong, kể cả bú bình lẫn bú mẹ, em đều phải nhét ti giả để nó ngậm mà ngủ. Không có ti giả thì làm sao nó chuyển giấc được. Vậy mà chị lại khuyên là không nên dùng ti giả trước 6 tuần, em biết làm thế nào.

Mình: Ti giả được biết đến đầu tiên cách đây 3000 và được chính thức sản xuất vào khoảng năm 1901: https://mypuredelivery.com/pacifiers-what-you-need-to-know/. Còn loài người đã xuất hiện trên trái đất này cỡ 2 triệu năm rồi em: https://www.history.com/.../humans-evolution-neanderthals.... Tự nhiên chị tưởng tượng ra cảnh em bé của loài người mở mắt thao láo sau khi bú đêm mà không chịu ngủ cái chị ớn cái óc quá em ơi. Hông lẽ em bé loài người cứ thao láo như vậy cho đến năm 1901 xong mới ngủ hả? Rồi nó cứ thao láo như vậy thì cha mẹ nó làm sao để tiếp tục sản xuất duy trì nòi giống cho tới bây giờ?

2. MÁY HÚT SỮA

Mẹ: Máy hút sữa là một dụng cụ không thể nào thiếu đối với mẹ sữa. Không có nó em không thể duy trì sữa mẹ được chị ơi.

Mình: Nó được sản xuất vào năm 1854 à em. Em có tự hỏi trước đó thì em bé của loài người vì sao mà lớn không? https://www.elvie.com/blog/the-evolution-of-the-breast-pump

Ngoài núm vú giả, máy hút sữa, sữa công thức và các phương tiện/dụng cụ hỗ trợ cho ‘sự nghiệp nuôi trẻ’ còn có monitor/camera đặt trong phòng trẻ, nôi điện, máy hâm bình sữa, máy pha sữa… cũng tốn không ít chi phí. Những sản phẩm này bán rất chạy vì nhu cầu cao. Vậy những sản phẩm đáp ứng nhu cầu có phải là những ‘phát minh vĩ đại’ không, và nếu không có những sản phẩm này thì chẳng lẽ chúng ta không nuôi con được hoặc nuôi con tốt sao?

Nói về một trong những tác dụng của ti giả thì nó được cho rằng làm giảm tỉ lệ đột tử sơ sinh (SIDS), nó là công cụ giúp các em bé có tình trạng bệnh lý tập mút, nhưng không có nó không có nghĩa là em bé không tự ngủ được. Trái lại, việc lạm dụng ti giả có thể khiến bé không thể hiện được dấu hiệu đòi bú – khi có nhu cầu cần bú để được tiếp thêm năng lượng. Nó có thể khiến em bé bú ít đi, đặc biệt là trong giai đoạn sơ sinh.

Về máy hút sữa, có lợi ích quá đi chứ, đó hỗ trợ mẹ tăng nguồn sữa, kích sữa, nhưng điều đó không có nghĩa là không có nó, thì mẹ không thể nào duy trì sữa mẹ cho con được. Do đó, mình luôn đề nghị các Tư vấn viên Sữa mẹ hãy dạy cho mẹ cách vắt sữa bằng tay, và đây là một trong những bước thực hành của Sáng kiến Bệnh viện Thân thiện với Trẻ em (BFHI).

Về dụng cụ trợ ti, nó có tác dụng tạm thời là giúp núm vú đỡ bị tổn thương thêm sau khi bị thương do ngậm sai khớp (khớp sai, hoặc bé có vấn đề về bệnh lý như thắng lưỡi, thắng môi), nhưng việc dùng trợ ti không thể nào thay thế khớp ngậm đúng để bú mẹ hiệu quả được.

Tương tự, xe đạp, xe máy, xe hơi được sản xuất là để hỗ trợ sự đi lại của con người, nhưng điều đó không có nghĩa là có xe đạp, xe hơi rồi thì con người tự ti về đôi chân của mình! Tại sao khi chúng ta sống trong thế giới hiện đại, thực phẩm dư thừa, điều kiện vật chất phải gọi là dồi dào hơn trước, thì những nỗi lo ‘em thiếu sữa’, ‘con em không ăn’, ‘con em không ngủ’, hay ‘con em không chịu ngủ xuyên đêm’ lại nhiều như vậy?

Image Credit: Image Creator của Microsoft.

Vào một group nọ đọc câu chuyện cai sữa mẹ và những ám ảnh sau đó, mình thấy thương quá nên viết bài này. Mẹ dùng băng keo đen dán vào đầu ti và nói vú mẹ bị chuột cắn đen thùi lùi rồi nên bé sợ. Sau đó bé vô tình xem một clip ghi lại hình ảnh những em bé bị dán băng keo đen chữ thập ở miệng không được ăn kẹo. Thế là từ đó bé bị ám ảnh bởi tất cả những gì có hình chữ thập và rất sợ vì chữ thập có ở muôn nơi, từ khung cửa sổ, khung tranh hay thậm chí là những hình ảnh của gạch lát sàn nhà.

Mình tự hỏi điều gì đã khiến quan hệ bú mẹ (breastfeeding relationship) đã phải kết thúc trong sự khiếp sợ và tổn thương của con trẻ, cũng như dằn vặt và lo lắng của người mẹ như vậy? Điều đó giống như một cuộc tình dang dở để lại nỗi đau cho những người chia tay. Nhưng đâu phải cuộc tình nào cũng phải kết thúc như vậy, nhất là cuộc tình bú mẹ.Quan hệ bú mẹ (breastfeeding relationship) là một quan hệ qua lại (mutual relationship) và có sự đồng thuận của hai bên để có thể diễn tiến và kết thúc trong vui vẻ. Khi người mẹ muốn cai sữa cho con, nhưng phải miễn cưỡng tiếp tục vì con chưa sẵn sàng, thì quan hệ đó đã bắt đầu trục trặc và mất đi ý nghĩa ban đầu của nó. Mẹ miễn cưỡng đến một lúc nào đó không chịu được thế là ‘bùng’ một phát. Trái lại, ít có trường hợp mà em bé đột nhiên từ chối bú mẹ hẳn luôn. Mẹ nào có con đột nhiên thôi bú hẳn đã có cảm giác hụt hẫng và bất lực xen lẫn một cái gì đó rất tổn thương mà không diễn tả được. Cảm giác như vừa mới chia tay người yêu vậy đó. Kể cả những mẹ ngưng cho con bú trong êm đẹp cũng không tránh khỏi cảm giác đó.

Khác với việc chia tay người yêu, ta chia tay người này để đến với người khác. Nhưng em bé thôi bú mẹ đâu có tìm mẹ khác để bú, hay mẹ thôi sữa cho con mình đâu có tìm đứa trẻ khác để cho bú. Vì thế, quan hệ bú mẹ là một mối quan hệ rất đặc biệt. Quan hệ bắt đầu rất đặc biệt nên cũng cần kết thúc một cách đặt biệt. Em bé vừa chui ra khỏi bụng mẹ đâu có bị nhét ti vào miệng và bắt bú liền đâu, người ta được tiếp da, được làm quen với mẹ rồi từ từ mới bú chớ.Thế nên, tất cả những biện pháp hay mẹo nào có thể đem lại sự tổn thương cho con và sự hối tiếc cho mẹ, PHẢI NÊN TRÁNH.

Tại sao em bé trong câu chuyện kể trên phải nhìn bầu vú từng nuôi lớn mình một cách sợ hãi như vậy?

Dưới đây là cách mà mình đã chuẩn bị cuộc tình bú mẹ gần nhất của mình kết thúc:

Mình cho con bú liên tục từ năm 2013, mang thai và nuôi bú song song 2 lần. Tự nhiên đến lúc mình cảm thấy là mình đã làm đủ rồi, nên mình bắt đầu vào việc giãn các cữ/ngày bú ra. Thói quen của Roy trước khi ngủ là bú mẹ, đơn giản chỉ là muốn gần bên mẹ chứ không phải vì nhất định phải bú mới ngủ. Trước đó, thi thoảng mình cho Roy vào nằm với anh Rô, nghe kể chuyện, sau đó ảnh tự ngủ; hoặc mình cho ảnh nằm chơi với ba rồi tự ngủ. Nửa đêm nằm với mẹ, khi nào ảnh trực giấc cần bú lại để ngủ thì mình cũng để ảnh bú, nhưng để ý thời lượng, tức là mỗi ngày giảm dần thời gian. Hôm nào Roy ngủ với mình, nếu ảnh có đòi bú thì mình nói là ‘Mẹ làm việc cả ngày mệt rồi nên cái dzú cũng mệt, hôm nay con để cái dzú đi ngủ luôn nha. Con nằm sấp lại mẹ gãi lưng cho ngủ.’ Dần dà, Roy thấy việc bú để ngủ là không cần thiết nữa. Thế là tối tối trước khi chìm vào giấc ngủ, ảnh lại vén áo giơ lưng lên cho mẹ gãi. Roy thôi sữa mẹ rất nhẹ nhàng luôn. Bây giờ, đôi khi ảnh cũng thò tay vô áo mẹ, nhưng là để ‘con chỉ muốn thơm cái dzú thôi à’. Có lúc ảnh kêu là muốn bú mẹ, nhưng rốt cuộc chỉ rúc mặt vô ngực mẹ để hít hà mùi của mẹ thôi.

Nếu như việc thiết lập quan hệ bú mẹ ban đầu cần có thời gian để tìm hiểu, tìm sự trợ giúp và hỗ trợ, thì việc ‘thanh lý hợp đồng’ cũng phải có thời gian và sự trợ giúp tương tự để việc ‘kết thúc nhiệm kỳ’ không đem lại những dấu ấn tổn thương cho cả hai.

Dưới đây là một vài con số về giá tiền sữa mẹ tính theo đô Mỹ.

Theo Only The Breast, một cộng đồng trao đổi và mua bán sữa mẹ tại Mỹ, một lít sữa mẹ có giá từ $30 đến $75 tùy theo lượng sữa, cách đóng gói và khoảng cách giao hàng. Dưới đây là một số quảng cáo trên trang của họ:

Tại Bắc Mỹ, giá thị trường của một lít sữa mẹ dao động từ $265 đến $410/lít.

Tại các Ngân hàng Sữa mẹ Na Uy, cứ mỗi lít sữa đem tặng sẽ nhận được $20 gọi là ‘tiền bồi dưỡng sức khỏe’, sau đó họ xử lý và bán ra với giá $100/lít.

Tại Úc, giá một lít sữa ở các Ngân hàng Sữa mẹ là $83

Theo bà Julie Smith, Phó Giáo sư Danh dự, Trường Cao đẳng Y tế và Sức khỏe. Ở Úc, mức sản xuất sữa mẹ hiện nay vượt quá 3 tỷ USD mỗi năm. Mỹ có tiềm năng sản xuất sữa mẹ trị giá hơn 110 tỷ USD mỗi năm, nhưng hiện gần 2/3 giá trị này bị mất do cai sữa sớm. Ở Na Uy, sản lượng trị giá 907 triệu USD hàng năm chỉ bằng 60% giá trị tiềm năng.

Trên đây là giá trị kinh tế của sữa mẹ, tức là quy ra tiền.

Câu hỏi đặt ra là làm sao tôi biết tôi đã làm ra bao nhiêu tiền chỉ bằng việc cho con bú?

Giới thiệu với các bạn một công cụ tính tiền dành cho những mẹ cho con bú. Công cụ này được phát triển bởi Đại học Quốc gia Úc và Alive & Thrive với sự hỗ trợ của  FHI Solutions Innovation Incubator.

Công cụ này nêu bật sự đóng góp kinh tế của các bà mẹ cho gia đình và xã hội thông qua việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Những người sử dụng tiềm năng của công cụ này là các nhà hoạch định chính sách, người có ảnh hưởng, quản lý dự án, nhà nghiên cứu, kế toán quốc gia, nhà thống kê, người chăm sóc và những người khác ủng hộ việc nuôi con bằng sữa mẹ.

Công cụ có tên là Mother's Milk Tool. Bạn vào trang web, chọn ngôn ngữ (Select Language) mình muốn hiển thị. Sau đó nhấn vào 3 gạch ngang trên cùng bên phải (đánh dấu bởi vòng tròn màu vàng).

Tiếp đó chọn 'Máy tính cá nhân' (Individual Calculator), đánh dấu bằng hình màu vàng.

Chọn quốc gia và số tháng bạn cho con bú.

Công cụ chỉ tính đến tối đa là 36 tháng thôi, nên nếu bạn cho con bú 10 năm liên tục thì có thể chọn 12 tháng, rồi nhân con số lên cho 10. Ví dụ như bạn ở Việt Nam và bạn cho con bú 12 tháng. Vậy số tiền bạn tạo ra được là 21.078 đô Mỹ, tương đương với gần 500 triệu Việt Nam. Nhân số này cho 10 nếu bạn cho bú 10 năm, tức là bạn đã tạo ra 5 tỉ đồng chỉ bằng việc cho con bú!

Công cụ này chỉ tính số tiền trên mỗi đứa trẻ bú mẹ. Có rất nhiều bà mẹ nuôi bú song song, cho bú nhờ, đem sữa tặng (mà không lấy tiền) nên không thể nào tính hết được!

Bạn đã thấy siêu năng lực của mình chưa? Bạn không quy đổi ra tiền nên bạn cứ nghĩ rằng mình chẳng tạo ra tiền, nhưng bạn đã tạo ra rất nhiều tiền chỉ bằng việc cho con bú mẹ đấy!

Đó là bạn chưa tính đến giá trị của sữa mẹ trong việc bảo vệ cho bản thân mình và cho con mình không mắc phải hoặc tránh phải những tình trạng sức khỏe khác mà khi nhập viện còn tốn kém bao nhiêu nữa.

Khi mẹ sữa đang gặp khó khăn trong việc cho con bú, cụ thể là đang gặp những sự cố như tắc sữa, viêm tuyến sữa, cương sữa sinh lý thì bất kỳ can thiệp nào khiến mẹ đau thêm thì là những can thiệp SAI LẦM. Đó là những can thiệp như nhồi ép, bóp vú, mát xa mạnh bạo, điều trị bằng sóng siêu âm từ những người không có chuyên môn khiến mẹ đau đớn thêm.

Bất kỳ nhà trị liệu hay cung cấp dịch vụ nào nói rằng mẹ hãy ráng chịu đau để ‘thông tia’, để có sữa cho con thì đó là những người chưa được đào tạo đúng chuẩn hoặc chưa cập nhật.Những hậu quả có thể xảy ra khi nhồi ép vú trong những trường hợp trên có thể kể đến:

1. Tổn thương mô vú – làm tế bào vú bị hoại tử.

2. Áp xe

Chưa kể, khi đau và căng thẳng, lượng cortisol tăng cao sẽ làm ức chế oxytocin, khiến mẹ không thể nào thư giãn và tạo sữa được. Hãy đối xử với cái vú mẹ như cái…mắt cá chân của bạn! Khi bạn bị trật mắt cá chân, bạn có nhồi ép xoa bóp không? Bạn chườm lạnh hay chườm ấm? Bạn có đứng lên chạy nhảy không?

Dưới đây là một clip quay lại cảnh nhồi ép vú do một người tự xưng là chuyên gia xử lý tắc tia sữa thực hiện, clip được mẹ sữa cho phép sử dụng.

THÔNG TIN CHUNG

Sữa được trữ trong các nang sữa gọi là alveoli. Các nang sữa có kết cấu như những chùm nho. Dưới tác động của oxytocin thì sữa sẽ được đưa ra ngoài qua hệ thống các ống dẫn sữa gọi là ductal system (giống như hệ thống ống nước ở nhà mình vậy). Do đó, bị tắc sữa là khi các nang sữa quá đầy nhưng không thể được dẫn ra các ống, chứ không phải là ống sữa bị tắc. Vì thế, cách dùng từ cho rằng ‘thông tắc ống dẫn sữa’ là không đúng và việc bóp nặn cũng không giúp được gì. Viêm vú (mastitis) là viêm (inflamation) tuyến sữa. Dấu hiệu chung là vùng vú bị viêm bị đỏ, nóng, đau và sưng. Trong hầu hết các trường hợp thì viêm vú KHÔNG CẦN đến kháng sinh (kháng sinh điều trị nhiễm trùng – tức là có vi khuẩn tấn công).

ĐIỀU GÌ XẢY RA KHI NHỒI ÉP, MÁT XA VÚ VÀ HÚT SỮA?

Như đã đề cập ở trên, sữa được trữ trong các nang sữa có hình dạng giống như những chùm nho. Khi chùm nho bị nhồi ép thì nho sẽ dập và sản phẩm thu được là…nước ép nho. Khác với chùm nho khi được đưa vào máy ép nước trái cây sẽ bầm dập, bẹp nhẹp và…tan nát, chùm nho trong vú mẹ khi được làm cạn sữa một cách tự nhiên thì sẽ giữ nguyên hình dáng của trái nho để rồi sẽ đầy lên khi sữa được làm đầy. Do đó, việc nhồi bóp vú thô bạo khi nho đang căng mọng thì chùm nho sẽ bị bầm dập, tổn thương và gây đau đớn. Từ đó, con đường từ tắc sữa đến áp xe vú là rất gần!Khi bị tắc sữa/viêm tuyến vú, phải chấp nhận một sự thật là sữa sẽ bị giảm tạm thời. Cũng giống như khi mình bị trật mắt cá chân, thì thời gian đầu mình không thể nhảy tưng bừng các thể loại nhạc ở phòng trà được, mà mình phải nằm nghỉ ngơi càng nhiều càng tốt, và tập đi lại một cách thận trọng và chậm rãi. Mình thà đi chậm hơn một tí, còn hơn bị…què, đúng không?

Dưới đây là hình ảnh giải phẫu học, giải thích kỹ hơn về những gì xảy ra khi nhồi ép vú.

ĐIỀU TRỊ/XỬ LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Cách xử lý khi bị tắc sữa, viêm tuyến vú cũng tương tự như khi bạn bị trật mắt cá chân vậy. Có nghĩa là:

1. Bạn không mát xa chỗ chân đau

2. Bạn không chườm nóng chỗ chân đau

Thay vào đó, bạn sẽ nghỉ ngơi, chườm lạnh và hạn chế di lại.

Dưới đây là 4 NGUYÊN TẮC được khuyến nghị, được viết tắt là BAIT:

1. Breast rest: Cho vú nghỉ ngơi, TRÁNH MÁT XA, không kích thích vú, không bơm hút hoặc cho bú quá mức cần thiết.

2. Avil*: Một loại thuốc có thành phần hoạt tính là Ibuprofen chống sưng viêm và giảm đau.

3. Ice: Chườm lạnh 10 phút mỗi 30 phút (tức là cứ 30p chườm một lần, mỗi lần 10 phút)

4. Tylenol*: Một loại thuốc có thành phần hoạt tính là paracetamol giúp giảm đau.

Lưu ý: (*) Tư vấn viên sữa mẹ không có thẩm quyền kê toa không được tự ý mua thuốc cho mẹ mà đề nghị mẹ tham vấn ý kiến của bác sĩ. Can thiệp không dùng thuốc đối với (*) có thể được áp dụng tùy vào chuyên môn của tư vấn viên.Nếu vắt/hút sữa không ra sữa thì NGƯNG. Hãy ưu tiên GIẢM SƯNG ĐAU.

Tóm lại, hãy nâng niu bầu vú mẹ và nhớ đối xử với cái vú bị đau như đối xử với cái chân đau của bạn vậy.

Tài liệu tham khảo:

1. Tips for lumpy, painful breasts: https://tinyurl.com/3avfbrry

2. ABM Protocol #36: https://www.bfmed.org/protocols

Thông tin chung

Thuốc Bromocriptine, còn có tên thương mại là Parlodel, Bromolactin, Kripton. Theo Vinmec, ‘Bromociptin là chất chủ vận thụ thể D2, kích hoạt các thụ thể dopamin sau Synap và đối kháng một phần thụ thể D1. Thuốc Bromocriptin được chỉ định trong nhiều bệnh lý như u tuyến tiết prolactin, bệnh to đầu chi, Parkinson,...’

Đây là loại thuốc hiện nay vẫn được dùng khá phổ biến ở Việt Nam để tiêu sữa. Tuy nhiên, từ năm 1995, FDA đã thu hồi việc cấp phép cho Bromocriptine được sử dụng để ức chế tiết sữa vì không an toàn.

Vào năm 2015, chương trình cảnh giác dược của Pháp đã công bố một đánh giá về các tác dụng phụ liên quan đến việc sử dụng bromocriptine để ngừng cho con bú. Nhóm này đã báo cáo 105 tác dụng phụ nghiêm trọng bao gồm các tác dụng phụ về tim mạch (70,5%), thần kinh (14,4%) và tâm thần (8,6%). Ngoài ra còn có hai trường hợp tử vong, một phụ nữ 32 tuổi bị nhồi máu cơ tim kèm rối loạn nhịp tim và một phụ nữ 21 tuổi bị đột quỵ do thiếu máu cục bộ.

Theo Tiến sĩ Thomas Hale trong xuất bản của mình vào năm 2021, sách Medications & Mothers' Milk™ (Thuốc và Sữa mẹ), những tác dụng phụ của thuốc gồm có: Chóng mặt, nhức đầu, ảo giác, rối loạn tâm thần, nhầm lẫn, đột quỵ, hạ huyết áp, tăng huyết áp, nhồi máu cơ tim, buồn nôn, đau quặn bụng, tiêu chảy. Một số trường hợp tử vong có liên quan đến sản phẩm này và nó không còn được chấp thuận sử dụng sau khi sinh để ức chế tiết sữa. Thuốc được xếp ở mức L5 trong thứ hạng rủi ro khi cho con bú (Lactational Risk Category), tức là mức độ rủi ro cao nhất, tương đương với thuốc hóa trị trong điều trị ung thư.

LactMed, Thư viện Thuốc Quốc gia của Trung tâm Thông tin Công nghệ Sinh học Quốc gia (Hoa Kỳ), cũng có thông tin về thuốc này. ‘Bromocriptine thường không được sử dụng trong thời gian cho con bú vì nó ức chế tiết sữa. Chỉ định ức chế tiết sữa đã bị rút lại ở Hoa Kỳ và không được khuyến khích ở các quốc gia khác vì nó làm tăng nguy cơ đột quỵ ở mẹ, co giật, rối loạn tim mạch, tử vong và có thể là rối loạn tâm thần.’

Những câu hỏi thường gặp

• Lỡ uống Bromocriptine rồi thì có cho bé bú lại được không?

Sau khi uống, BROMOCRIPTINE (bromocriptine) được hấp thu nhanh và tốt. Nồng độ đỉnh trong huyết tương đạt được trong vòng 1-3 giờ. Một liều uống 5mg bromocriptine dẫn đến Cmax (Nồng độ thuốc tối đa) là 0,465ng/ml. Tác dụng hạ prolactin xảy ra 1-2 giờ sau khi uống, đạt tối đa trong khoảng 5 giờ và kéo dài 8-12 giờ. Chất này được chuyển hóa rộng rãi ở gan. Việc loại bỏ thuốc ban đầu khỏi huyết tương xảy ra theo hai giai đoạn, với thời gian bán hủy cuối cùng khoảng 15 giờ. Thuốc gốc và các chất chuyển hóa được bài tiết gần như hoàn toàn qua gan, chỉ có 6% được thải trừ qua thận. Liên kết với protein huyết tương lên tới 96%.

Ở những bệnh nhân bị suy giảm chức năng gan, tốc độ đào thải có thể chậm lại và nồng độ trong huyết tương có thể tăng lên, cần điều chỉnh liều.Về mặt lý thuyết, sau khi uống liều cuối cùng 24 tiếng thì bé bú lại an toàn. Tuy nhiên, thực tế cần tư vấn cụ thể của bác sĩ hoặc người có chuyên môn y tế.

• Lỡ ức chế Prolactin bằng Bromocriptin thì có dùng thuốc khác để kích thích Prolactin để kích sữa lại được không?

Domperidone là thuốc dùng để kích sữa được dùng khá phổ biến. Mặc dù Úc, Canada và một số nước khác vẫn cho sử dụng, tuy nhiên thuốc này đã bị cấm dùng tại Mỹ từ năm 2004 để kích sữa vì những rủi ro liên quan đến tim mạch.

Tương tự như Bromocriptine, Domperidon cũng được chuyển hóa rộng rãi ở gan. Do đó, mọi chỉ định dùng thuốc phải có hướng dẫn y tế chuyên môn.

• Tôi có mất sữa luôn không sau khi sử dụng bromocriptine?

Sữa mẹ được tạo ra theo cơ chế cung cầu dưới tác động của prolactin (hormone tạo sữa) và oxytocin (hormone vận chuyển sữa). Nếu mẹ đổi ý muốn cho con bú lại sau khi dùng bromocriptine, thì việc khôi phục lại lượng sữa có thể khó khăn.

Do đó, để khôi phục lại lượng sữa, mẹ cần sự hỗ trợ của tư vấn viên sữa mẹ, hoặc chuyên gia tư vấn sữa mẹ.

• Thời gian để giảm sữa tự nhiên mà không cần phải dùng thuốc là bao lâu?

Thời gian trung bình để giảm sữa tự nhiên mà không cần phải dùng thuốc, không gây tác dụng phụ cho mẹ và bé là khoảng 4 tuần; bắt đầu bằng việc giãn cữ, vắt để ngực đỡ căng, không vắt kiệt và tránh việc kích thích núm vú.

Không cần phải có ‘bằng chứng khoa học’ nào chứng minh, một điều chắc chắn rằng tất cả phụ nữ mang thai đều tin tưởng và hi vọng rằng mình có một thai kỳ khỏe mạnh và một cuộc chuyển dạ suôn sẻ để chào đón đứa con của mình. Trước đây khi chưa có can thiệp y tế, hoặc khi y tế chưa phát triển, những ca tử vong trong quá trình chuyển dạ không phải là hiếm. Ngày nay, y học phát triển hơn, tỉ lệ tử vong trong quá trình sinh nở giảm rất nhiều, nhưng nó lại kéo theo những hệ lụy khác từ sự 'tiến bộ' đó. Trong đó có việc cho con bú. Bài này sẽ đưa ra một số biện pháp can thiệp y tế ảnh hưởng đến việc cho con bú.

• SINH MỔ

Từ năm 1985, Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã khuyến nghị tỉ lệ sinh mổ lý tưởng là 10 – 15%. Trong Tuyên bố của WHO về tỉ lệ sinh mổ, WHO nhấn mạnh rằng việc sinh mổ là ‘hiệu quả để cứu sống mẹ và con, nhưng chỉ khi nào điều đó được yêu cầu vì lý do y tế. Về mặt dân số, tỉ lệ sinh mổ trên 10% không liên quan đến việc giảm tỷ lệ tử vong bà mẹ và trẻ sơ sinh.’ Thế nhưng, theo một nghiên cứu mới đây của WHO, được đăng vào ngày 16 tháng Sáu năm 2021 trên website của WHO thì con số thực tế là 21% và có xu hướng tăng lên 29% vào năm 2030. Tại năm nước có tỉ lệ sinh mổ cao nhất thế giới là Dominican Republic, Brazil, Cyprus, Egypt (Ai Cập) và Turkey (Thổ Nhĩ Kỳ) thì tỉ lệ sinh mổ hiện cao hơn tỉ lệ sinh thường. Tính riêng ở Việt Nam, con số này đã tăng từ 3.4% vào năm 1997 đến 27.5% vào năm 2014. Úc (Australia) và Việt Nam nằm trong top 50 nước có tỉ lệ sinh mổ cao nhất thế giới theo một nghiên cứu của The Lancet vào năm 2018.

Nghiên cứu cho thấy phụ nữ sinh mổ ít cho con bú hơn phụ nữ sinh thường. Một số lý do có thể kể đến là: trì hoãn việc tiếp da với con, đau do vết mổ, thời gian hồi phục từ thuốc tê/mê và khó khăn khi vận động xung quanh vào những ngày đầu khiến việc cho bú ít thường xuyên hơn.

Vì vậy, nếu mẹ mong muốn nuôi con bằng sữa mẹ nhưng có chỉ định sinh mổ vì lý do y tế, hãy cố gắng tiếp da với con càng nhiều càng tốt, chọn tư thế phù hợp để cho con bú để tránh làm đau vết thương: tư thế ôm bóng, tư thế nằm, hoặc tư thế nửa nằm nửa ngồi (reclining position). Tốt nhất, hãy có một kế hoạch cụ thể trước khi sinh, trong đó có việc tìm tư vấn viên sữa mẹ có đào tạo để đồng hành trong quá trình cho con bú.

• CÁCH LY MẸ VÀ CON NGAY SAU KHI SINH

Nghiên cứu cho thấy trẻ sơ sinh được da tiếp da không gián đoạn 90 phút ngay sau khi sinh có tỉ lệ được nuôi bằng sữa mẹ cao hơn nhiều những trẻ bị cách ly khỏi mẹ sau khi sinh.

Có rất nhiều nghiên cứu cho thấy lợi ích lớn lao của việc tiếp da sau sinh. Trong đó, vào những năm 1970, Ann-Marie Widstrom, một Tiến sĩ và là Y tá người Thụy Điển đã bắt đầu quan sát thấy có một chuỗi những hành vi của trẻ sơ sinh sau khi chào đời. Bà bắt đầu nghiên cứu và xuất bản những quan sát của mình vào năm 1990, ghi lại 9 giai đoạn bản năng của trẻ, trong đó giai đoạn bú mẹ xuất hiện vào khoảng phút thứ 40 sau khi sinh nếu bé được tiếp da không gián đoạn. Vào năm 2011, Healthy Children Project (Dự án Trẻ em Khỏe mạnh), một tổ chức về sức khỏe trẻ em đã ghi lại 9 giai đoạn này qua một phim tài liệu có tên là "Skin to Skin in the First Hour After Birth: Practical Advise for Staff after Vaginal and Cesarean Birth" (Da tiếp Da giờ Đầu tiên sau khi sinh: Lời khuyên thực tế dành cho Nhân viên sau Ca sinh Thường và Mổ). Việc bú mẹ diễn ra trong. vòng 60 phút sau khi sinh, nên giờ đầu tiên được gọi là “Giờ thần kỳ” (The Magical Hour). Hơn nữa, những mẹ được tiếp da với con ngay sau khi sinh được cho là tự tin hơn khi cho con bú.

• GIỤC SINH (INDUCTION)

Đôi khi việc giục sinh là cần thiết để đảm bảo sự an toàn của mẹ con sản phụ. Tuy nhiên, thực tế đây là một can thiệp có thể gây ảnh hưởng không tốt đến việc cho con bú.

Đối với những trường hợp giục sinh, người ta sử dụng hormone oxytocin nhân tạo, được biết đến với tên gọi là syntocinon ở Úc và pitocin ở Mỹ. Ngoài việc ‘bắt chước’ oxytocin trong việc kích thích tử cung co bóp để đây em bé ra thì syntocin/pitocin không thực hiện được những chức năng khác. Theo một số nghiên cứu, oxytocin nhân tạo có thể khiến việc cho con bú trong giờ đầu khó khăn hơn, đặc biệt ở những phụ nữ béo phì, một trong những lý do là nó không tạo ra cảm giác gắn kết (bonding) với con như oxytocin tự nhiên.  Ngoài ra, một yếu tố khác là oxytocin tự nhiên có thể làm cho một loại hormone khác là Endorphins được giải phóng. Endorphins được biết đến như là một chất giảm đau tự nhiên, khiến người mẹ tập trung hơn trong quá trình chuyển dạ và có thể chịu đựng được cơn đau. Trái lại, syntocinon hoặc pitocin thì mặc dù có tác dụng làm tăng cơn gò nhưng không làm cho cơ thể sản xuất ra endorphins để giảm đau. Do đó, phụ nữ chuyển dạ bằng phương pháp giục sinh thông thường phải chịu đau hơn khi sinh thường không can thiệp y tế, nhưng lại không được giảm đau tự nhiên mà sẽ cần đến thuốc giảm đau – một trở ngại tiếp theo khiến việc cho con bú gặp khó khăn hơn.

• THUỐC GIẢM ĐAU THUỘC NHÓM OPIOD (CÓ THỂ GÂY NGHIỆN)

Còn được gọi là thuốc giảm đau gây nghiện, được dùng để giảm đau trong quá trình sinh nở. Một số loại có thể kể đến như là meperidine (Demerol®), morphine, fentanyl, butorphanol (Stadol®) và nalbuphine (Nubain®), được sử dụng ở dạng truyền dịch (intravenously) hoặc tiêm (intramuscularly). Thuốc có thể được tiết vào bánh nhau và vào máu em bé, khiến khi chào đời, bé vẫn còn bị tác động của thuốc nên sẽ rất buồn ngủ và không thể đưa ra tín hiệu đòi bú (hunger cues). Nếu thuốc được sử dụng quá gần với lúc bé được sinh ra thì có thể bé sẽ không thải ra hết thuốc và do đó sẽ bị cách ly mẹ để điều trị, gây trở ngại rất lớn cho việc bú mẹ.

• THUỐC TRUYỀN TĨNH MẠCH (IV FLUIDS)

Khi người mẹ bị truyền quá nhiều thuốc qua đường tĩnh mạch, toàn bộ cơ thể của cô ấy sẽ bị ứ nước, kể cả bầu vú, khiến việc ngậm vú của bé khó khăn và khó bú hiệu quả. Mặt khác, trong quá trình mẹ tiếp nhận thuốc, một lượng khá lớn chất lỏng cũng được truyền sang con thông qua bánh nhau khiến em bé cũng bị ứ nước và do đó được sinh ra với trọng lượng lớn hơn thực tế. Một vài ngày sau, khi lượng chất lỏng này được đào thải qua đường nước tiểu thì em bé sẽ trông như bị sụt cân quá mức và sẽ được cho rằng cần phải ‘bổ sung gấp’. Đây là các bé có nguy cơ bị sử dụng sữa công thức.

• EPIDURAL

Epidural được sử dụng khá phổ biến để giảm đau khi sinh ở bệnh viện. Tuy nhiên, việc sử dụng Epidural lại có thể dẫn đến một loạt các biện pháp can thiệp y tế khác, chẳng hạn như truyền dịch, giục sinh và việc liên tục theo dõi tim thai bằng máy monitor.

Hiện nay, vẫn còn nhiều ý kiến tranh cãi xung quanh việc liệu sử dụng epidural có liên quan gì đến tỉ lệ sinh mổ gia tăng hay can thiệp sinh nở bằng dụng cụ y tế (Instrumental delivery) hay không, nhưng đây có thể xem như một yếu tố phụ thuộc vì người mẹ bị mất cảm giác và không di chuyển được nhiều trong giai đoạn rặn (pushing stage). Mặt khác, một trong những phản ứng phụ của thuốc là sau khi sử dụng, sản phụ có thể bị sốt khiến em bé cũng cần được kiểm tra và do đó sẽ bị cách ly với mẹ. Chưa hết, epidural còn được cho là có liên quan đến tỉ lệ vàng da sau sinh của trẻ, mặc dù chưa có giải thích rõ ràng về mối liên quan này, nhưng có lẽ là do một loạt các yếu tố như: mẹ (có thể) phải sinh mổ, sau khi sinh bé vừa bị ngấm thuốc mê và mẹ còn đau nên không cho bú đúng được, bé không bú đủ nên không thải kịp billirubin nên bị vàng da; hoặc bé sinh ra bằng biện pháp dùng dụng cụ (forceps) nên tạm thời bị thương các dây thần kinh ở đầu nên bú mẹ khó khăn, không bú đủ nên bị vàng da.

• LIÊN TỤC THEO DÕI TIM THAI

Rất nhiều nghiên cứu cho thấy mối liên quan giữa việc liên tục theo dõi tim thai trong quá trình chuyển dạ dẫn đến tỉ lệ sinh mổ và hỗ trợ sinh bằng dụng cụ gia tăng. Hơn nữa, việc theo dõi nội soi (internal monitoring) có nghĩa là một đầu điện cực (electrode) sẽ được gắn lên da đầu em bé thông qua đường mở của cổ tử cung (cervical opening). Điều này có thể gây tổn thương cho da đầu bé vốn đang rất mỏng manh, hoặc gây khó chịu cho bé khi bú. Hơn nữa, nó cũng có thể khiến mẹ bị sốt vì nhiễm trùng, dẫn đến việc cách ly con để điều trị cho mẹ, gây cản trở cho việc thiết lập quan hệ bú mẹ.

• SINH NỞ VỚI DỤNG CỤ HỖ TRỢ (ASSISTED BIRTH)

Sinh nở với dụng cụ hỗ trợ có nghĩa là dùng kẹp (forceps) hoặc ventouse (hay còn gọi là vaccuum extractor hay Giác hút sản khoa). Việc sử dụng các dụng cụ hỗ trợ này có thể gây thương tổn cho các dây thần kinh ở đầu của bé, khiến việc bú mút gặp trở ngại.

Hãy chọn các phương pháp chuyển dạ chủ động, chẳng hạn như ở vị trí thẳng đứng (upright positions) đặc biệt ở giai đoạn rặn. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy sự tham gia của doulas (tạm dịch là người hỗ trợ sinh nở) có thể làm giảm tình trạng sinh nở phải dùng dụng cụ hỗ trợ và giúp ca sinh nở suôn sẻ hơn, đồng thời doulas cũng có thể hỗ trợ rất tốt trong việc nuôi con bằng sữa mẹ. Các khóa học về sinh nở chủ động cũng rất đáng cân nhắc, bên cạnh việc thuê một doula đã được đào tạo.

• HÚT ĐÀM NHỚT QUÁ MẠNH SAU KHI SINH

Khi bé bị hút đàm nhớt quá mạnh ngay sau khi sinh, đặc biệt việc sử dụng bóng hút mũi (bulb syringe) thường kèm theo những tổn thương những mạch máu trên nóc họng của bé thì em bé có xu hướng từ chối bất kỳ những gì đặt gần miệng của mình, dẫn đến việc từ chối bú mẹ.

Thậm chí, vào năm 2014, một nghiên cứu còn đề nghị chấm dứt việc hút đàm nhớt cho trẻ sơ sinh vì chẳng những nó không lợi ích gì mà còn có thể gây ngưng thở hoặc làm chậm nhịp tim của trẻ.

Trên đây là một số can thiệp y tế có thể gây khó khăn cho việc bú mẹ. Mặc dù đôi khi những can thiệp này có thể cần thiết để bảo đảm an toàn cho mẹ con sản phụ, việc trang bị/chuẩn bị trước hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn để giúp việc nuôi con sữa mẹ có kết quả tốt hơn.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. WHO Statement on Caesarean Section Rates

2. Caesarean section rates continue to rise, amid growing inequalities in access

3. Trends and projections of caesarean section rates: global and regional estimates

4. Global epidemiology of use of and disparities in caesarean sections

5. The Danger Of Interrupting Immediate Skin-To-Skin Contact

6. Does skin-to-skin contact and breast feeding at birth affect the rate of primary postpartum haemorrhage: Results of a cohort study

7. The Sacred Hour: Uninterrupted Skin-to-Skin Contact Immediately After Birth

8. Skin‐to‐skin contact the first hour after birth, underlying implications and clinical practice

9. Infant behaviour and maternal adaptation after uninterrupted skin-to-skin contact for 1 hour following birth in northern Uganda

10. 5 Things Oxytocin Does That Pitocin/Syntocinon Doesn’t

11. Increased frequency of neonatal jaundice in a maternity hospital

12. Fetal Monitoring: Creating a Culture of Safety With Informed Choice

13. Risks of Fetal Monitoring

14. The risks and benefits of internal monitors in laboring patients

15. 9 Birth Interventions That Can Affect Breastfeeding

16. Impact of Doulas on Healthy Birth Outcomes

17. PURLs: Suctioning neonates at birth: Time to change our approach

Một câu hỏi khá phổ biến đến từ không ít mẹ đang thiếu ngủ, đặc biệt là các mẹ chọn hút sữa hoàn toàn hoặc một phần.

Một trong những lý do khiến nhiều mẹ chọn hút sữa cho con ti bình thay vì ti trực tiếp vì muốn đong đo được lượng sữa cho con và để đảm bảo con bú đủ, thậm chí bú nhiều hơn cho mau lên cân. Đặc biệt, lâu nay vẫn có một niềm tin rằng em bé bú bình bằng sữa mẹ sẽ ngủ sâu hơn. Vậy điều đó đem lại những lợi ích hay bất lợi gì? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.

BÉ CẦN BÚ BAO NHIÊU SỮA MẸ?

Lượng sữa mẹ trung bình mà các bé từ 1 đến 6 tháng tuổi bú là như nhau, tầm 750ml/ngày. Con số này dao động từ 570 đến 900ml tùy bé. Cách tính lượng sữa nạp vào của các bé bú mẹ không dựa vào cân nặng mà phụ thuộc vào nhiều yếu khác nhau, chẳng hạn như tình trạng sức khỏe, giới tính và mức độ hoạt động của bé. Cách tính lượng sữa nạp vào dựa trên cân nặng là dành cho các bé bú sữa công thức nên không áp dụng với bé bú mẹ.

Tuy nhiên, đối với các mẹ cho bú trực tiếp thì không biết chính xác là con mình đã bú bao nhiêu sữa. Do đó, cách nhận biết vẫn là quan sát ‘đầu ra’ của bé, gồm có số lượng tã, màu tã. Ngoài ra, các chỉ số khác như cân nặng (tăng hay giảm), chỉ số vòng đầu và các cột mốc vận động và phát triển khác cũng cần được lưu ý.

Xem thêm các bài về cách quan sát lượng sữa bú cũng như cách bé sử dụng năng lượng.

NHỊP SINH HỌC HẰNG NGÀY (Circadian rhythm)

Khi còn trong bụng mẹ, em bé nhận được những tín hiệu thời gian thông qua nhiệt độ cơ thể, các chất chuyển hóa và hormone của mẹ. Hẳn bạn đã từng ‘nói chuyện’ với con và cảm nhận được những cái quẫy đạp của con vào thai kỳ rồi chứ? Tuy nhiên, bạn có thấy rằng sự ảnh hưởng này đã bị gián đoạn khi con chào đời không? Vào những tuần đầu sau khi sinh, em bé hầu như không phân biệt được ngày và đêm, vì bé không sản xuất ra được malatonin và nhịp sinh học của bé vẫn còn non yếu. Tuy nhiên, tự nhiên đã đem lại giải pháp cho vấn đề này thông qua sữa mẹ. Sữa đầu tiên (sữa non) rất giàu các yếu tố hoạt tính sinh học, miễn dịch và các oligosaccharide phức hợp giúp thiết lập hệ khuẩn ruột, rất quan trọng đối với sức khỏe của trẻ sơ sinh. Các hormone, chẳng hạn như glucocorticoid và melatonin, chuyển từ huyết tương của người mẹ sang sữa, và sau đó bé tiếp xúc với các tín hiệu sinh học từ mẹ. Ngoài ra, các thành phần chất béo, protein, acid amin và cannabinoid nội sinh trong sữa, trong số những thành phần khác, có nồng độ khác nhau rõ rệt giữa ngày và đêm. Prolactin trong sữa mẹ ban đêm cao hơn ban ngày, giúp giấc ngủ về đêm dễ dàng hơn cho cả mẹ lẫn con.

Trong khi đó, sữa công thức không có những đặc tính kể trên của sữa mẹ, nồng độ các chất trong sữa công thức không thay đổi và vì thế không mang nhịp sinh học như sữa mẹ.

SỮA MẸ - DINH DƯỠNG THEO TRÌNH TỰ (CHRONONUTRITION)

Chrononutrition là một thuật ngữ nói về chế độ dinh dưỡng theo đồng hồ sinh học của cơ thể. Thuật ngữ này xuất hiện vào năm 1986 bởi một chuyên gia dinh dưỡng người Pháp là Dr Alain Delabos cùng với Giáo sư Jean-Robert Rapin. Chrononutrition được cho là có nguồn gốc từ hệ thống y học Hindu truyền thống của người Ấn Độ là Ayurveda và từ Y học Trung Quốc Cổ đại. Ayurveda xem thời điểm các bữa ăn là một công cụ quan trọng cho sức khỏe, trong khi đó Y học Trung Quốc cho rằng từng bộ phận trong cơ thể chúng ta có nhịp điệu riêng của nó. Đó là lý do tại sao các Thầy thuốc Đông y đưa ra cách chữa trị theo những giờ cụ thể trong ngày. Có nghĩa rằng, nếu chúng ta tuân theo nhịp điệu sinh học của cơ thể thì sức khỏe sẽ được cải thiện.

Theo một nghiên cứu do Jennifer Hahn-Holbrook và cộng sự thực hiện, đăng trên PubMed vào ngày 11 tháng Ba năm 2019, không phải lúc nào các bé bú bình bằng sữa mẹ vắt ra cũng tuân theo nguyên tắc dinh dưỡng này, bởi vì thông thường sữa được vắt/hút nhiều lần trong ngày, có khi được trộn lẫn với nhau trước khi cho vào tủ trữ đông để dành sau này cho bé bú. Các cữ buổi sáng thường có nhiều cortisol, một loại hormone kích thích sự tỉnh táo. Trong khi đó, melatonin ở các cữ sữa buổi tối hầu như không được phát hiện trong các mẫu sữa được vắt vào ban ngày. Lượng cortisol trong sữa mẹ vào buổi sáng/ban ngày gấp 3 lần lượng cortisol trong sữa mẹ vào buổi tối.

Sữa ban đêm cũng chứa hàm lượng cao hơn của một số DNA nhất định giúp ngủ ngon. Vitamin E đạt đỉnh vào buổi tối. Sữa ban ngày có nhiều acid amin thúc đẩy hoạt động hơn, các khoáng chất như magnesium, kẽm, potassium và sodium đều cao nhất vào buổi sáng. Lượng sắt cao nhất trong sữa mẹ được xác định là vào khoảng giữa trưa.

Trong lịch sử loài người nói riêng và các loài động vật có vú nói chung, sữa mẹ được tiêu thụ trực tiếp từ vú mẹ, bất kể là loài nào. Tuy nhiên, từ khi máy hút sữa ra đời, đây không còn là điều hiển nhiên nữa. Theo một khảo sát vào từ năm 2005 đến 2007 tại Mỹ, hơn 85% mẹ chọn cách hút sữa cho con bú.

Bạn đã từng thắc mắc tại sao con mình đã bú một bình đầy trước khi đi ngủ vào buổi tối, nhưng vẫn thức dậy nhiều lần trong đêm? Đọc đến đây, có thể bạn đã tìm ra câu trả lời cho mình rồi. Vậy, giải pháp cho tình trạng này là gì? Đương nhiên, lý tưởng nhất vẫn là cho con bú trực tiếp. Cách khắc phục thứ hai là hãy ghi giờ hút sữa cụ thể vào túi/bình đựng sữa và sử dụng vào giờ giấc phù hợp với nhịp sinh học.

Trong một bối cảnh khác, có thể bạn muốn con bú bình ban đêm để mình có thể ngủ thêm được một tí. Hoặc bạn có thể muốn cho con bú một cữ sct để con ngủ sâu giấc hơn. Tuy nhiên, theo một khảo sát đăng trên Tạp chí Nuôi con bằng Sữa mẹ Quốc tế, hầu như không có sự khác biệt đáng kể về thời gian ngủ giữa những người cho con bú sữa công thức và những người nuôi con bằng sữa mẹ. Thậm chí, mẹ cho con bú có thể còn được ngủ nhiều hơn những mẹ cho con bú sữa công thức là 30 phút. Bên cạnh đó, nếu cho con bú sữa mẹ vắt ra về đêm để mẹ có thể ngủ thêm được giấc dài hơn thì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo rằng bạn có thể giảm sữa vì để lâu không hút/vắt.

Vậy nếu thay vì sữa mẹ, thì một bình sữa công thức có tạo nên sự khác biệt gì không?

Câu trả lời là không.

Bởi vì nếu không xét đến yếu tố dinh dưỡng nói chung mà chỉ đề cập về dinh dưỡng theo trình tự (chrononutrition) thì sct không hề mang đặc điểm này. Sữa công thức không phải là một thực phẩm sống (living food) và do đó các chất trong sct không thay đổi theo ngày/giờ như sữa mẹ. Thậm chí, nếu nói về dinh dưỡng theo trình tự trong sữa bò nói chung, thì không ai biết người ta đã hút/vắt sữa của con bò vào ngày/giờ nào trước khi nó được chế biến/điều chỉnh thành sữa bột cho em bé uống.

Hi vọng rằng bài viết này đã cung cấp một số thông tin mà có thể bạn thấy hữu ích.

Tài liệu tham khảo:

1. Breast Milk and the Importance of Chrononutrition

2. Human milk as "chrononutrition": implications for child health and development

3. Infant sleep and night feeding patterns during later infancy: association with breastfeeding frequency, daytime complementary food intake, and infant weight

1. Mấy ngày đầu làm gì có sữa.

Vớ vẩn! Từ 16 tuần thai kỳ đã bắt đầu có sữa rồi. Ngộ nhận này dẫn đến việc cữ bú đầu tiên sau khi sinh của em bé lại là sct, thậm chí ngay trong cả năm 2022. Người mẹ thậm chí có thể vắt sữa trước khi sinh nữa. Chúng tôi khuyến nghị trẻ sơ sinh có nguy cơ bị bú thay thế, chẳng hạn như bé có mẹ bị tiểu đường, thì mẹ nên bắt đầu vắt sữa cho con trước khi sinh.

2. Được rồi, một vài ngày đầu có thể có sữa, nhưng không đủ.

Thật là nực cười. Lượng sữa bé bú phụ thuộc vào bé ngậm khớp đúng như thế nào. Nếu núm vú của mẹ bị đau thì tức là em bé không ngậm đúng. Mẹ bị đau núm vú khi cho bú không bao giờ là điều bình thường nhưng nên là một ‘tiếng gọi hành động’ cho nhân viên bệnh viện. Việc xử lý vấn đề ngay tại chỗ tốt hơn là đợi hơn 3 tuần sau đó.

3. Cho bú mẹ trực tiếp với cho bú sữa mẹ bằng bình cũng giống nhau

Cho bé bú bình bằng sữa mẹ với cho bú mẹ trực tiếp không giống nhau. Nhiều bé cho bú bình thường xuyên rốt cuộc cũng từ chối bú mẹ. Khi các bác sĩ cho rằng 2 cách bú là như nhau thì họ đã bỏ lỡ bức tranh rộng lớn hơn. Cho con bú trực tiếp là một quan hệ gần gũi, riêng tư về thể chất lẫn cảm xúc giữa mẹ mà con mà không thể thay thế được bằng việc cho bú bình bằng sữa mẹ. Tất nhiên là mẹ vẫn gắn bó được với con khi họ cho con bú bình chứ. Thực tế là chúng ta muốn như vậy mà. Việc phát triển một mối quan hệ tiếp xúc gần gũi với con là quan trọng cho dù em bé được cho bú như thế nào, nhưng nuôi con sữa mẹ hỗ trợ mối quan hệ gần gũi về thể chất và tình cảm cho mẹ và con. Em bé được gắn kết với bộ phận rất nhạy cảm của người mẹ này và đó là lý do tại sao việc cho con bú không nên gây đau.Một số người tranh luận rằng chuyển dạ và sinh con rất là đau. Đúng vậy, nhưng khi em bé chào đời thì cơn đau sẽ hết. Thật là một sự kết hợp tuyệt vời! Đau khi cho con bú có thể tự hết, và không phải lúc nào cũng hết đau. Hơn nữa, nó không giống như khi sinh con. Đau khi cho con bú có thể kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng nếu người mẹ không được giúp đỡ phù hợp.

4. Em bé không lên cân vì sữa mẹ ‘lỏng’ và không có đủ chất béo và calories

Lượng chất béo trong sữa mẹ thay đổi từ mẹ này đến mẹ khác, nhưng nó tăng khi càng cho con bú – mẹ nào cũng vậy cả. Thế nhưng nếu như em bé không bú tốt, hay cữ bú bị giới hạn, ví dụ như mỗi bên 10 phút thì có thể bé sẽ không lên cân tốt. Không phải do sữa mẹ ‘lỏng’ mà là do lời khuyên sai. Điều thú vị là, lượng chất béo cũng tăng sau 12 tháng cho con bú (theo Mandel, Lubetzky, Dollberg, Barak, & Mimouni, 2005)

5. Không đủ sữa

Thật đáng tiếc là nhiều nhân viên y tế tin rằng người mẹ có thể không đủ sữa cho con. Họ có thể nói “À không phải cứ tự nhiên là hiệu quả. Một số người mẹ không sản xuất đủ sữa.” Đúng là một số mẹ không thể sản xuất đủ sữa cho con họ, nhưng nhiều người mẹ được khuyên là nên bổ sung trong khi có thể họ không cần phải như vậy.

Lược dịch từ sách: 'Những điều Bác sĩ không biết về Nuôi con Sữa mẹ' (What Doctors Don't Know About Breastfeeding)

Tác giả: Jack Newman và Andrea Polokova

Thông tin này được lược dịch sang tiếng Việt từ nguồn là CANADIAN BREASTFEEDING FOUNDATION.

Lưu ý: Thông tin chỉ mang tính chất tham khảo, không khuyến cáo tự pha chế thuốc nếu bạn không có bằng dược sĩ hoặc chuyên môn về thuốc.

Kem thoa núm vú này được gọi là ‘đa dụng’ (all purpose) vì có chứa những thành phần để xử lý việc đau núm vú. Tuy nhiên, bạn cần xác định nguyên nhân đau để điều trị tận gốc rễ, cụ thể là khớp ngậm của con, hoặc vú bị nhiễm nấm.

APNO có gì?

1. Thuốc mỡ Mupirocin 2%

Mupirocin (tên thương mại là Bactroban) là một loại thuốc kháng sinh có tác dụng trị bất kỳ vi khuẩn nào, cụ thể là Vi khuẩn Tụ cầu (Staphylococcus aureus) kể cả MRSA (Tụ cầu vàng kháng methicillin). Tụ cầu vàng thường được tìm thấy ở núm vú bị nứt cổ gà (cho dù là do nguyên nhân gì).

Điều thú vị là Mupirocin rõ ràng có một số hiệu quả chống lại Candida albicans. Đôi khi kháng sinh cũng có vẻ hiệu quả khi điều trị viêm núm vú, nhưng kháng sinh sẽ có hiệu quả hơn khi kết hợp với những thành phần khác. Mặc dù Mupirocin được hấp thu khi được uống, nhưng nó cũng nhanh chóng được chuyển hóa trong cơ thể và phân hủy trước khi đo được nồng độ của nó trong máu. Do đó nếu bôi trên da thì nó sẽ bám vào da và lỡ em bé có nuốt phải thì cũng an toàn.

2. Thuốc mỡ Betamethasone 0.1%

Betamethasone là corticosteroid có tác dụng chống viêm. Phần lớn mẹ bị đau núm vú là do viêm. Núm vú và quầng thâm bị đỏ là dấu hiệu của viêm. Vì có tác dụng giảm viêm nên APNO cũng giúp giảm đau cho mẹ nữa. Phần lớn Betamethasone ở dạng thuốc mỡ nên được hấp thu qua da của mẹ, do đó nếu em bé có nuốt phải thì lượng rất ít.

3. Thuốc bột Miconazole có nồng độ cuối cùng là 2%

Miconazole là thành phần trị nấm, nó trị Candida albicans khá hiệu quả. Dược sĩ có thể thay đổi nồng độ của miconazole lên 3-4% hoặc thậm chí dưới 2%. Tuy nhiên, theo Bs Jack Newman thì 2% là nồng độ tốt nhất cho hầu hết các trường hợp. Thuốc bột Fluconazle 2% hoặc Clotrimazole 2% có thể dùng thay cho Miconzole nhưng Clotrimazole (Canesten) có thể gây kích ứng hơn so với các thuốc cùng họ.

Lưu ý, Miconazole dạng kem hoặc gel không thể dùng thay cho Miconazole dạng bột vì thuốc sau khi pha chế sẽ bị tách. Nếu không dễ tìm Miconazole hoặc Fluconazole hay Clotrimazole thì sẽ tốt hơn nếu chỉ sử dụng 2 thành phần trên cùng thay vì thêm một thành phần khác vào chẳng hạn như thuốc mỡ Nystatin.

Khi sử dụng thuốc bột thì nồng độ của 2 thành phần thuốc trên không bị giảm so với nếu như dùng một loại thuốc mỡ trị nấm khác (như Nystatin chẳng hạn). Hơn nữa, khi pha trộn 2 loại thành phần trên với nhau thì nồng độ của Betamethasone sẽ còn 0.05% (do kết hợp với Mupirocin) và nồng độ của Mupirocin sẽ giảm xuống còn 1%. Lưu ý, thuốc mỡ Nystatin sẽ kém hơn Miconazole và có vị tệ hơn nữa.

Toa thuốc như sau:

1.            Thuốc mỡ Mupirocin 2%: 15 grams

2.            Thuốc mỡ Betamethasone 0.1%: 15 grams

3.            Thêm thuốc bột Miconazole nồng độ 2%

Tổng cộng được khoảng 30 grams thuốc.

Cách dùng: Bôi lượng vừa phải (sparingly – tức là vừa đủ bóng núm vú) sau mỗi cữ bú, không rửa hoặc lau thuốc đi kể cả khi em bé bú mẹ lại sớm hơn.

Dùng bao lâu?

Đương nhiên, đối với các loại thuốc thì càng dùng trong thời gian ngắn nhất càng tốt. Nếu mẹ có dấu hiệu đau trở lại sau khi ngưng thì việc dùng thuốc là cần thiết, có mẹ cần dùng 2-3 tuần. Tuy nhiên, việc dùng thuốc chỉ giải quyết phần ‘ngọn’. Do đó, giải pháp ‘gốc rễ’ vẫn là xem xét nguyên nhân gây ra viêm/đau vú và xử lý từ đó.

APNO có thực sự hiệu quả không?

Bài viết nhằm cung cấp thông tin tổng quát để bạn đọc tham khảo, không đưa ra lời khuyên y tế. Tuy nhiên, theo một thử nghiệm ngẫu nhiên được báo cáo trên PubMed thì so với mỡ cừu (lanolin), APNO không vượt trội hơn khi điều trị đau núm vú.  

1. CANADIAN BREASTFEEDING FOUNDATION

2. An all-purpose nipple ointment versus lanolin in treating painful damaged nipples in breastfeeding women: a randomized controlled trial

Đúng như tên gọi của nó, màu sữa khi gặp hội chứng này thường có màu hồng, cam, nâu hoặc đỏ nâu, giống như nước từ một đường ống lâu ngày bị rỉ sét. Thật ra nếu mẹ cho con bú trực tiếp thì sẽ không bao giờ nhận biết được tình trạng này (không thấy, không biết, không lo). Việc nhìn thấy màu sữa như vậy khiến nhiều mẹ, nhất là các mẹ mới có con lần đầu, hoảng sợ và lo lắng không biết sữa của mình có an toàn khi cho con bú không. Tuy nhiên, trong cả hai trường hợp (cho bú trực tiếp hoặc vắt sữa ra bình cho con bú) thì sữa mẹ hoàn toàn an toàn cho con.

Tại sao tình trạng này xảy ra?

Đây là tình trạng tạm thời và sẽ tự hết trong vài ngày mà mẹ không cần làm gì cả, mẹ cũng không cần phải đợi khi sữa chuyển sang màu “bình thường” mới cho con bú trở lại. Hội chứng đường ống rỉ sét là kết quả của máu cũ đọng lại trong ống dẫn sữa (milk ducts). Tại sao có máu trong ống dẫn sữa? Thông thường đối với mẹ mang thai, nhất là các mẹ mang thai lần đầu thì đây là thời gian có nhiều thay đổi lớn ở vú, các tuyến sữa bắt đầu thay đổi về kích cỡ để chuẩn bị cho việc sản xuất sữa sau này. Vú sẽ lớn và căng hơn vì các tuyến sữa cũng như ống dẫn sữa phát triển rất nhanh, dẫn đến lưu lượng máu gia tăng, làm cho đường kính ống dẫn sữa căng giãn ra và có thể ra chút máu (Vascular engorgement), ttương tự như bụng bầu của mẹ dễ bị rạn khi em bé ngày càng lớn. Khi mẹ sinh bé và cho con bú, máu sẽ theo ra cùng với sữa mẹ và có màu như màu ống nước sắt lâu ngày.

Một số nguyên nhân khác:

Nứt cổ gà/nứt đầu ti: Do tư thế và khớp ngậm sai, bé ngậm phần lớn núm vú nên gây chảy máu.

Núm vú hoặc vú bị tổn thương: Các động tác nhồi, ép bầu vú quá mạnh có thể làm tổn thương các mạch máu bên trong vú, máu theo sữa ra ngoài.

Viêm tuyến vú (mastitis): Viêm tuyến vú, vú bị nhiễm trùng gây sưng, đau và chảy máu.

U nhú (Papillomas): Đây là những u lành trong vú, cụ thể là ở ống dẫn sữa (intraductal papillomas), máu có thể theo sữa ra ngoài.

U nhú (Papillomas): Đây là những u lành trong vú, cụ thể là ở ống dẫn sữa (intraductal papillomas), máu có thể theo sữa ra ngoài.

Chế độ ăn uống của mẹ: Mẹ ăn nhiều củ dền đỏ, thực phẩm có màu vàng, hoặc cam thì sữa mẹ cũng có chút màu đỏ/hồng hoặc nâu.

Điều trị: Vì những lý do nêu trên nên không cần điều trị cụ thể dành cho hội chứng này mà nó sẽ tự hết sau vài ngày hoặc một tuần.

Đối với những nguyên nhân gây ra hội chứng này đến từ việc khớp ngậm và tư thế bú sai thì mẹ cần điều chỉnh lại, nếu là do việc nhồi ép vú gây tổn thương thì mẹ ngưng những động tác này.

Tư vấn:

Việc tư vấn khi mẹ gặp hội chứng này rất quan trọng, ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của người mẹ, do đó tư vấn viên cần có kỹ năng giao tiếp hiệu quả, tránh gây hoảng sợ cho mẹ. Tuy nhiên bản thân người tư vấn cũng cần trang bị cho mình kiến thức cơ bản để tự tin truyền tải thông tin cho người mẹ và gia đình của họ. Thể hiện sự đồng cảm, quan tâm, đồng thời cách nói chuyện cần có sự tự tin chuyên nghiệp sẽ giúp người mẹ vượt qua sợ hãi, lo lắng và tiếp tục cho con bú.

Nguồn tham khảo:

1. Blood-Stained Colostrum and Human Milk during Pregnancy and Early Lactation (Israel Barco, MªCarmen Vidal, José Barco, Àngels Badia, Mercè Piqueras, Antonio García and Antoni Pessarrodona, DOI: 10.1177/0890334414539041)

2. Verywell Family

3. BellyBelly

Tác giả: Bác sĩ Jack Newman

Dịch và hiệu đính: Nguyen N Dao Đây là một trong những câu hỏi thường xuyên nhất mà tôi nhận được: “Tôi sử dụng thuốc x và họ bảo tôi không thể cho con bú. Điều đó có đúng không?”

Câu trả lời ngắn gọn là: Hầu như không có loại thuốc nào mà mẹ uống đòi hỏi cô ấy phải ngưng hoặc gián đoạn việc cho con bú cả. Tuy nhiên, câu hỏi thực sự là ‘’Cái nào an toàn hơn cho em bé? Cho con bú với chút xíu thuốc trong sữa và số lượng sữa thực ra cũng chút xíu, hay là cho bú nhân tạo?” Câu trả lời hầu như luôn luôn à, ‘’cứ tiếp tục cho bú, điều đó tốt hơn cho con bạn, và cho bạn, tức là cho mẹ.’’

Điều này là thật, mặc dù bác sĩ bảo các bà mẹ là họ không thể cho con bú vì không có nghiên cứu nào được thực hiện ở hầu hết các loại thuốc đối với việc cho con bú. Câu phản hồi này hoàn toàn là một điều thất bại. Nói với một người mẹ là không có nghiên cứu nào đối với một loại thuốc cụ thể thường là không đúng đâu. Thông thường là có nghiên cứu đấy, trên số nhỏ mẹ và bé thôi, nhưng đây là cách nói có vẻ tiện lợi và hợp lý mà bác sĩ hoặc dược sĩ nói với người mẹ rằng cô ấy không thể cho con bú được. Tuy nhiên, có những cách để quyết định liệu thuốc một người mẹ dùng có tương thích với việc tiếp tục cho con bú hay không. Những nghiên cứu tin cậy trên nhiều người mẹ và bé nếu có được thì tốt, nhưng không phải lúc nào cũng cần thiết.

Thực tế, có những thông tin khoa học và rất hữu ích liên quan đến phần lớn thuốc. Và trong phần lớn các trường hợp thì thông tin có sẵn để có thể nói với người mẹ là: “Vâng, cứ cho con bú đi, điều đó tốt cho em bé và cho cô nữa đấy.” Một cuốn sách hay là cuốn Sữa mẹ và Thuốc của Thomas Hale. Nhưng bạn thực sự không cần phải mua sách đâu. Bạn có thể có tất cả những thông tin mình cần về hầu hết các loại thuốc trên Wikipedia. Và bằng cách gửi câu hỏi cho tôi.

Có phải việc tiếp tục cho con bú hầu hết là an toàn hơn cho em bé không?

Lý do là cái từ nhỏ bé ‘’chút xíu’’ đó. Với đa số các loại thuốc thì có quá ít lượng thuốc vào sữa mẹ, đó là khi so sánh nguy cơ của việc không cho con bú với nguy cơ hầu như không tồn tại là lượng thuốc nhỏ bé đó trong sữa mẹ, rõ ràng là tiếp tục cho bú mẹ là an toàn hơn cho em bé và cho người mẹ nữa.

Trong khi lượng nhỏ thuốc tiết vào sữa chỉ hiếm khi có bất kỳ nguy cơ nào cho em bé thì những nguy cơ không cho con bú lại được ghi nhận khá nhiều, không chỉ cho em bé, mà còn cho người mẹ nữa, vì vậy cũng cần xem xét nguy cơ đối với người mẹ. Những nguy cơ gì? Đương nhiên, có nguy cơ đau nhức của việc cương sữa và viêm tuyến vú mặc dù vẫn hút sữa ra. Nhưng tôi đang nói chuyện lâu dài: nguy cơ bị ung thư vú, ung thư buồng trứng và ung thư tử cung thấp hơn ở người mẹ cho con bú. Nguy cơ bị cao huyết áp, cao mỡ trong máu, và kháng insulin cũng thấp hơn ở cô ấy. Và càng cho bú lâu thì nguy cơ càng thấp.

Khi một em bé lớn bú mẹ, vấn đề khác nảy sinh. Nhiều em bé lớn rất ghiền bú mẹ, và cho dù ai đó có đồng ý hay phản đối chuyện cho con bú (ủa có gì sai sao?), việc ép con bỏ bú có thể gây ra tổn hại cảm xúc nghiêm trọng. Bất kỳ người mẹ nào từng đối mặt với ‘’nhu cầu’’ bỏ bú một em bé 18 tháng, và đã thử làm như thế, biết rằng điều này là đúng.

Tại sao nồng độ của hầu hết các loại thuốc trong sữa thấp như vậy?

Số lượng thuốc vào sữa mẹ phụ thuộc trước hết và đầu tiên nhất là vào việc nó có ở trong máu. Nếu thuốc không vào máu thì nó không thể vào sữa được. Chẳng hạn, điều này quan trọng khi người mẹ được bảo rằng họ không thể cho con bú nếu dùng thuốc nhỏ mắt. Bao nhiêu thuốc có thể vào máu vì giác mạc của mắt không hề có nguồn máu? Một số thuốc xuống tuyến lệ để vào miệng người mẹ hả? Điều đó thật là nực cười. Điều này tương tự đối với thuốc làm trắng răng. Tôi nhận được một số lượng khá ngạc nhiên các email hỏi về thuốc làm trắng răng.

Một loại thuốc không hấp thụ vào máu người mẹ từ đường ruột hay nơi nào khác cũng không thể vào sữa được.

1. Botox là một ví dụ hoàn hảo và một trong những câu hỏi phổ biến nhất mà chúng tôi nhận được. Botox được tiêm ở đâu thì nó sẽ ở chỗ đó, nếu không thì nó không có tác dụng gì cả. Nó không vào máu, vì thế không thể vào sữa được.

2. Một nhóm thuốc khác mà chúng tôi nghe nói đến thường xuyên là thuốc dùng để trị chứng suy giản tĩnh mạch chân varicose veins. Điển hình là, người mẹ bị bảo là họ không được cho con bú sau khi tiêm những hóa chất khá kích ứng này vào tĩnh mạch. Nhưng nếu thuốc vào hệ tuần hoàn toàn thân thì vấn đề sẽ xảy ra cho người mẹ. Nhưng chúng lại không thể vào được hệ tuần hoàn của cơ thể, nên chúng không thể vào sữa được.

Vậy có những thông tin nào?

1. Trong một số trường hợp, thuốc không hề vào sữa một chút nào cả, con số là zero. Đây là vài ví dụ:

• Các kháng thể đơn dòng chẳng hạn như etanercept (Enbrel) và infliximab (Remicade) và nhiều loại thuốc mới hơn hiện nay được sử dụng phổ biến để trị các bệnh về viêm và những bệnh khác như bệnh xơ cứng rải rác (multiple sclerosis), bệnh vẩy nến (psoriasis), viêm thấp khớp (rheumatoid arthritis), bệnh viêm đại tràng (Crohn’s disease) và nhiều bệnh khác được cho rằng là do phản ứng miễn dịch bất thường. Những kháng thể đơn dòng này, còn được gọi là những sinh vật học (biologicals), là những kháng thể thiết yếu và như thế chúng là những phân tử rất lớn với trọng lượng phân tử khoảng 150.000. Bất kỳ thuốc nào có trọng lượng phân tử từ 800 trở lên quá lớn để vào sữa.

• Heparin là thuốc chống đông máu, các phân tử của nó quá lớn để vào được sữa. Thậm chí heparin với ‘’trọng lượng phân tử thấp’’ cũng nặng 4 500 so với loại heparin thường với trọng lượng phân tử là 15 000.

• Thuốc Interferons, dùng để trị nhiều bệnh kể cả bệnh xơ cứng rải rác cũng có trọng lượng phân tử từ 20 000 đến 30 000, quá lớn để vào được sữa. Một thuốc kháng được dùng một cách phổ biến để trị bệnh xơ cứng rải rác là glatiramer (Copaxone) cũng không tiết vào sữa bởi vì phân tử lớn quá. Ngoài ra, glatiramer không hấp thụ ở đường ruột.

• Hormon kích thích hoàng thể (Luteinizing hormone) và Hormon kích thích nang noãn (Follicle Stimulating Hormone) thường được sử dụng để kích thích trứng rụng lại có trọng lượng tính bằng hàng ngàn, vì vậy quá lớn để vào được sữa.

2. Một yếu tố quan trọng quyết định bao nhiêu thuốc được tiết vào sữa là bao nhiêu thuốc được bám vào protein. Chỉ có những loại thuốc không bám vào protein mới có thể vào được sữa; chỉ có thuốc “tự do” mới vào sữa được. Dưới đây là danh sách ngẫu nhiên những loại thuốc được sử dụng phổ biến có độ bám vào protein khá cao:

• Ketorolac (Toradol): 99 %thuốc trong máu người mẹ bám vào protein, vì vậy chỉ có 1% của lượng thuốc nhỏ bé trong máu người mẹ mới thực sự có thể vào được sữa. Ibuprofen (Advil) là >99% bám vào protein. Meloxicam (Mobic) thì >99% bám protein. Diclofenac (Voltaren) thì 99.7 % bám protein. Thực tế, với thông tin trên thì hầu hết các loại thuốc chống viêm không steroid (NSAID) có tính bám protein tương tự.

• Những loại khác: warfarin (Coumadin), thuốc chống đông máu (99% bám protein), diazepam, thuốc chống lo lắng (99% bám protein), propranolol một loại thuốc chẹn beta dùng để trị cao huyết áp, đau nửa đầu, các dấu hiệu của cường giáp trạng (90% bám protein).

Warfarin được dùng hàng chục năm nay để chống đông máu và nếu thời gian prothrombine của bệnh nhân (một phương pháp để xem bệnh nhân dễ chảy máu như thế nào) được theo dõi và giữ ở giới hạn nhất định thì nó an toàn cho bệnh nhân. Và an toàn cho em bé. Nhưng đây là một ví dụ hoàn hảo của việc bác sĩ đã không xem việc cho con bú quan trọng thế nào hoặc không hề xem xét đến nó gì cả. Có nhiều loại thuốc chống đông máu mới. Và bác sĩ thích thuốc mới. Họ rất thường tin vào “sự thổi phồng” của quảng cáo từ những đại diện của hãng dược và sau đó sau đó vài năm người ta phát hiện ra nó không an toàn cho người lớn như những gì được nói với bác sĩ. Nhưng thay vì kê toa warfarin cho người mẹ vào theo dõi thời gian prothrombin, họ lại kê toa cho thuốc mới và bảo người mẹ ngưng cho con bú bởi vì “chưa có nghiên cứu nào cả.”

3. Nhiều loại thuốc cho mẹ có thể tiết vào sữa, nhưng em bé sẽ không hấp thu thuốc và vì thế an toàn cho con bú.

• Một tình huống đặc biệt là các loại thuốc ức chế bơm proton (PPI, proton pump inhibitors), được hàng triệu người dùng để trị bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD); ví dụ như pantoprazole (Tecta) và lansoprazole (Prevacid). Những thuốc này lập tức bị acid dạ dày phân hủy, nhưng bởi vì chúng có một lớp màng bảo vệ nên chúng được bảo vệ khỏi bị phân hủy trong bao tử của người mẹ và được người mẹ hấp thụ tốt. Tuy nhiên, cho dù bất kỳ lượng thuốc nào vào được sữa (và con số rất nhỏ) thì nó không còn lớp màng bảo vệ nữa và do đó bị phân hủy trong dạ dày của em bé. Nếu bạn đang dùng loại thuốc như vậy, hãy kiểm tra nhãn hộp thuốc. Thường thì nó sẽ câu đại loại như “Không được bẻ, nhai hoặc đập nhỏ’’. Tại sao? Nếu lớp màng bảo vệ của thuốc bị gián đoạn thì thuốc sẽ bị phân hủy trong bao tử của người mẹ.

• Nhiều thuốc trụ sinh có thể tiết vào sữa nhưng không được hấp thụ bởi em bé. Getamicin và tobramycin thuộc họ hàng của thuốc trụ sinh gọi là aminoglycosides. Vancomycin là một loại thuốc khác có thể tiết vào sữa nhưng không hấp thụ vào đường ruột của em bé. Mức độ hấp thụ của chúng ở ruột chắc chắn là zero. Vì thế, lượng thuốc tí xíu vào sữa sẽ ra tã em bé thôi. Một số người tranh luận rằng thuốc trụ sinh có thể làm thay đổi hệ khuẩn ruột của em bé, nhưng nếu người mẹ bị bảo là không thể cho con bú mẹ mà cho con bú sữa công thức thì hệ khuẩn ruột của em bé cũng thay đổi luôn. Chẳng lẽ thay đổi hệ khuẩn ruột của bé bằng sữa công thức thì tốt hơn sao? Không! Bởi vì cùng một lúc chúng ta sẽ làm gián đoạn việc cho con bú và một tuần hay 10 ngày không cho con bú thì hầu như chắc chắn là hồi kết của chuyện cho con bú rồi. Người ta nói với những người mẹ rằng con của họ có thể bị dị ứng với thuốc trụ sinh. Không hề có chuyện đó. Ngoài ra, các bác sĩ hiếm khi chần chừ kê toa kháng sinh cho em bé, mà lại kê rất thường xuyên cho những bệnh không cần đến kháng sinh. Và nếu em bé tiếp tục bú sữa công thức thì bé có thể bị dị ứng với các thành phần của sữa công thức.

• Một ví dụ thú vị khác là tetracycline, một kháng sinh phổ rộng (broad spectrum antibiotic) mà ngày nay chủ yếu được dùng để trị mụn. Có vẻ như mọi người đều tin rằng tetracycline chống chỉ định với việc cho con bú bởi vì nó chống chỉ định trong thai kỳ và ở trẻ em dưới 8 tuổi (có người nói 12 tuổi) bởi vì nó có thể làm răng và xương đang phát triển của các cháu bị ngả màu. Nhưng dược sĩ sẽ bảo bạn là không được uống tetracycline với sữa. Tại sao? Bởi vì tetracelycline kết hợp với canxi trong sữa và không được hấp thụ. Nếu người mẹ cho con bú uống tetracycline thì làm sao em bé sẽ nhận tetracycline? Với sữa!

Thế còn về doxycycline hiện giờ không dùng thường xuyên lắm cho bệnh Lyme, dự phòng bệnh sốt rét, điều trị mụn và bệnh rosacea (bệnh mụn đỏ mặt) và nhiều lý do khác nữa thì sao. Liệu nó có chống chỉ định trong thời gian cho con bú không? Thuốc không chống chỉ định trong thời gian cho con bú, mặc dù một số chuyên gia khuyến nghị rút ngắn thời gian trị liệu từ 3 đến 6 tuần, điều này có thể là vấn đề cho người mẹ dùng thuốc để trị mụn hoặc trị rosacea, bởi bệnh này đòi hỏi điều trị lâu dài.

4. Nhiều loại thuốc vào máu mẹ rất thấp bởi vì phần lớn lượng thuốc đã vào nơi khác trong cơ thể mẹ hơn là máu. Ví dụ, hầu hết các loại thuốc chống trầm cảm như sertraline (Zoloft), citalopram (Celaxa), và hầu hết các thuốc khác cùng loại, đều ở trong não để tác động đến tâm trạng của người mẹ, và không ở trong máu ngoại trừ những số lượng rất ít ỏi.

5. Nhiều thuốc hấp thụ kém trong đường ruột của em bé, vì thế thậm chí nếu một số thuốc tiết vào sữa thì chỉ có rất ít sẽ được hấp thu vào máu của em bé.

Propranolol nhắc đến ở trên vì có 90% bám protein, là một ví dụ để làm thế nào mà chúng ta có thể kết hợp nhiều thông tin lại với nhau, thậm chí nếu ‘’không đủ nghiên cứu được thực hiện’’. Chúng ta cũng biết rằng chỉ có 30% propranolol trong ruột được thực sự hấp thu vào máu, không chỉ cho mẹ mà cho con nữa. Hơn nữa, chúng ta biết rằng rất ít propranolol tuần hoàn trong máu người mẹ. Vậy, propranolol có an toàn khi cho con bú không? An toàn!

Nitrendipine (Baypress), thuốc trị cao huyết áp thì sao? 98% bám protein, và hấp thụ ở miệng thấp hơn 20%. Nefedipine, cùng nhóm thuốc với Nitrendipine có 92 đến 98% bám protein, và tỉ lệ hấp thu ở đường ruột là 50%. Cả hai đều an toàn.

Những thuốc khác? Các thuốc kháng sinh đơn dòng (đã đề cập ở điểm 1) cũng không hề được hấp thu tại đường ruột chút nào cả bởi vì hầu như chúng chắc chắn bị phân hủy ở dạ dày em bé. Nhưng ngay từ đầu thì kháng sinh đơn dòng cũng không vào được sữa.

Cho con bú sau khi gây mê toàn bộ

Các mẹ thường được bảo rằng họ sẽ phải ngưng cho con bú từ 24 đến 48h sau khi phẫu thuật có gây tê toàn bộ. Gần đây một mẹ liên lạc với tôi còn được bảo rằng phải ngưng cho con bú 8 ngày sau khi mổ. Điều này hoàn toàn không cần thiết. Rốt cuộc thì em bé nào được phẫu thuật cũng được cho loại thuốc y chang cơ mà.

Hai loại thuốc thường được dùng khi gây mê toàn bộ, một số được tiêm vào tĩnh mạch, thường để làm bệnh nhân thả lỏng, và/hoặc giảm sự bài tiết và làm cho bệnh nhân ngủ, khí được hít qua mặt nạ hoặc thông qua một cái ống để vào phổi. Đối với thuốc được tiêm vào tĩnh mạch thì vấn đề không có gì khác so với bất kỳ thuốc nào được uống hoặc tiêm khác. Nồng độ thuốc ở máu người mẹ qua đường tiêm, đặc biệt là tiêm qua tĩnh mạch, sẽ tăng nhanh chóng và sau đó bắt đầu hạ ngay lập tức sau khi tiêm. Với việc cho con bú, nồng độ thuốc trong sữa sẽ vẫn thấp và sẽ rất thấp vào thời điểm người mẹ tỉnh dậy.

Đối với khí khi người mẹ hít vào thì tác dụng của khí xảy ra khi hít vào. Thậm chí nếu một ít vào sữa thì khi cũng chẳng có tác dụng nào trong dạ dày em bé. Nó phải được hít vào.

Điểm mấu chốt là gì? Người mẹ có thể và nên cho con bú ngay sau khi thức dậy và tỉnh táo để không làm rơi con. Nếu người mẹ tỉnh lại, và nếu thậm chí thuốc đã vào sữa đi chăng nữa, thì chúng đã mất tác dụng và không còn vào sữa nữa.

Một số thuốc khác

1. Chất cồn. Cồn không khác gì so với các loại thuốc khác ở chỗ rất ít tiết vào sữa. Nó rất khác ở chỗ có một số người hoang tưởng nói rằng một giọt rượu mà em bé tiêu hóa là độc hại và nguy hiểm. Điều này là vô lý. Những lý do người ta uống rượu thì phức tạp, nhưng nói chung, người ta, kể cả những người mẹ đang cho con bú, uống các chất có cồn vì tác dụng của chất cồn đối với họ. Người ta, kể cả những người mẹ cho con bú, tận hưởng cảm giác thư giãn mà một lượng nhỏ vừa phải chất cồn tác động lên họ, và ‘’chất bôi trơn xã giao’’ mà thức uống có cồn có ở việc tụ tập mọi người.

Chất cồn cũng đặc biệt ở quan điểm cho con bú ở chỗ là nó cứ tới lui giữa máu và sữa mẹ và sau đó quay trở lại từ sữa vào máu như thể nó là nước vậy, có nghĩa là khi lượng cồn trong máu giảm (nếu người mẹ không uống nữa) thì lượng cồn trong sữa cũng sẽ di chuyển ra máu để ‘’cân bằng’’ mức độ. Điều đó có nghĩa rằng người mẹ không nên hút sữa ra để ‘’bỏ chất cồn đi’’. Mức độ cồn trong sữa thấp đến nỗi việc hút sữa ra chẳng hữu ích gì cả. Vì sao nó không hữu ích?

Hầu hết các luật lệ ở Bắc Mỹ, Úc và Châu Âu, lượng cồn trong máu để một người bị xem là không có khả năng lái xe là 0.05% hoặc ở một số nước là 0.08%. Bây giờ, nếu trong máu người mẹ chứa 0.08% cồn thì trong sữa của mẹ ấy cũng chứa 0.08% cồn. Nếu ai đó cho rằng bia không cồn thật ra chứa 0.6% cồn, gấp gần 8 lần 0.08% thì rõ ràng rằng nồng độ cồn trong máu người mẹ là không đáng kể. Và sẽ không hại em bé.

Vấn đề là trong hầu hết các gia đình thì đúng là mẹ là người chăm sóc cho em bé, và trong các gia đình cho em bé bú thì cũng đúng như vậy. Người mẹ phải chăm được con mà không được mất khả năng nhận định nhu cầu của con. Đó là tất cả. Vì vậy, người mẹ không nên uống nhiều đến nỗi mất khả năng nhận định của mình.

Hãy đọc bài này: Basic Clinical Pharmacology and Toxicology (Dược Lý và Độc học Lâm sàng Căn bản) 2014;114:168-173. Một kết luận: “Về mặt sinh học thì việc thỉnh thoảng uống những lượng như vậy mà lại đem lại hậu quả lâm sàng đáng kể cho em bé bú mẹ thì có vẻ vô lý. Ảnh hưởng của việc sử dụng chất có cồn đối với việc sản xuất sữa là nhỏ, tạm thời và không có khả năng liên quan đến lâm sàng. Nhìn chung, có ít chứng cứ về mặt lâm sàng để đề nghị rằng trẻ bú mẹ bị ảnh hưởng nặng nề dù thực tế rằng hầu hết một nửa phụ nữ cho con bú ở các nước phương Tây thỉnh thoảng có uống rượu.”

Cuối cùng, không có bằng chứng rằng những trẻ bú sữa mẹ có lượng cồn không đáng kể sẽ là tiền đề để nghiện rượu sau này.

2. Những loại thuốc giải trí khác. Những thuốc này, chẳng hạn như marijuana và cocaine, có liên tưởng tiêu cực như chất có cồn và ngoài ra hầu hết luật lệ thì việc sở hữu là bất hợp pháp. Nhưng những gì tôi nói về chất có cồn thì cũng đúng với những chất này. Đó là, nếu là người mẹ mất khả năng đến nỗi không thể nhận định đúng đắn con mình cần gì thì nguy hiểm cho em bé. Chẳng hạn nếu như người mẹ say marijuana và em bé bị bệnh và bệnh nặng hơn thì liệu cô ấy có nên chở con tới bác sĩ hay bệnh viện không?

Tetrahydrocannabinol (THC), hợp chất trong marijuana, bám protein khá cao, 99.9% bám protein. Hơn nữa, nếu dùng bằng đường miệng (cũng như em bé) thì nó hấp thụ rất thấp ở đường ruột với chỉ 6 đến 20% thôi. Với việc bám protein cao như thế thì chuyện số lượng đáng kể sẽ tiết vào sữa là không thể. Nhưng xin hãy lưu ý lần nữa, rằng “cơn phê thuốc” mà người mẹ trải qua có thể kéo dài vài giờ, và như vậy sự nhận định của cô ấy cũng sẽ bị suy yếu.

Cannabidiol (CBD), hiện nay được dùng rộng rãi như là phương pháp điều trị cho nhiều rối loạn sức khỏe khác nhau (marijuana dùng trong y khoa) và như thế không thực sự là thuốc để giải trí. Nó có mức hấp thụ từ miệng thấp, thuốc uống chỉ hấp thụ được 20% mà thôi.

Thế nếu bác sĩ hay dược sĩ của tôi nói là tôi cần phải ngưng cho con bú với một loại thuốc cụ thể thì sao?

1. Không may là, hầu hết các bác sĩ, kể cả bác sĩ nhi và bác sĩ sản, và thậm chí cả dược sĩ (vâng, thậm chí cả dược sĩ nữa), nếu họ không thèm kiểm tra công ty sản xuất thuốc nói gì về thông tin thuốc sẽ không có thông tin đúng đắn. Căn bản là, tất cả các công ty dược nói rằng không nên cho con bú khi uống thuốc. Hoặc, tốt nhất, thông tin đi kèm với thuốc sẽ nói rằng mẹ cho con bú nên kiểm tra với bác sĩ. Thế nhưng những công ty này viết như vậy để bảo vệ trách nhiệm pháp lý về mặt y khoa của họ mà thôi. Họ chẳng đưa thông tin gì về mẹ và em bé. Và hỏi bác sĩ để làm gì vì hầu hết các bác sĩ ban đầu không biết gì về thuốc của người mẹ và cho con bú và sẽ đồng ý với bất kỳ điều gì mà hãng dược nói? Đó là, “hãy kiểm tra với bác sĩ”!?

2. Nhưng sự thật là nhiều bác sĩ không thèm kiểm tra cả những thông tin nghèo nàn về thuốc từ những nhà sản xuất và chỉ cho rằng bhất kỳ thuốc nào cũng chống chỉ định trong thời gian cho con bú. Có thể họ không nghĩ “Ồ, cách đây 2 tuần tôi đã kê thuốc này cho em bé và tôi đặc biệt chẳng lo lắng gì về nó cả.”

4. Và tại sao quá nhiều bác sĩ cho rằng bất kỳ và từng loại thuốc đều chống chỉ định khi con con bú vậy? Căn bản là, bởi vì họ không tin rằng nếu người mẹ có cho con bú hay không thì cũng chẳng có chuyện gì cả. Sữa công thức thì cũng giống như sữa mẹ thôi, cho con bú bình thì cũng như cho con bú mẹ thôi, đều giống nhau cả mà. Thực tế, thì không hề.

5. Thế thì, mặc dù rõ ràng là có những ngoại lệ, không nên tin vào bác sĩ khi họ cho thông tin về thuốc và chuyện cho con bú. Người mẹ nên xem câu “Cô phải dùng thuốc này và cô không thể cho con bú khi dùng nó’’ một cách thận trọng và hãy tìm nguồn thông tin đáng tin cậy.

Tác giả: Bác sĩ Jack Newman

Dịch và hiệu đính: Nguyen N Dao Sữa công thức có giống sữa mẹ không?

Có một số người cãi rằng sữa mẹ và sữa công thức không có gì khác nhau và hiện giờ đã có nhiều “cải tiến” trong sữa công thức rồi. Về mức độ sinh hóa học mà nói, sữa công thức không hề giống sữa mẹ chứ nói gì đến gần giống. Nếu bạn nhìn vào hộp sữa công thức và đọc danh sách các thành phần, về mặt sáng chế thì rõ ràng rằng các thành phần trong sữa mẹ nhiều hơn ít nhất là 20 lần sữa công thức. Sữa mẹ chứa các tế bào sống, tế bào gốc, tế bào trắng, các yếu tố miễn dịch và kháng thể mà sữa công thức không thể nào có và đó mới chỉ là ước tính sơ bộ thôi. Trong từng hình huống khác, người ta sẽ phải sẵn sàng công nhận rằng sữa bột pha với nước nóng không thể giống với sữa tươi.

Sữa công thức và sữa mẹ không hề giống nhau tí nào cả, nói chi là gần giống.

Quảng cáo của hãng sữa đã cố gắng thuyết phục cha mẹ hằng bao năm nay rằng sữa của họ là giống với sữa mẹ. Hình 1 là một quảng cáo có lẽ từ cuối những năm 1890 hoặc đầu những năm 1900, bằng tiếng Pháp, nói rằng “Nuôi bằng sữa nhân tạo,” sử dụng những từ thường dùng trong “cho con bú” (allaitement). Chẳng phải họ rất tinh ranh sao?

Những người chế ra sữa công thức này tin rằng sản phẩm của họ giống y chang sữa mẹ. Thật sao? Có thật vậy không?

Nó còn nói gì nữa? “le seul lait stérilisé identique à celui de la femme” nghĩa là: Loại sữa tiệt trùng duy nhất giống sữa mẹ!!!

Vì vậy vào đầu thế kỷ 20, sữa công thức được quảng cáo là giống với sữa mẹ. Chi tiết này luôn luôn không thể thiếu trong quảng cáo sữa công thức, vì nếu không sẽ khó khăn để thuyết phục người ta dùng không chỉ trong những tình huống có chỉ định y tế mà còn dùng đại trà và không cần thiết như bây giờ. Sữa công thức “giống như sữa mẹ” thậm chí trở thành một cách các công ty đối thủ cạnh tranh nhau bằng cách sử dụng những từ như “gần với sữa mẹ hơn bao giờ hết.”

Hình ảnh tiếp theo nói với chúng ta điều gì?

Sữa công thức được “cải thiện” liên tục nhưng không bao giờ tương đương với sữa mẹ.

Quảng cáo này nói rằng “sữa công thức của chúng tôi” đã có mặt từ thời bà cố của bà cố ngoại bạn và tiếp tục liệt kê tất cả những cải tiến từ khi ấy. Nhưng nó được in vào những năm 1990 trước khi:

1. DHA (docosahexaenoic acid), và arachidonic acid (ARA) – các hợp chất luôn luôn có trong sữa mẹ, những chất này không có trong sữa công thức cho đến gần đây và những thứ họ thêm vào đã được chứng minh rằng không có hiệu quả y như trong sữa mẹ. Bởi vì thêm các chất vào sữa công thức không có nghĩa rằng các chất ấy sẽ có tác dụng y chang những thành phần trong sữa mẹ.

2. Tỉ lệ chất đạm trong sữa công thức đã được giảm, nhưng tại thời điểm này thì sữa công thức vẫn còn chứa quá nhiều đạm.

3. Trước khi các chất nucleotides được thêm vào sữa công thức (các hãng sữa cũng đã kiếm không ít lợi nhuận từ việc này, mặc dù chẳng có gì chứng minh rằng nucleotides trong sữa công thức có tác dụng gì đáng kể cả).

4. Trước khi oligosaccharides, một loại prebiotics (chất xơ) nổi tiếng mà các hãng sữa đã quảng cáo rầm rộ trong thập kỷ vừa rồi. Oligosaccharides đã luôn luôn có trong sữa mẹ.

5. Trước khi các mẹ đi mua probiotics thì probiotics đã luôn luôn có mặt trong sữa mẹ.

6. Trước khi “sữa công thức đặc biệt” được sản xuất dành cho những triệu chứng như ói ra và “dị ứng”.

Hãy nghĩ xem điều này có ý nghĩa gì. Điều này có nghĩa rằng những loại sữa công thức được chèo nài rằng “giống y như sữa mẹ” vào những năm 1890 cũng như 1990 được “cải tiến” bằng mọi sửa đổi từ đó. Có nghĩa rằng những thay đổi này cực kỳ quan trọng với sức khỏe của trẻ em, vậy thì những em bé bị uống “những loại sữa không được cải tiến” từ thời bà cố của bà cố bạn thì sao? Những loại sữa này không thích hợp, thậm chí còn có hại nữa.

Còn hàng trăm chất khác trong sữa mẹ mà họ chưa bổ sung vào sữa công thức và những chất sẽ không bao giờ được thêm vào thì sao? Và những chất này chưa tìm ra được. Sữa mẹ là một chất lỏng sống rất phức tạp và chúng ta mới chỉ bắt đầu hiểu sự phức tạp của nó khi chúng ta phát hiện ra được những thành phần mới.

Hãy bắt đầu bằng việc nói rằng sữa của một người mẹ là vô song, phụ thuộc vào người mẹ đó và em bé.

Đúng vậy, sữa mỗi người mẹ mỗi khác. Đó là bởi vì giống như những chất lỏng sinh lý học (chẳng hạn như máu), sữa thay đổi từ người này sang người khác. Ví dụ như bình thường thì lượng muối trong máu bạn có thể biến đổi khá rộng, tới khoảng 15{8bef5806162a3bf903fe0c56d3d07538e41a568c559a5bf0d36ffdac25ffe5bd}, phụ thuộc vào mức độ khát nước của bạn, bao nhiêu muối trong bữa trưa của bạn cũng như các yếu tố khác nữa. Đó mới chỉ là một ví dụ.

Chúng ta cũng biết rằng sữa non, tức là sữa đầu tiên, rất khác với sữa già. Rất khác. Vậy mà hãng sữa và nhiều bác sĩ lại bảo rằng sữa công thức là một loại sữa tốt cho em bé bú trong những ngày đầu tiên.

Ngoài những nucleotides được hiệu triệu rầm rộ, sữa công thức chẳng có kháng thể nào cả. Nhưng kháng thể chỉ là một trong nhiều yếu tố miễn dịch trong sữa mẹ mà sữa công thức không có được. Sữa mẹ chứa lactoferrin rất quan trọng đối với sự miễn dịch đến nỗi hãng sữa phải nhảy vào đoàn diễu binh của lactoferrin để tìm cách thêm vào sản phẩm của họ. Và sữa mẹ cũng chứa những yếu tố miễn dịch sau đây: lysozyme (một loại men tấn công và tiêu diệt vi khuẩn bằng cách phá hủy thành tế bào của chúng), mucins, lactadherin, bifidus và nhiều yếu tố khác nữa. Và có lẽ là vẫn còn nhiều thứ khác chưa được khám phá nữa. Những yếu tố miễn dịch này không chỉ đơn giản là ở đó, chúng hợp tác để làm việc với nhau thật hoàn hảo, giống như những nhạc cụ trong một dàn nhạc giao hưởng, để bảo vệ bé tương thích với loại vi khuẩn, virus hoặc nấm mà bé có thể tiếp xúc. Thậm chí nếu những yếu tố miễn dịch có thể được bổ sung vào sữa công thức thì chúng sẽ không có được sự “hợp tác” này bởi vì chúng không thể phản ứng lại với sự viêm nhiễm, bởi vì chính người mẹ, thông qua sữa mẹ để sản xuất ra những yếu tố miễn dịch này để chống lại sự nhiễm trùng. Sữa mẹ là một chất lỏng sống và năng động.

Sữa mẹ có alpha lactalbumin, là một dạng chất béo trong cơ thể, được biến đổi thành HAMLET (human alpha lactalbumin made lethal to tumour cells), không có liên quan gì đến Hoàng tử Đan Mạch. Chất này hoạt động chống ung thư trên diện rộng để chống nhiều dạng ung thư và ung thư hạch.

Và sữa mẹ thay đổi từ sáng đến chiều tối, từ ngày qua ngày, từ tuần qua tuần. Bởi vì lý do này mà sữa công thức không thể nào bắt chước được.

Hơn nữa, sữa mẹ chứa đầy các yếu tố chống viêm, vì vậy mà giúp giảm viêm. Bản thân sự viêm nhiễm có thể gây hư tổn mô và điều đó xảy ra trong trận chiến giữa các yếu tố miễn dịch chống lại vi khuẩn hay virus. Bởi vì số lượng khuẩn “tốt” lớn ở đường ruột, sữa mẹ chống lại sự viêm này vốn thường xảy ra khi các yếu tố miễn dịch đánh lại khuẩn, vì thế mà tránh việc tổn thương mô ruột, và có lẽ một trong những lý do mà trẻ sinh non được bú mẹ ít có khả năng mắc phải một căn bệnh nghiêm trọng có nguy cơ nguy hiểm đến tính mạng gọi là hoại tử đường ruột.

Có hàng tá, nếu không nói là hàng trăm yếu tố miễn dịch và những thành phần quan trọng khác trong sữa mẹ mà sữa công thức không có được. Tôi nêu ra 2 yếu tố nữa; một là, một yếu tố miễn dịch quan trọng mới được phát hiện gần đây: màng chất béo cầu sữa. Chủ đề này nóng hổi và các công ty sữa đang cuống cuồng tìm cách bổ sung yếu tố này vào sữa của họ. Nếu họ làm được điều đó, họ sẽ cho chúng ta biết tầm quan trọng của yếu tố này như thế nào, hi vọng rằng chúng ta sẽ quên đi tất cả những sản phẩm trước đây không có màng chất béo cầu sữa. Và yếu tố khác? Đó chính là tế bào gốc, thật khó nghĩ làm sao để có thể sử dụng tế bào gốc của sữa mẹ trong y học lâm sàng.

Nhưng hãy xem bài của tôi đăng trên Scientific American từ năm 1995. Bài giải thích cho con bú bảo vệ bé khỏi nhiễm trùng và tại sao việc tiếp tục cho con bú lại quan trọng khi người mẹ bị nhiễm trùng, kể cả loại bệnh mà tôi liên tục nhận được email nhờ tư vấn, đó là Tụ cầu Khuẩn vàng (methicillin resistant Staphylococcus aureus – MRSA). Đúng vậy, mẹ bệnh bảo vệ con nếu như tiếp tục cho con bú.

Một chủ đề cũng khá nóng hổi những ngày gần đây là quần thể vi sinh (microbiome), tất cả những vi khuẩn tạo nên bạn. Trẻ bú mẹ và trẻ bú sữa công thức có hệ khuẩn khác nhau trong đường ruột và những nơi khác. Và khác nhau như thế nào? Quần thể vi sinh có thể quyết định những điều sau của trẻ:

• Sự phát triển bao gồm phát triển về thần kinh và nhận thức.

• Chức năng miễn dịch

• Chống lại những tác nhân gây bệnh khác nhau.

• Chức năng tiêu hóa

• Mức độ căng thẳng

• Và ai biết còn gì khác nữa? Chúng ta chỉ mới bắt đầu lần mò ra những bí mật về sự khác biệt mà quần thể vi sinh của bạn tạo ra.

Theo gợi ý của một bài nghiên cứu

• “Chúng ta chỉ mới bắt đầu công nhận những lợi ích sức khỏe tiềm ẩn có được từ quần xã vi sinh thông qua những lĩnh vực chẩn đoán, phòng chống và điều trị. Chúng ta rất trông chờ vào sự công nhận chuyển đổi này để làm sao cho sự khỏe mạnh của hệ vi sinh đầu đời trở thành tiền đề cho sức khỏe khi trưởng thành.”

Có chất nào không nên có trong sữa công thức không?

Tất nhiên, sau đây là một đoạn trích từ một bài báo về lượng nhôm trong sữa công thức của Shelle-An M Burrel, Christopher Exley. (Vẫn) có quá nhiều nhôm trong sữa công thức cho trẻ sơ sinh, đăng trên tạp chí B: 10:63.MC Pediatrics 2010. Những tác giả này không phải là những người cuồng điên việc nuôi con bằng sữa mẹ. Trong bài, họ viết: “Sữa công thức được tích hợp vào những nhu cầu dinh dưỡng của trẻ sinh non và trẻ sinh đủ tháng.” Tôi không đồng ý ở chỗ sữa công thức tích hợp theo nhu cầu dinh dưỡng của trẻ sinh non và trẻ sinh đủ tháng. Sữa mẹ mới đóng ai trò đó chứ không phải là sữa công thức. Nhưng sau đó họ tiếp tục nói “Hàng thập kỷ nay người ta biết rằng sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh bị nhiễm số lượng nhôm lớn nhưng lại có ít bằng chứng cho thấy các nhà sản xuất xem xét đây là một vấn đề về sức khỏe. Đã có bằng chứng về độc tố trước mắt cũng như lâu dài ở trẻ sơ sinh, và đặc biệt là trẻ sinh non, tiếp xúc với nhôm và chúng tôi cho rằng vẫn còn quá nhiều nhôm trong sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh.”

Thông tin sau dành cho những ai sính đồ ăn ngoại, thỉnh thoảng người ta tìm thấy trong sữa công thức có chứa những chất sau:

• Lông chuột

• Các bộ phận của bọ hoặc ấu trùng bọ

• Mảnh thủy tinh

• Malamine – pha trộn vào sữa bởi những kẻ tham lam.

Con người có mắc lỗi không?

Đương nhiên là có. Và bao năm nay đã có hàng tá vụ thu hồi sữa công thức vì lỗi sản xuất. Đây mới chỉ là một ví dụ:

Tin Jerusalem (lược dịch)

Thu hồi sữa công thức sau khi 3 trẻ sơ sinh tử vong

Một công ty Israel có một phần vốn của Tập đoàn thức ăn Mỹ H.J.Heinz vừa kêu gọi thu hồi một loại sữa công thức dành cho trẻ ăn kiêng sau khi ba trẻ sơ sinh tử vong vì bị rối loạn thần kinh và 10 trẻ khác nhập viện.

Thông báo trên được công bố vào thứ Bảy bởi công ty Remedia, đã tạo nên một làn sóng hoảng loạn, và thúc giục một lệnh đặc cách tôn giáo cho phép việc thông tin qua lại đối với những người Do Thái cực đoan ở Sabbath. Việc thu hồi này cũng ảnh hưởng tới những cộng đồng Do Thái Chính thống ở Mỹ, cụ thể những nơi có bán sữa công thức có nguồn từ đậu nành.

Khi sai sót, có thể xảy ra hậu quả rất nghiêm trọng cho em bé.

Sữa công thức giống như sữa mẹ? Thật sao?

Thật là một phát ngôn khó tin. Ai nói ra được câu này thì vừa hoàn toàn chẳng biết gì vì tính chất hóa sinh trong sữa mẹ và sữa công thức, vừa chẳng biết mình nói cái gì hoặc chỉ nói vớ vẩn cho những lý do mang tính chính trị. Và nếu sữa công thức và sữa mẹ khác nhau như vậy, tức là chúng đem lại những hiệu quả rất khác nhau cho người mẹ và em bé. Chỉ là bắt chước thôi chứ làm sao mà giống được.

Và những sự khác nhau này không đem lại sự khác nhau nào cho người mẹ hoặc em bé sao? Nghiêm túc chứ? Đây là sự thật: Bạn không dùng sản phẩm bình thường và phù hợp với sinh lý học và phải chứng minh rằng điều đó tốt hơn là nhân tạo. Nuôi bằng sữa công thức là một sự can thiệp, và trong thuật ngữ y khoa, bạn phải chứng minh rằng sự can thiệp đó an toàn trước khi nó được giới thiệu sử dụng định kỳ, giống như nuôi dưỡng trẻ nhỏ vậy. Thực tế, đa số phụ nữ ngày nay “không thể cho con bú” bởi vì họ đánh giá thấp khả năng của mình. Những thủ tục của bệnh viện xung quanh việc chuyển dạ và sinh nở, sự cách ly mẹ và con, cho em bé bú bình sớm và những lời khuyên thiếu chuyên môn của nhân viên y tế đã làm cho những người mẹ “không thể cho con bú.” Nếu họ sinh thường, và được hỗ trợ đúng đắn từ ban đầu, đa số những người mẹ như vậy sẽ cho con bú rất thành công.

Và một điều nữa, điều cuối cùng không kém phần quan trọng. Đó là cho con bú mẹ khác với cho con bú bình. Cho con bú là một quan hệ tình cảm và thể xác gần gũi giữa hai người yêu nhau.

Tác giả: Bác sĩ Jack Newman

Dịch và hiệu đính: Nguyen N Dao Có thiếu gì “ý kiến ý cò” xung quanh chuyện cho một bé lớn bú. “Nếu bé đủ lớn để nói là con muốn bú mẹ, thì tức là bé quá lớn để bú rồi đó.” “Nếu bé mọc răng, thì đó là cách tự nhiên để nói rằng đã đến lúc dứt sữa.” Và không hiếm những câu như: “Một tuổi mà vẫn còn bú à? Ghê quá.” Và những lời lẽ sau đây lại là từ một bác sĩ tâm thần nhi khoa đăng ở báo tiếng Pháp Le Soir, một tờ báo ở Bỉ vào ngày 29 tháng 11 năm 2003: “Trẻ quá 7 tháng rồi thì không dùng chung vú mẹ nữa vì chẳng khác nào mẹ bị lạm dụng tình dục.”

Làm thế nào mà những người thốt ra những lời vừa rồi lại có những suy nghĩ như vậy? Chuyện cho con bú tới lớn là tiêu chuẩn của phần lớn thế giới cho tới mới gần đây thôi.

Sau đây là trích dẫn một số tác phẩm văn học có nhắc tới chuyện cho bé lớn không phải là trẻ sơ sinh bú:

Nàng mười bốn tuổi vào đêm giao thừa Lammas

Tôi còn nhớ rõ ngày ấy nàng lên xe hoa

Mười một năm rồi từ ngày động đất

Không bao giờ tôi quên ngày nàng thôi bú

Kể từ ngày đó và tất cả những ngày trong năm

William Shakespeare. Romeo và Juliet. Đoạn I, Cảnh 3 (Juliet cai sữa năm 3 tuổi). Hãy xem nàng trở nên xinh đẹp như thế nào!

“Và cô có con không?”

“Tôi có bốn đứa; hai đứa còn sống – một trai một gái, tôi mới cai sữa cho bé gái ở lễ hội vừa rồi.”

“Bé mấy tuổi vậy?”

“Tại sao, hai tuổi.”

“Tại sao cô cho bú lâu như vậy?”

“Đó là truyền thống của chúng tôi; cho con bú ba mùa chay…”

Leo Tolstoy. Anna Karenina.

“Hiếm khi lắm mới có tiếng thút thít của một trong bốn đứa trẻ, tất cả các cháu, từ bé sáu tháng đến bé sáu tuổi là Amanda, đều được Louise cho bú.

“Không bao giờ nữa, không bao giờ có thể trở lại những ngày tháng mà chúng tôi được thỏa mãn chán chê. Chúng tôi được bú và bú. Những dòng sữa dồi dào luôn tuôn chảy. Không ai hỏi thế này có đủ không hay đừng cho con bú nhiều quá. Mẹ không bao giờ cho chúng tôi ngậm ti giả hay bảo chúng tôi phải hành xử có lý. Lúc nào chúng tôi cũng bú mẹ được.

“Hẳn là phải có lý do tại sao đàn ông chúng tôi lại phiền muộn về cặp vú như thể bị cai sữa mẹ quá sớm.”

Günter Grass. The Flounder

Cho bé lớn bú trên tàu. Một điều hoàn toàn bình thường.

Một bé lớn bú mẹ ở nơi công cộng với nhiều người xung quanh nhưng chẳng ai khó chịu gì cả.

Tại sao điều đó lại quan trọng đối với những người nói những lời như “Nếu bé đủ lớn để đòi bú…”?

Họ nói vậy để làm gì chứ? Mặc dù ai nói gì thì nói, họ cáo buộc rằng tôi sỉ nhục những người mẹ không cho con bú (tôi không hề làm điều đó), thuyết giáo các bà mẹ ở khu mua sắm về chuyện cho con bú bình (tôi không hề làm điều đó), nói với cha mẹ tại Trung Tâm Sữa Mẹ Quốc Tế (International Breastfeeding Centre) rằng sữa công thức là thuốc độc (tôi không hề làm điều đó), thì tại sao họ không thể ngậm miệng lại khi thấy một người mẹ cho bé lớn bú?

Đây là những gì tôi suy nghĩ về tại sao điều đó lại quan trọng với quá nhiều người như vậy.

Trước tiên, bởi vì xã hội chúng ta xem bộ ngực chỉ là công cụ tình dục. Và, tất nhiên, bộ ngực có mục đích gợi dục. Nhưng cái miệng cũng thế; vậy, chúng ta cũng nên che miệng khi ra ngoài vì cái miệng cũng có mục đích gợi dục chứ? Chúng ta công nhận rằng cái miệng là để ăn và có tác dụng trong chuyện tình ái. Nhưng có vẻ chúng ta lại không thể công nhận rằng bộ ngực không chỉ có chức năng gợi dục.

Kết quả là, chúng ta chấp nhận, một cách miễn cưỡng, rằng một em bé bú mẹ là đủ rồi, còn bé lớn thì sao? Điều đó hơi quá phiền toái. Điều đó giống như làm tình với trẻ em vậy. Và những bình luận ở đoạn văn đầu tiên cũng từ đó mà ra, cái suy nghĩ cho con lớn bú giống như làm tình với trẻ em thật là tởm.

Freud đã giúp cổ súy ý kiến cho rằng cho bé lớn bú có gì đó không đúng. Freud tin rằng trẻ em phát triển qua nhiều giai đoạn, bắt đầu từ 0 đến 1 tuổi gọi là giai đoạn môi miệng (oral stage), tiếp theo là giai đoạn hậu môn (anal stage). Dù chẳng có cơ sở thực tế nào, ông vẫn tin rằng bạn không thể cùng lúc phát triển ở hai giai đoạn, và đây là một dấu hiệu của sự “phát triển lệch” (misdevelopment) nếu một đứa trẻ vẫn còn thể hiện các dấu hiệu của giai đoạn môi miệng sau một tuổi. Nói cách khác, là khi vẫn còn bú mẹ. Các bác sĩ tâm thần học biết điều này vì họ có học Freud, nhưng phần còn lại của chúng ta căn bản đã quên tuyên bố này của Freud nhưng đồng thời lại tin tưởng điều đó.

Tiếp tục cho con bú qua một tuổi chẳng có vấn đề gì cả, cứ cho bú cho đến khi bé có thể nói được để đòi bú mẹ và thậm chí nói là bé yêu thích điều đó như thế nào, điều đó chẳng có gì là ghê tởm cả. Phần ghê tởm duy nhất ở điều này ở chỗ là quá nhiều người thấy rằng chuyện cho bé lớn bú là ghê tởm.

Nhiều bác sĩ (và chuyên gia dinh dưỡng) tin rằng sữa mẹ sau một năm chẳng còn chất gì cả (một số người bảo 6 tháng).

Nếu sữa mẹ mất chất sau một năm vậy thì cho con bú để làm gì? Đây là chính là điểm người mẹ bị đổ tội. “Cô ấy làm như vậy chỉ để cho bản thân mình thôi,” tức là muốn con mình là em bé hoài, và không ngờ là họ ngụ ý rằng cho bản thân tức là trong đó có một phần là để thỏa mãn chuyện tình dục.

Vấn đề nằm ở chỗ cho con bú không chỉ vì sữa mẹ. Đó là một mối quan hệ, một mối quan hệ gần gũi thân thiết về thể xác và tình cảm giữa hai người yêu nhau nói chung.

Mặc dù có hằng hà sa số bằng chứng cho rằng sữa mẹ vẫn chứa các chất đạm, béo, tinh bột sau một năm và sau 3 năm và thậm chí lâu hơn; nhiều bác sĩ và chuyên gia dinh dưỡng vẫn khăng khăng cho rằng sữa mẹ chẳng còn gì cả vào một thời điểm cố định sau khi sinh. Hơn nữa, sau một năm, sữa mẹ vẫn chứa acid béo không bão hòa đơn mà các hãng sữa ngụ ý rằng họ sản xuất ra. Các kháng thể và nhiều yếu tố miễn dịch khác giúp chống viêm nhiễm vẫn còn đó, một số chất còn tăng hơn về số lượng so với vài tháng sau khi sinh. Các yếu tố dinh dưỡng khác nhau (kích thích sự phát triển của các hệ cơ quan khác nhau) vẫn có mặt trong sữa mẹ. Các yếu tố dinh dưỡng trong sữa mẹ hỗ trợ sự trưởng thành của não, ruột, và hệ miễn dịch, cũng như những hệ thống khác. Sữa mẹ luôn luôn chứa tế bào gốc, alpha lactabulbumin, khi tiếp xúc với acid dạ dày sẽ chuyển thành HAMLET (human alpha lactalbumin made lethal to tumour cells) và rất nhiều thứ nữa.

Làm thế nào mà bác sĩ lại kết luận rằng sau một năm thì sữa mẹ chẳng có gì cả? Tôi chỉ có thể đoán, nhưng tôi nghĩ một trong những phỏng đoán đó thực ra là có lý do.

Chuyện một số trẻ bú mẹ lâu mà vẫn không lên cân không hề hiếm. Thường điều này xảy ra là do người mẹ bị giảm sữa khá nhiều. Bé mút vú mẹ và không bú được nhiều sữa lắm. Đa số các bác sĩ không biết cách xem bé bú như thế nào để biết là bé có bú đủ sữa hay không. Họ tin rằng nếu bé ngậm khớp và có những cử động như vậy thì phải bú được sữa. Vì vậy, họ cho rằng sau một năm hoặc bất kỳ thời điểm tùy nghi nào sau sinh thì sữa mẹ chẳng có chất gì cả. Nhưng điều này không đúng. Trong đoạn phim đầu, em bé bú được nhiều sữa. Bạn có thể nói như vậy vì quãng nghỉ ở cằm khi bé há miệng hết cỡ. Mỗi lần bé mút là mở miệng-nghỉ-mở miệng. Đoạn bé nghỉ có nghĩa là “Con mới ngậm đầy sữa trong miệng.” Quãng nghỉ càng dài tức là bé bú được càng nhiều sữa.

[video width=”854” height=”480” mp4=”https://webcuame.com///wp-content/uploads/2017/09/3a-nonlatcher-really-good-drinking.mp4”][/video]

Trong đoạn phim thứ hai này, mặc dù bé ngậm và mút nhưng hầu như không bú được bao nhiêu sữa. Không có quãng nghỉ ở cằm.

[video width=”854” height=”480” mp4=”https://webcuame.com///wp-content/uploads/2017/09/2b-AL-12-days.mp4”][/video]

Trong một số trường hợp, bé bú mẹ lâu, nhưng bú không nhiều, không lên cân, thậm chí có lẽ còn sụt cân nữa, và còn không chịu ăn nữa. Làm sao có chuyện đó? Làm sao mà một đứa trẻ rõ ràng là không bú đủ để lên cân hoặc rõ ràng đang sụt cân lại không chịu ăn? Những người đói, kể cả trẻ em, thì phải ngấu nghiến thức ăn chứ.

Tôi tin rằng sữa mẹ bị giảm tới mức mà những em bé này, thực ra, bú và ăn theo thực đơn calorie thấp. Không phải là sữa mẹ không có chất gì, mà là bé không bú sữa, hoặc ít nhất là không nhiều sữa lắm. Vì vậy, cơ thể bé sẽ gặp phải tình trạng ketosis, một tình trạng mà nhiều chế độ ăn kiêng không lành mạnh cố gắng thuyết phục người ăn kiêng. Đừng ăn nhiều, cơ thể bạn sẽ tiết ra ketones và bạn sẽ không thấy đói.

Tại sao em bé lại bú lâu nếu bé bị ketosis? Bởi vì cho con bú không chỉ vì dinh dưỡng và năng lượng. Cho con bú đem lại cho con sự an tâm, dễ chịu và tình thương yêu. Vì vậy bé bú lâu, mút và mút và không nhận được nhiều dinh dưỡng, nhưng bé có được sự dễ chịu.

Đa số bác sĩ nhi sẽ bảo người mẹ phải ngưng cho bú và bé sẽ bắt đầu ăn. Thực tế, điều đó không phải cần thiết phải đúng. Nó chỉ đúng với vài trường hợp chứ không phải là tất cả, vì vậy điều này nguy hiểm bởi vì bé có thể bị mất nước một cách nguy hiểm. Và rồi sau đó có thể bé phải nhập viện để được ăn bằng ống xông và rồi bé sẽ bắt đầu ăn một khi được nạp calories. Nhưng bệnh viện không nhất thiết phải là một nơi an toàn cho một đứa trẻ bị suy dinh dưỡng. Và biện pháp này kết thúc chuyện cho con bú và đó là một cái giá khá đắt để trả.

Làm sao để bé bú được nhiều hơn? Khi bé bú được nhiều sữa từ vú mẹ, tình trạng ketosis bị giảm và biến mất và bé bắt đầu cảm thấy đói và bắt đầu ăn cũng như tiếp tục bú. Giải pháp này tốt hơn chứ. Chúng tôi thường dùng domperidone trong trường hợp này và khá hiệu quả. Lượng sữa của mẹ tăng lên, bé bú được nhiều, không còn bị ketosis nữa, và bé bắt đầu ăn thức ăn cũng như bú mẹ.

Cần phải chỉ ra rằng kể cả khi mọi chuyện đều thuận lợi khi cho con bú, các bác sĩ sẽ thường xuyên bảo những bà mẹ cai sữa cho con vì “chẳng có lợi ích gì thêm cho em bé.” Điều này tất nhiên nói lên được mức độ hiểu biết của bác sĩ không những về việc nuôi con bằng sữa mẹ nói chung mà còn chuyện cho bé lớn bú nữa.

Mẹ Sữa có biết?

Nhiều mẹ than ngực em bé quá nên em không đủ sữa cho con em. Điều đó không đúng!

Ngực nhỏ ngực to là do trong ngực có “bao nhiêu mỡ” quyết định, chứ không phải do tuyến sữa quyết định nhe. Các mẹ tham khảo hình đính kèm, chỉ cần nhìn vào dòng chữ màu đỏ thôi (mô mỡ).

Mẹ ngực to mà lười cho con bú, hoặc không biết cách cho con bú, không có kiến thức nuôi con bằng sữa mẹ vẫn không bằng mẹ có ngực nhỏ (nói như Hoài Linh là “phạt trước phạt sau thấy rớt ra 2 con ốc”) mà siêng cho con bú, có hiểu biết về sữa mẹ và tự tin vào khả năng mẹ sữa của mình.

Muốn cái gì phát huy tối đa chức năng của nó, thì phải “bắt” nó làm việc. Cái vú mẹ muốn có nhiều sữa cho con, tại sao bắt cái bao tử phải chứa bao nhiêu là chân heo, chân chó, chân dê và thậm chí có mẹ còn than đã ăn cả chân trâu nữa (rất may chưa mẹ nào thử...chân voi)? Bởi vậy nên cái bao tử nó “rầu”, bao nhiêu mỡ thu được từ “chân giò” các loại, nó biến thành mỡ bụng, mỡ đùi, mỡ...mông.

Tư vấn cho các mẹ bấy lâu nay, tôi nhận ra một điều là những mẹo để chuyển từ bú mẹ sang bú bình thì nhiều nhưng rất ít thông tin để giúp mẹ và bé cai cái bình để chuyển sang bú mẹ. Đã gọi là “cai” thì cần thời gian, sự kiên nhẫn và kiến thức đúng đắn. Không ít mẹ đành chọn giải pháp cho bộ đồ nghề hút sữa trở thành “tình nhân” một thời gian khá dài. Việc duy trì sữa mẹ bằng “em bé nhân tạo” đã khó vì động tác bú mút của em bé thật đương nhiên ăn đứt, nhưng việc ngày nào cũng gặp “tình nhân” đem lại không ít phiền toái cho nhiều mẹ, nhất là bỏ lỡ cơ hội được ôm ấp và cho con bú trực tiếp. Việc bú bình ở đây bao gồm bú bình bằng sữa công thức và sữa mẹ. Làm sao để giảm bớt dẫn đến cai hẳn cái bình để bé bú mẹ trực tiếp? Làm sao để kích sữa? Liệu con tôi có bú đủ không? Liệu tôi có bị mất sữa hay không? Liệu chất lượng sữa mẹ có giảm hay không? Các phần tiếp theo sẽ trả lời những câu hỏi này hoặc đính kèm các đường dẫn (links) để các mẹ tham khảo thêm.

I. NHỮNG NGUYÊN NHÂN KHIẾN BÉ TỪ CHỐI BÚ MẸ

1. Nguyên nhân từ em bé: - Khớp ngậm không đúng - Lạm dụng ti giả - Ăn dặm nhiều khiến bé quá no, không tiếp nhận sữa mẹ - Mọc răng - Sức khỏe - Cai sữa - Bị tổn thương tinh thần khi bú mẹ (bị người lớn chọc ghẹo, lỡ cắn ti mẹ và bị đánh).

2. Nguyên nhân từ mẹ: - Mẹ dùng thuốc, thuốc bệnh và cả thuốc ngừa thai - Thay đổi hormone khi hành kinh hay mang thai trong thời gian cho con bú - Ăn thức ăn lạ - Mẹ có mùi khác, thông thường sau khi làm tóc, hay sử dụng nước hoa

3. Nguyên nhân từ nguồn sữa: - Sữa xuống chậm/nhanh - Sữa ít

II. NHỮNG GỢI Ý GIÚP BÉ BÚ LẠI

Bé đã quen bú bình rồi, liệu bé có bú mẹ lại được không? Hay mẹ đã mất sữa, liệu có thể kích sữa lại bằng việc cho con bú không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể, với kiến thức đúng và sự hỗ trợ phù hợp. Sự thay đổi nào cũng cần có thời gian, sự kiên nhẫn, kiến thức đúng cũng như sự hỗ trợ. Thay đổi bất kỳ thói quen nào đối với người lớn không phải lúc nào cũng là một việc dễ dàng, huống chi đối với em bé. Hơn nữa, chuyện cai ti bình để quay trở lại với bầu vú mẹ không đơn giản chỉ là chuyện của bé, mà của mẹ nữa. Phần I trên đây nêu ra một số lý do khiến bé từ chối ti mẹ, tuy nhiên bài viết này tập trung đưa ra một số gợi ý dành cho bé từ chối ti mẹ vì quen ti bình, đặc biệt là đối với các bé vì lý do sức khỏe nhất thiết phải dùng sữa mẹ, hoặc mẹ muốn kích sữa.

1. Bắt đầu càng sớm càng tốt Thời gian bé bỏ bú mẹ càng lâu thì thời gian để bé quay lại bú càng dài. Vì vậy đối các bé sơ sinh, đặc biệt các bé dưới 3 tháng lỡ quen với ti bình thì khả năng bé quay lại ti mẹ cao hơn các bé lớn hơn.

2. Mẹ kiên nhẫn và bình tĩnh Mặc dù khi tập cho con ti mẹ lại, có những lúc mẹ cảm thấy vô cùng bực tức và chán nản hoặc chỉ muốn buông xuôi. Tuy nhiên, việc ép buộc bé bú mẹ (cũng như ép bé ăn hoặc những hình thức ép buộc khác) sẽ làm cho tình hình tệ hơn. Nếu trong quá trình tập mà con không hợp tác và mẹ cảm thấy căng thẳng thì tốt nhất là dừng lại và thử vào lần sau.

3. Bắt đầu bằng việc da tiếp da Đối với bé lớn (trên 3 tháng) thì việc ấp bé lên người hoặc bé chịu nằm yên thực sự là một thử thách! Vì từ 3 tháng trở đi, bé “hóng hớt” nhiều, khó tập trung hơn. Do đó, việc tiếp da có thể thực hiện bằng cách “tiếp xúc da” nhiều lần trong ngày, mẹ để ngực trần chơi với con, cố gắng tiếp xúc bầu vú với con, cho con “ngửi” mùi mẹ. Một hoạt động có thể cho hai mẹ con “tiếp xúc da” đó là mẹ chơi với con trên sàn, để ngực trần (không mặc áo).Đối với bé nhỏ hơn 3 tháng thì mẹ có thể dùng địu, mẹ để ngực trần, quấn con (chỉ mặc tã) sau đó có thể mặc thêm áo rộng nếu trời lạnh.

Da tiếp da đem lại sự thoải mái và thư giãn cho cả hai mẹ con.

Nguồn ảnh: Healthy Woman

Việc da tiếp da này rất quan trọng trong việc kích thích các giác quan của trẻ, được gần gũi với mẹ, ngửi mùi của mẹ, tiếp xúc với mẹ, cảm thấy sự tin cậy và yên tâm. Càng dành thời gian gần gũi với con, mẹ càng tạo được sự tin cậy nơi con. Cho dù khả năng nhận thức cũng như ngôn ngữ của bé chưa phát triển để báo cho mẹ biết mực độ tiếp nhận những tiếp xúc đó như thế nào nhưng một khi bé thấy yên tâm thì chuyện bú mẹ trở lại sẽ tự tin hơn. Hơn nữa, việc tiếp da với con sẽ kích thích sản sinh oxytocin làm cho phản xạ xuống sữa (let-down reflex) thuận lợi hơn.

4. Cho bú càng nhiều càng tốt Sữa được sản xuất theo quy luật cung cầu, tức là con càng bú nhiều, tuyến sữa được làm trống thường xuyên thì sữa sẽ sản xuất thường xuyên hơn. Đối với các mẹ tái kích sữa (relactation) sau một thời gian mất sữa do cai sớm cho con thì động tác bú mút của bé có tác dụng kích sữa hiệu quả hơn bất kỳ máy hút sữa nào cho dù là đắt tiền nhất. Điều này không có nghĩa là mẹ không nên dùng máy hút sữa mà là việc dùng máy hút sữa không phải là ưu tiên hàng đầu, nhất là đối với các mẹ có kinh tế không thoải mái. Việc dùng máy để kích sữa có thể thực hiện khi mẹ cảm thấy thoải mái và không bị áp lực về một thời gian nhất định nào đó mình “phải” hút ra được số ml đã định.

5. Cai dần bình: Cố gắng giảm thiểu số lần bú bình càng nhiều càng tốt. Nếu bé đã quen với việc ti 7-8 bình/ngày thì mẹ giảm dần số lượng bình. Lưu ý: Giảm số lần ti bình, chứ không phải giảm số lần bé bú. Tức là thay vì dùng bình thì dùng cốc, thìa, syring hoặc đút cho bé bằng ngón tay (đối với bé nhỏ).

6. Nếu bé thật đói: Thay vì mỗi cữ bé bú hết 100ml, mẹ lấy cho bé 30ml sữa mẹ vắt ra thôi, khi bé bú hết 30ml thì nhẹ nhàng lấy bình ra và thử đưa núm vú cho bé xem bé có chịu mút hay không. Nếu bé phản đối và không hợp tác, có nghĩa là lần đó bé chưa sẵn sàng. Mẹ hãy thử lần sau.Tuy nhiên, không nên đợi bé đói mới làm mà đề nghị trên chỉ thực hiện “nếu” như bé đói mà thôi. Còn thực tế, mẹ cứ liên tục cho bé ti, cho bé nhìn, sờ và bầu ti mẹ bất cứ lúc nào tiện lợi cho hai mẹ con và bất cứ lúc nào miễn là con đang thư giãn và thoải mái.

7. Dùng núm trợ ti: Dùng núm trợ ti cho bé bú, khi sữa xuống và bé có vẻ thoải mái, hãy nhẹ nhàng gỡ núm trợ ti ra để cho bé ti trực tiếp và xem phản ứng. Nếu bé có vẻ chần chừ nhưng vẫn thoải mái thì cứ để tự bé làm quen một thời gian. Nếu bé tỏ vẻ khó chịu thì mẹ lại gắn trợ ti vào. Cố gắng làm nhiều lần trong một cữ bú.Khi bé chịu ngậm vú mẹ thành công, mẹ có thể sử dụng bộ câu sữa để khuyến khích bé bú nhiều hơn. Lý do tôi không nhắc đến bộ câu sữa trong những gợi ý là vì bé đã bỏ bú mẹ lâu nên cần thời gian để quen lại với ti mẹ. Tuy nhiên tùy điều kiện mà bạn có thể mua sẵn một bộ câu sữa để khi cần thì sử dụng.

8. Vừa đi vừa cho bú Bế bé ở tư thế thẳng, đầu bé ngang với bầu vú mẹ (mẹ để ngực trần), vừa đi lại nhẹ nhàng vừa cho bé bú (vừa đi vừa bú).

9. Ép bầu vú (breast compression) khi cho bé bú Ép bầu vú là động tác dùng ngón cái đặt lên phần trên của bầu vú, các ngón tay nằm dưới bầu vú nhẹ nhàng “ép” (nặn) xuống khi bé đang bú. Cố gắng không để tay sát phần quầng thâm và núm vú vì sẽ làm gián đoạn khớp ngậm của bé. Thực hiện điều này khi bé ngậm vú đúng và sâu, cơ thể bé ở vị trí đúng (tai-vai-hông thẳng hàng). Động tác này giúp tạo áp lực lên các tuyến sữa giúp kích thích sữa ra nhiều hơn, đồng thời tạo điều kiện cho phản xạ xuống sữa được dễ dàng hơn.

5. Kỹ thuật ép bầu vú ở vị trí ôm bóng (football hold)
   Dùng ngón cái đặt lên bầu vú và các ngón khác ở dưới bầu vú, nhẹ nhàng ép (nặn) về phía quầng thâm và núm vú khi bé bú.
   Nguồn ảnh: Breastfeeding Support

Mẹ có thể bắt đầu thực hiện động tác ép bầu vú khi bé đã bắt đầu ngậm mút vú và nuốt. Động tác này có thể làm thường xuyên trong các cữ bú, dừng lại để nghỉ ngơi khi mẹ thấy mỏi tay và sau đó tiếp tục làm kể cả khi sữa đã xuống. Lưu ý không ép mạnh quá sẽ gây cảm giác khó chịu hoặc đau đớn cho mẹ.

Kỹ thuật ép bầu vú ở vị trí ôm ru (craddle hold). Nguồn: Breastfeeding Support

Lưu ý: Không nên thực hiện động tác này liên tục, tức là bóp/ấn liên tục không nghỉ vì vừa làm mẹ đau tay vừa không đem lại hiệu quả như ý.

Clip dưới đây mô tả động tác ép bầu vú ở phút 1:26

10. Tập bú lại khi bé buồn ngủ Khi bé có dấu hiệu sắp ngủ hoặc tỏ vẻ không đói lắm, mẹ có thể bắt đầu tiếp da, cho bé tiếp xúc với bầu vú. Sẽ hiệu quả hơn nếu trước đó mẹ mát xa để kích thích phản xạ xuống sữa, đồng thời trong quá trình bú, mẹ ép bầu vú như hướng dẫn ở trên.

II. NHỮNG LƯU Ý QUAN TRỌNG CẦN NHỚ

Không phải mẹ nào cũng thành công trong việc đem con trở lại bầu vú dù tỉ lệ thành công khá cao đối với những trường hợp với kiến thức đúng và sự hỗ trợ phù hợp, cũng như không phải mọi sự cố gắng đều mang lại kết quả mong đợi. Mẹ dễ rơi vào trạng thái khủng hoảng, thất vọng và mặc cảm khi mục tiêu đặt ra không đạt được.

Cơ thể của người mẹ không thất bại trong việc cho con bú, mà việc cho con bú gặp khó khăn vì nhiều lý do: thiếu kiến thức, ngộ nhận, thiếu sự hỗ trợ và tư vấn hợp lý.

Điều quan trọng là con bú đủ, mẹ đọc bài Dấu hiệu bé bú đủ để hiểu rõ hơn.

Cân nặng của trẻ bú mẹ cũng là một yếu tố các mẹ rất quan tâm.

Đối với các mẹ mất sữa một thời gian, cảm giác bầu ngực không căng đầy có thể khiến mẹ tự ti. Tuy nhiên, ngực đầy ngực căng không phải là yếu tố quyết định, cũng như ngực nhỏ ngực to cũng không liên quan gì đến chuyện ít hay nhiều sữa.

Chúc các mẹ thành công, và mọi sự thành công dù lớn hay nhỏ cũng đều là nỗ lực dành cho con mà không ai có thể thay được vai trò của mẹ.

Bài viết có sử dụng một số thông tin từ các nguồn dưới đây, mẹ nào có điều kiện hãy tìm đọc.

1. Breastfeeding ... naturally, ABA.

2. Breast Refusal, ABA

3. Breastfeeding Made Simple, Kathleen Kendall-Tackett & Nancy Mohrbacher

Người dịch: Phạm Ngọc Vĩnh Yên

Hiệu đính: Nguyen Dao

Nguồn: Nancy Mohrbacher

Có kiến thức nửa vời có thể là một điều nguy hiểm. Chưa bao giờ nó lại đúng như vậy trong các cuộc tranh luận đang diễn ra về Sữa trước - Sữa sau và ảnh hưởng của chúng đến việc cho con bú mẹ. Những ngộ nhận xung quanh các khái niệm này đã và đang gây ra những lo âu, lúng túng và thậm chí dẫn đến những vấn đề khó giải quyết khi cho con bú cũng như cai sữa sớm.

Ấn bản năm 2003 của cuốn The Breastfeeding Answer Book định nghĩa các thuật ngữ này như sau:

“Sữa mà một em bé nhận được khi bắt đầu bú được gọi là “Sữa trước”, loại sữa này có lượng lớn nhưng ít chất béo. Càng về sau cữ bú, lượng chất béo trong sữa tăng dần đều theo sự giảm dần của lượng sữa. Sữa về cuối của cữ bú có lượng thấp nhưng nhiều chất béo được gọi là “Sữa sau” (theo Mohrbacher và Stock, trang 34)

Điều này giải thích rằng bằng một cách đơn giản là cho em bé sữa “bú dứt một bên vú” – đổi bên khi em bé tự nhả vú chứ không phải là sau một khoảng thời gian nhất định – mẹ sữa có thể đảm bảo em bé sữa của mình nhận được “sự cân bằng của chất lỏng và chất béo”. Từ khi cuốn sách này được xuất bản, nghiên cứu đã giúp ta hiểu hơn về Sữa trước – Sữa sau và trả lời được rất nhiều câu hỏi phổ biến của các mẹ sữa về những khái niệm này.

Những lo lắng gì? Sự mơ hồ về Sữa trước – Sữa sau dẫn đến ngộ nhận các kiểu. Có phải đó là hai loại sữa khác hẳn nhau? Có phải là em bé cần phải bú mẹ bao nhiêu phút nhất định trước khi Sữa trước đột ngột chuyển thành Sữa sau? Nếu bé bú ngắn thì có phải là bé không bú được sữa sau không? Nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên (thời gian bú ngắn – ND), liệu sự tăng cân của em bé ấy có bị ảnh hưởng? Đôi khi bác sĩ chỉ dựa vào tình huống nhất định, khuyên các mẹ sữa rằng họ nên canh đồng hồ để đảm bảo con mình bú “đủ lâu để bú được Sữa sau” và rồi sau đó đưa ra số phút khác nhau về thời gian đó. , v Điều chúng ta thực sự cần biết về Sữa trước – Sữa sau là gì? Và có có lý do gì để lo lắng hay không?

Sự thật về Sữa trước – Sữa sau. Nghiên cứu cho thấy khái niệm này không hề đơn giản như thế. Sự thật là chất béo nằm sẵn trong tuyến sữa bên trong vú và tỉ lệ chất béo trong sữa mẹ tăng dần trong cữ bú do chất béo được giải phóng khỏi tuyến sữa trong quá trình tiết sữa. Thế nhưng thực tế lại không đơn giản như thế.

Không phải là có “2 loại sữa”. Bất chấp niềm tin rất phổ biến này, không hề có cái gọi là “thời điểm diệu kì” khi Sữa trước biến thành Sữa sau.

· Không phải là có “2 loại sữa”. Bất chấp niềm tin rất phổ biến này, không hề có cái gọi là “thời điểm diệu kì” khi Sữa trước biến thành Sữa sau. Khi con bú, sự gia tăng hàm lượng chất béo là dần dần, với sữa có nhiều béo hơn, nhiều béo hơn theo thời gian khi các tuyến sữa cạn dần.

· Tổng lượng sữa tiêu thụ hàng ngày – chứ không phải lượng Sữa sau – quyết định việc tăng cân của bé. Dù bé sữa bú lâu hay mau, cách cữ ngắn hay dài, tổng lượng tiêu thụ chất béo hàng ngày là không đổi.

· Sữa trước không phải là luôn có lượng chất béo thấp. Lý do là hàm lượng chất béo trong Sữa trước rất khác nhau, tùy vào cách cho con bú hàng ngày. Nếu con bú cách cữ ngắn, thì Sữa trước ở cữ này có thể có lượng chất béo cao hơn Sữa sau ở những cữ bú khác.

Vậy sự thật về Sữa trước và Sữa sau là thế nào? Thật thú vị, Sữa trước – Sữa sau là những khái niệm chỉ có ý nghĩa thực sự trong một khoảng thời gian dài cỡ 2 hay 3 tiếng đồng hồ trở lên giữa các cữ bú. Các cữ càng xa và tuyến sữa càng trống thì mới có sự khác biệt rõ rệt về lượng chất béo giữa Sữa trước và Sữa sau. Khác biệt về hàm lượng chất béo có thể biến đổi nhiều qua từng giai đoạn trong ngày, ngay cả giữa các mẹ sữa khác nhau. Lấy ví dụ, khi một em bé không bú đêm, Sữa trước ở cữ bú tiếp theo sẽ có lượng chất béo thấp hơn là nếu em bé đó có bú đêm.

Điều gì thực sự quan trọng. Nghiên cứu chỉ ra rằng không có lý do gì để phải lo lắng về Sữa trước – Sữa sau, hay là phải dỗ dành để bé bú lâu hơn. Cho dù bé bú theo kiểu nào thì bé cũng sẽ nhận được hàm lượng chất béo trong sữa như nhau cho cả ngày, miễn là bé bú hiệu quả và mẹ không cắt bớt cữ bú (Kent, 2007). Đó là vì một em bé bú mẹ nhiều cữ sẽ nhận được Sữa trước có nhiều chất béo hơn là một em bé bú ít cữ. Vì vậy kết quả cuối cùng là hòa nhau.

Điều quan trọng nhất đối với sự phát triển và tăng cân của một em bé là tổng lượng sữa mà em bé đó bú được mỗi ngày. Trung bình, bé bú khoảng 750ml/ngày (Kent et al., 2006). Xét về khía cạnh phát triển, việc một em bé bú mỗi giờ 30ml hay 95ml mỗi ba giờ không có gì đáng lo miễn là bé bú đủ (Mohrbacher, 2010). Trên thực tế, các cuộc nghiên cứu đã tìm ra rằng dù các em bé bú mẹ thường xuyên theo các nền văn hóa truyền thống hay bú mẹ cách cữ dài hơn như ở phương Tây thì chúng đều nhận được tổng lượng sữa như nhau mỗi ngày (Hartmann, 2007) và nhận được cùng lượng chất béo trong sữa mẹ. Hãy đơn giản hóa việc cho con bú ở các mẹ sữa mà chúng ta đang giúp đỡ và gạch bỏ vấn đề Sữa trước – Sữa sau khỏi “Danh sách những thứ đáng lo” ngay và luôn.

Các tài liệu tham khảo

Hartmann, P.E. (2007). Mammary gland: Past, present, and future. in eds. Hale, T.W. & Hartmann, P.E. Hale & Hartmann’s Textbook of Human Lactation. Amarillo, TX: Hale Publishing, pp. 3-16.

Kent, J. C. (2007). How breastfeeding works. Journal of Midwifery & Women’s Health, 52(6), 564-570.

Kent, J. C., Mitoulas, L. R., Cregan, M. D., Ramsay, D. T., Doherty, D. A., & Hartmann, P. E. (2006). Volume and frequency of breastfeedings and fat content of breast milk throughout the day. Pediatrics, 117(3), e387-395.

Mohrbacher, N. Breastfeeding Answers Made Simple: A Guide for Helping Mothers. Amarillo, TX: Hale Publishing, 2010.

Mohrbacher, N. and Stock, J. The Breastfeeding Answer Book, 3rd edition. Schaumburg, IL: La Leche League International, 2003.

Cha mẹ nào cũng mong có những đứa con lành lặn, khoẻ mạnh và bình thường. Vì vậy, việc chào đón và chấp nhận một đứa con mang hội chứng Down, dù là có sự chuẩn bị hoặc bất ngờ, là một điều không hề dễ dàng với bất kỳ ai. Trong thời gian làm việc, tôi có tiếp xúc với gia đình của em bé mang hội chứng Down trong khi họ không hề có sự chuẩn bị nào trước đó. Thông tin nuôi con bằng sữa mẹ bằng tiếng Việt gần đây không còn hiếm hoi như xưa nhưng chưa có tài liệu nào cung cấp thông tin đầy đủ về tầm quan trọng của sữa mẹ đối với những em bé này. Đó là lý do tại sao có bài viết này. Khi biết con mình mang hội chứng Down, cho dù qua các kết quả xét nghiệm tiền sản, hoặc ngay sau bé chào đời, hầu hết cha mẹ đều trải qua nhiều cảm xúc khác nhau: sốc, buồn, tuyệt vọng, mặc cảm, giận dữ và thậm chí không muốn chấp nhận sự thật.

... hai tiếng đồng hồ sau khi sinh, bác sĩ nhẹ nhàng hỏi tôi là tôi có biết gì về hội chứng Down chưa. Tôi nhìn xuống con gái bé nhỏ của mình, bế con lên và nước mắt tôi cứ rơi. Tôi cứ khóc mà không ai hay như vậy một thời gian dài. ... Đứa bé này là niềm hi vọng của vợ chồng tôi. Biết bao nhiêu là kỳ vọng. Thế mà giờ đây lại như thế này. ... Tôi cảm thấy thật có lỗi. Có phải tôi đã ăn uống gì hay làm gì không đúng trong thời gian mang thai bé không? .. Tôi là một người mẹ tồi tệ. Mẹ nào cũng thương con, nhưng tại sao tôi lại không thấy mình thương con. Mẹ nào cũng muốn nhìn mặt con, nhưng tôi lại sợ hãi khi phải nhìn vào mặt con tôi vậy?

I. VẬY HỘI CHỨNG DOWN (HCD) LÀ GÌ VÀ TẠI SAO EM BÉ CỦA TÔI LẠI MANG HỘI CHỨNG DOWN?

Hội chứng Down hay còn gọi là Down Syndrome là một rối loạn về nhiễm sắc thể phổ biến nhất được biết chứ không phải là một căn bệnh. Nó được đặt theo tên của bác sĩ John Langdon Down, người đầu tiên mô tả về hội chứng này. Cơ thể của chúng ta được tạo thành bởi hàng triệu triệu tế bào. Trong mỗi tế bào có 46 nhiễm sắc thể được thừa hưởng từ mẹ. Vì lỗi nhân chia tế bào trong quá trình thụ thai mà những người mang hội chứng Down lại có thêm một nhiễm sắc thể ở cặp NST thứ 21, tức là họ có 3 NST thứ 21 thay vì chỉ có 2. Cho đến nay người ta cũng chưa tìm ra nguyên nhân của sự đột biến này. Theo ước tính trên toàn thế giới, trong 700 – 900 em bé ra đời thì có một bé có thêm một NST thứ 21, tức là 1/700-900 trẻ sinh ra mang Hội chứng Down. HCD có thể xảy ra với bất kỳ ai, không phân biệt chủng tộc, sắc tộc, giới tính và không phải lỗi của bất kỳ ai. Hội chứng này không phải là bệnh nên không thể chữa được và cũng không hết được.

Người mang HCD có một số đặc điểm về ngoại hình và sức khoẻ đặc trưng. Nhưng vì không có hai cá thể nào giống nhau hoàn toàn nên những đặc điểm này cũng không giống nhau với tất cả mọi người. Bài viết này sẽ không phân tích sâu về HCD mà tập trung vào những thông tin về tầm quan trọng của sữa mẹ đối với bé mang HCD (bài này sẽ gọi là bé HCD).

II. VÌ SAO EM BÉ MANG HCD CẦN ĐƯỢC BÚ MẸ/NUÔI BẰNG SỮA MẸ?

Sữa mẹ chứa tất cả dinh dưỡng cần thiết cho bé, tạo nên sợi dây liên kết của tình mẫu tử. Sữa mẹ quan trọng với tất cả em bé, chứ không riêng gì em bé mang HCD. Tuy nhiên, đối với bé mang HCD thì sữa mẹ đặc biệt quan trọng vì những lý do sau:

• Bé HCD thường có cơ không săn chắc/yếu (low muscle tone). Độ săn chắc này là mức độ căng của cơ khi ở trạng thái nghỉ ngơi và không thể thay đổi được. Cơ yếu đồng nghĩa với việc bé sẽ phải nỗ lực nhiều hơn để thay đổi tư thế hoặc giữ tư thế khi bú. Do đó, động tác bú mút ti mẹ được xem như là hình thức để bé tập luyện và phần nào sẽ cải thiện được tình trạng cơ nhão ở môi, miệng và lưỡi vì các cơ này đóng vai trò quan trọng trong khả năng nói sau này của bé. Hơn nữa, bé tập được cơ miệng và lưỡi khi bú mẹ sẽ giảm thiểu được tật thè lưỡi mà phần lớn bé HCD mắc phải.

• Bé HCD có hệ miễn dịch yếu, dễ mắc các bệnh viêm nhiễm. Vì vậy sữa mẹ không chỉ cung cấp dinh dưỡng mà còn giúp hoàn thiện hệ miễn dịch của bé.

• Bé dễ mắc các bệnh nhiễm trùng hô hấp trên vì đường mũi hẹp, phổi và đường thở của bé cũng có nhiều dịch tiết hơn. Sữa mẹ chứa các kháng thể cần thiết giúp bé được bảo vệ khỏi các nguy cơ này, trong khi đó sữa nhân tạo (sữa công thức, sct) không chỉ không có kháng thể và các chất cần thiết như trong sữa mẹ mà còn làm tăng các nguy cơ này. Một trong những nguy cơ mà các bé bú sct có thể gặp phải là bệnh tiêu chảy mỡ (coeliac disease), gây ra do đường ruột bị dị ứng với gluten có trong bột mì và một số sản phẩm từ hạt khác. Bệnh này lại khá phổ biến ở những người mang HCD. Nghiên cứu cho thấy nếu bé không được bú mẹ tại thời điểm mà những thức ăn có chứa gluten được giới thiệu thì nguy cơ bị bệnh tiêu chảy mỡ sẽ tăng.

• Ngay cả đối với một số mẹ sinh con khỏe mạnh bình thường, không phải mẹ nào cũng yêu con ngay từ cái nhìn đầu tiên mà những cảm xúc yêu thương đó có thể phải trải qua một thời gian hai mẹ con gắn bó với nhau thông qua việc cho bú và chăm sóc con. Vì vậy, không phải mẹ của bé mang HCD nào cũng thương yêu con vì không ít những người trong số đó đều trải qua thời gian đầu khủng hoảng. Ôm con vào lòng, da tiếp da với con, cho con bú, nỗ lực để con được bú mẹ đúng khớp ngậm và vị trí... sẽ giúp bản năng làm mẹ được trỗi dậy mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Con được mẹ yêu thương vì mẹ nhận ra rằng cho dù con không được sinh ra hoàn hảo nhưng mẹ có thể dành cho con điều hoàn hảo nhất trên đời đó chính là tình yêu thương và sự bảo bọc của mẹ.

III. MỘT SỐ HƯỚNG DẪN CHO BÉ HCD BÚ MẸ

Một trong những nguy cơ mà bé HCD có thể gặp đó là sinh non. Điều này có thể làm cho việc cho bé bú khó khăn hơn. Nếu gặp tình huống này, hãy tham khảo bài viết về sinh non. Những ngày đầu cho con bú là quãng thời gian cả hai mẹ con tìm hiểu nhau và thực hành mối quan hệ cho con bú - bú mẹ. Do bé HCD có một số đặc điểm về thể chất đặc biệt nên sẽ có tác động đến việc bú mẹ. Tuy không phải cặp mẹ-bé HCD nào cũng gặp phải tất cả những thử thách đã nêu ở phần II, nhưng nếu hiểu được những nhu cầu của con mình và đáp ứng kịp thời những nhu cầu đó, mẹ sẽ cảm thấy tự tin hơn. TƯ THẾ Hãy tưởng tượng bạn được mời một ly nước mát giữa trưa hè oi nồng, gia chủ bảo bạn muốn uống bao nhiêu nước cũng được, nhưng với điều kiện là bạn phải gập cổ xuống để uống nước. Bạn có uống được không? Nếu bạn cần 3 ly nước mới giải được cơn khát của mình, bạn sẽ uống trong bao lâu? Bạn có thể uống được, nhưng sẽ không dễ dàng và bạn sẽ mất thời gian rất lâu mới có thể uống hết 3 ly nước. Cũng có khả năng mới uống xong ly đầu tiên, bạn đã thấy mỏi mệt và mặc dù cơn khát vẫn còn đó, bạn quyết định dừng lại. Rốt cuộc, bạn vẫn chưa hết khát dù đã được mời nước và đã uống nước. Em bé cũng thế! Tư thế không thuận lợi là một trong những nguyên nhân làm cho việc bú mẹ kém hiệu quả. Em bé HCD có cơ yếu hơn bé bình thường nên sẽ chóng mỏi mệt nếu tư thế không đúng hoặc không được hỗ trợ phù hợp. Việc ôm bé khi bú đóng vai trò rất quan trọng để cho con bú thành công. Mẹ và con sẽ cần một thời gian, thử nhiều tư thế bú mới chọn ra một tư thế thoải mái nhất cho cả hai. Bé HCD cần được tạo điều kiện sao cho bé không phải sử dụng nhiều năng lượng để giữ tư thế. Những cữ bú lâu ở cùng một tư thế có thể làm bé mệt mỏi. Mẹ có thể dùng gối để hỗ trợ khi cho con bú. Mẹ kê gối sao cho khi bế con thì miệng con ngang bằng hoặc thấp hơn một tí so với núm vú. Ôm bé sát người mẹ để giúp bé dễ ngậm vú. Nếu mẹ cảm thấy các cơ của mình căng quá sức, hãy dùng gối để hỗ trợ sao cho tay mẹ không phải dùng nhiều sức để giữ bé trong khi bú. Hãy nhớ, mẹ càng thư giãn thì sữa mẹ sẽ xuống càng dễ dàng. Một trong những tư thế hiệu quả với bé HCD là tư thế Bàn tay Vũ công (Dancer Hand Position). Ở tư thế này, mẹ cần hỗ trợ cằm bé và vú mẹ để giúp bé tiếp cận với vú mẹ dễ dàng hơn. Khi áp dụng tư thế này, tốt nhất là dùng tay của bên vú cho bú để đỡ cằm bé và vú mẹ. Cách làm như sau: Ngửa bàn tay bên cho bú đặt dưới vú, dùng 3 ngón tay: giữa, áp út và ngón út để đỡ bầu vú, 2 ngón còn lại tạo thành hình chữ U để đỡ cằm bé (xem hình). Tay bên kia có thể dùng để hỗ trợ cổ bé. Ở tư thế này, bạn có thể dùng ngón trỏ để giúp bé mút bằng cách di chuyển hàm của bé. Khi bé mạnh hơn, bạn có thể đổi tay, tức là dùng tay bên kia để đỡ vú mẹ và cằm bé. Tư thế này cũng giúp bé sinh non tiết kiệm năng lượng hơn khi bú mẹ, làm bé đỡ mệt hơn. Ngoài ra, mẹ cũng có thể áp dụng bất kỳ tư thế nào miễn thoải mái cho cả hai mẹ con.

Ngửa bàn tay bên cho bú đặt dưới vú, dùng 3 ngón tay: giữa, áp út và ngón út để đỡ bầu vú, 2 ngón còn lại tạo thành hình chữ U để đỡ cằm bé.

Với tư thế này, bé sẽ được hỗ trợ tối đa khi bú, giảm thiểu mệt mỏi cho bé. Tất cả các em bé, kể cả em bé HCD, đều được sinh ra với bản năng bú mẹ và hoàn toàn có thể làm được điều đó với sự hỗ trợ của mẹ. Tiếp da với con, dành thời gian bên con, cho con được gần mẹ, được cảm nhận hơi ấm của mẹ.... sẽ khơi gợi bản năng này của con. KHỚP NGẬM Nếu như tư thế đóng vai trò bản lề của việc cho con bú thì khớp ngậm chính là chìa khóa vàng giúp hai mẹ con mở cánh cửa. Trước khi cho con bú, hãy vắt ra vài giọt sữa để kích thích khứu giác của con, từ đó khuyến khích con tìm đến vú mẹ. Khi bé ngậm khớp đúng, bé sẽ ngậm trọn núm vú mẹ và một phần của quầng thâm (areola). Môi bé sẽ loe ra và lưỡi bé sẽ thè ra trùm lên hàm dưới để bám vòng quanh núm vú mẹ. Nếu vì lý do nào đó mà mẹ phải sử dụng nipple shield (dụng cụ chụp vú), một điều quan trọng cần nhớ là bé cần há to miệng để ngậm giống như được bú trực tiếp từ vú mẹ chứ không chỉ ngậm phần “đầu ti” của dụng cụ chụp vú vì như thế, bé sẽ không bú đủ sữa để kích thích vú mẹ sản xuất thêm sữa. Khi bé bú tốt, hãy cố gắng tránh dùng dụng cụ này.

Bé cần há to miệng để ngậm giống như được bú trực tiếp từ vú mẹ chứ không chỉ ngậm phần “đầu ti” của dụng cụ chụp vú. Đối với bé HCD, bạn có thể thấy bé ngậm vú không chặt vì cơ lưỡi và miệng bé không săn chắc. Điều này có thể làm cho việc bú mẹ gặp khó khăn trong thời gian đầu nhưng bằng sự kiên nhẫn tập luyện, hai mẹ con sẽ vượt qua thử thách này. Trong một số trường hợp, có thể bạn sẽ cần vắt sữa ra để cho bé bú bình. Tuy nhiên, hãy chọn loại núm ti tròn, loại mềm nhất, dài nhất. Khi cho bé bú, dùng núm ti bình chạm vào phần giữa môi của bé để bé há miệng to ra (bé cũng cần làm như vậy khi bú mẹ). Tiếp đó, hãy để bé tự mút và giữ núm bằng miệng, không nên ấn bình vào miệng bé. Tương tự như khi bú mẹ, môi bé cũng cần loe ra. Hiện nay trên thị trường có những loại núm ti dành cho bé bị hở hàm ếch hoặc bé sinh non, bé HCD cũng có thể dùng những loại bình và núm này. Ngoài ra, bạn có thể cần sự trợ giúp của bộ câu sữa tự chế hoặc mua trên thị trường.

Dưới đây là hướng dẫn làm bộ câu sữa do Linh Phan, một thành viên của Hội Sữa Mẹ (Bé Tí Bú Ti) thực hiện:

Khi vượt qua những trở ngại, cảm giác thành công sẽ làm cho chúng ta cảm thấy thật tuyệt vời. Nhất là đối với những cặp mẹ con khi mà việc cho con bú-bú mẹ trở thành thử thách và cả áp lực với cả hai mẹ con. Bằng tình thương yêu dành cho con, và bằng nghị lực của mẹ, cộng với sự hỗ trợ của gia đình và bạn bè, mẹ và con sẽ cùng nhau vượt qua những cột mốc đáng nhớ trong đời. Bé HCD, cũng như bất kỳ một em bé nào khác, đều có những nhu cầu như nhau. Đó là những nhu cầu được thương yêu, ôm ấp, được bú mẹ, được hỗ trợ. Ngày tháng rồi sẽ trôi qua nhưng tình thương yêu sẽ luôn ở lại. Chúc các mẹ và các con mãi luôn là những người thân thiết bên nhau, để được sống trong tình yêu thương vô điều kiện, để an vui và hạnh phúc.

Tài liệu tham khảo:

1. Breastfeeding your baby with Down syndrome, Australian Breastfeeding Association (website & booklet)

2. Breastfeeding: A guide to the medical professional, Ruth A. Lawrence & Robert M. Lawrence, NXB Elsevier Mosby, 2011. ISBN: 978-1-4377-0788-5

3. Breastfeeding Made Simple, Mohrbacher & Kendall-Tackett, NXB New Harbinger Publications, 2010

4. Canadian Down Syndrome Society

5. Down Syndrome Australia

Làm sao để nằm phè ra bú cho phẻ? Không có nhiều sữa làm sao nằm phè ra cho con bú? Khái niệm “nhiều” hay “ít” thực ra không bao giờ đúng với tất cả mọi người. Nhiều với người này nhưng lại ít với người kia. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là ít hay nhiều mà là “đủ”. Nhiều mẹ than với tôi rằng “Thấy tủ sữa của các mẹ khác mà em tủi thân vì em chẳng bao giờ được nhiều như thế. Em phải làm sao đây?” Tôi hỏi ngược lại: Em muốn NHIỀU sữa để làm gì? Em có biết là sữa trữ đông để lâu thường có mùi xà phòng, mặc dù dưỡng chất không đổi, nhưng không phải bé nào cũng chịu bú sữa trữ đông không? Em bảo rằng em muốn trữ sữa đông để đi làm, em sợ con em bị thiếu sữa, em lo con em bú không đủ. Tôi gọi đó là đặc điểm chung của các bà mẹ. Hễ làm mẹ rồi thì cái chữ LO nó dính ở trên trán. Trên trán tôi cũng có, nó khó chịu lắm. Nên có cách nào gỡ được thì tôi sẽ gỡ. Vì vậy hôm nay tôi viết bài này để giúp các mẹ gỡ bớt chữ “LO ÍT SỮA” để mẹ con vui bú nhé. Tại sao có mẹ hì hục ngày đêm lo vắt hút sữa mà vẫn thiếu, nhưng có mẹ lại bảo cứ “nằm phè ra bú cho phẻ?” Muốn nằm phè ra bú cho phẻ thì phải làm sao? Lý do ít sữa phần lớn là do nhận thức. Tức là do cái đầu của mình chưa thông suốt, giống như trong đầu mình nghĩ đến con ma thì mình sẽ sợ ma vậy đó.

Vậy em bé bú bao nhiêu là đủ, làm sao để biết bé bú có đủ không? Bài “Dấu hiệu nhận biết bé bú đủ” có thể giúp các mẹ bớt lo lắng. Tuy nhiên, không ít mẹ thắc mắc: “Tại sao một số bé có các cữ bú dài hơn (3-4h) nhưng có bé lại bú liên tục với các cữ ngắn (1 – 2h)?” hoặc “Một số mẹ bắt đầu giảm sữa khi bé ngủ giấc dài hơn trong đêm, nhưng một số mẹ khác vẫn không thấy có gì khác biệt khi con mình ngủ giấc dài, lẽ nào ít sữa là do “cơ địa”?” Câu hỏi thường gặp vẫn là “Liệu tôi có bị thiếu sữa hay không?” Liên quan đến chuyện sữa nhiều hay ít thì có câu hỏi liệu ngực mềm hay ngực căng, ngực to hay ngực nhỏ. Có phải ngực to thì nhiều sữa và ngực nhỏ thì ít sữa không? Hãy nhìn một anh chàng vận động viên thể hình, không lẽ anh ấy có sữa hoặc nhiều sữa hơn một bà mẹ mới sinh có cup ngực là AA (nhỏ nhất)! Do đó, sức chứa sữa (breastmilk storage capacity) không liên quan đến kích thước ngực vì những người ngực to hơn thường có nhiều mỡ trong ngực hơn (không có nghĩa là họ có nhiều tuyến sữa hơn). Hãy tưởng tượng sức chứa sữa của vú mẹ như một cái ly uống nước, ly nước thì có nhiều kích cỡ khác nhau. Có ly nhỏ như ly trà (tách trà) nhưng cũng có ly to bằng ly bia. Một buổi trưa mùa hè bạn cảm thấy khát nước, nếu được uống một ly to bằng ly bia thì đã khát biết mấy, còn nếu nhà chỉ còn tách trà thì bạn phải uống nhiều lần mới đã cơn khát. Uống nhiều hay ít tùy vào nhu cầu của mỗi người. Em bé cũng thế!

Vậy làm sao tôi biết tôi là tách trà hay ly bia? Cơn khát sẽ trả lời cho bạn biết. Tương tự, em bé sẽ cho mẹ biết. Một điều mẹ cần lưu ý là, cho dù mẹ có nhiều sữa đến đâu thì những ngày đầu tiên sau khi sinh thì mỗi lần bé bú rất ít, vì kích thước dạ dày trẻ sơ sinh chỉ bằng viên bi. Bé bú ít, và bú liên tục. Tạo hóa lập trình cho dạ dày trẻ sơ sinh chỉ bằng viên bi là có lý do. Đó là, thông qua động tác bú mút của bé, sự tiếp xúc gần gũi giữa mẹ và con (da tiếp da, ôm ấp, thiết lập quan hệ thương yêu trọn đời) thì tuyến sữa của mẹ sẽ được kích hoạt để sản xuất ra sữa nuôi con. Vì vậy, việc cho con bú đúng, bú thường xuyên trong hai tuần sau khi sinh cực kỳ quan trọng để đánh thức “nhà máy sữa” của mẹ. Phụ nữ sinh ra được ban tặng thiên chức làm mẹ nên “nhà máy sữa” thực ra đã được xây dựng từ lâu nhưng máy móc cần thời gian để vận hành và hoạt động đúng chức năng của nó. Vì vậy, đặc biệt các chị em mới làm mẹ lần đầu cần chuẩn bị hành trang kiến thức trước khi sinh để không hoài nghi khả năng làm mẹ của mình khi phải cho con bú liên tục, dẫn đến việc cai sữa sớm vì cho rằng mình không đủ sữa cho con (dặm thêm sct, hoặc sợ mình thiếu sữa mà vội đi xin sữa mẹ khác là một trong những nguyên nhân làm sữa mẹ giảm). Nếu các tuyến sữa không được kích hoạt đúng lúc thì khả năng sản xuất sữa của vú mẹ không được sử dụng tối ưu. Tuy nhiên, một điều quan trọng các mẹ cần nhớ là KHÔNG SO SÁNH sức chứa sữa của mình với mẹ khác, hoặc so sánh con mình với con của mẹ khác vì mỗi cặp mẹ con có một nhịp điệu cung-cầu khác nhau. Ngay cả anh chị em đa sinh (sinh đôi trở lên) cũng có sự khác biệt. Một thông tin cần nhớ nữa, đó là chính em bé của bạn mới là “chuyên gia” trong việc thiết lập nhịp điệu cung-cầu kể trên vì bé biết chính xác là mình cần bao nhiêu để “nhà máy sữa mẹ” đáp ứng nhu cầu đó. Muốn “nằm phè ra bú cho phẻ” thì cần dành thời gian để trang bị kiến thức thật vững vàng.

Giống như người lớn khi ăn uống, bé bú mẹ cũng cần được thư giãn và mẹ cần tự tin thoải mái để nằm phè ra cho con bú. Không ít mẹ lầm tưởng là cần phải “đợi sữa về” rồi mới cho con bú hoặc hút/vắt sữa. Tuy nhiên, quy tắc tạo sữa là quy tắc cung cầu. Bé bú nhiều, làm trống tuyến sữa như thế nào thì cữ sau sẽ được tạo ra tương đương như vậy. Nếu cơ thể mẹ nhận được tín hiệu là sữa đã đầy thì não sẽ nhận được thông điệp ngược lại, đó là ra “chỉ thị” để lần sau sữa được tạo ra ít đi. (Thật ra sữa có đi đâu mà về?)

Làm sao tôi biết khi nào con có nhu cầu bú? Từ sáu tuần trở đi, mẹ sẽ biết nhu cầu bú của con như thế nào thông qua các dấu hiệu đòi bú. Tuy nhiên, mẹ cũng cần biết những dấu hiệu bé bú đủ để yên tâm rằng con mình phát triển bình thường. Ngoài ra, cân nặng của trẻ bú mẹ khác với trẻ không bú mẹ, hoặc trẻ sau 6 tháng (bắt đầu ăn dặm). Những thông tin như “Bé ba tháng đến sáu tháng có cân nặng gấp đôi lúc mới sinh, và từ mười hai tháng thì cân nặng gấp ba lúc mới sinh” chỉ là những thông tin chung. Việc bé nhà bạn nhẹ hay nặng hơn không đánh giá được mức độ phát triển toàn diện mà cần tham khảo những cột mốc vận động và phát triển theo từng độ tuổi.

Dấu hiệu đòi bú (Việt hóa bởi Minh Nga Nguyen _ Admin Hội Sữa mẹ Bé Tí Bú Ti) Nếu cho bú theo dấu hiệu đòi bú thì bé vẫn phát triển bình thường cho dù sức chứa sữa của mẹ ít hay nhiều. Lượng sữa mỗi cữ bé bú khác nhau, do đó nhịp điệu bú của bé cũng thay đổi (giống như người lớn, buổi sáng nếu ăn ít thì trưa sẽ ăn nhiều). Trời sinh ra người phụ nữ có thiên chức làm mẹ, và mẹ sinh ra em bé để bé được bú mẹ, được mẹ ôm ấp và thương yêu. Những trở ngại khi nuôi con bằng sữa mẹ thường do người mẹ không được hỗ trợ và mẹ không trang bị đủ kiến thức cần thiết. Chúc các mẹ cứ nằm phè ra cho con bú nhé! Thông tin và Tài liệu tham khảo:

1. Breastfeeding Made Simple: Seven Natural Laws for Nursing Mothers (Kathleen Kendall-Tackett & Nancy Mohrbacher)

2. Dr. Jack Newman’s Guide To Breastfeeding

3. Australian Breastfeeding Association