Mọi chuyện bắt đầu từ một cú điện thoại trên đường dây Helpline của ABA cách đây mấy năm. Người mẹ ấy không gọi để hỏi làm sao để tăng lượng sữa, làm sao để cho con bú đúng cách, làm sao để thuê mhs, mà hỏi mình…cách pha sữa công thức!
Mình bất ngờ, ú ớ tại chỗ luôn, xong thành thật trả lời là ‘Xin lỗi chị, mình thú thật mình không rành lắm. Với lại mình cũng không được huấn luyện để hỗ trợ việc pha sữa công thức ạ. Cái này chị cứ theo hướng dẫn của nhà sản xuất chứ mình không biết.” Chưa hết, tất nhiên mình đã hỏi là mình có thể giúp gì cho mẹ ấy để nuôi con bằng sữa mẹ không, và nếu không ngại có thể cho mình biết là con mẹ ấy bao nhiêu tháng và không biết bé có được bú mẹ, và bú mẹ bao lâu rồi không (mình tránh việc hỏi tại sao cho con bú sct). Mẹ ấy trả lời là ‘Tôi đang hóa trị chị ạ, theo chỉ định của bác sĩ thì tôi phải cai sữa cho con. Tôi có xin sữa trên HM4HB nhưng hiện giờ đã hết rồi, tôi không còn cách nào khác…”
Đọc đến đây, chắc hẳn mọi người cũng có thể hiểu được lý do đằng sau của việc phải hóa trị rồi nhỉ. Kết thúc cuộc gọi hôm đó, mình không biết diễn tả cảm xúc của mình thế nào nữa; chỉ biết đó là một cảm xúc thật thương cho người mẹ ấy, và thật áy náy! Chắc chắn trên hộp sct cũng có hướng dẫn pha rồi chứ, thế thì tại sao mẹ ấy vẫn gọi đến Helpline, gọi đến Helpline có nghĩa là cần sự giúp đỡ. Thế mà mình chẳng giúp được gì cả. Mình hoàn toàn không nhớ là trong chương trình đào tạo Breastfeeding Counsellor của mình có phần hướng dẫn pha sct không nữa, hoặc là đã có nhưng mình không để ý, vì mình cho rằng mình không việc gì phải biết những thông tin đó, việc của mình chỉ tập trung giúp những ai nuôi con bằng sữa mẹ thôi! Thế là mình tìm thử trên website của ABA, và đúng là có dẫn những tài liệu hướng dẫn chuẩn bị sct. Ơ hay, một tổ chức tầm cỡ quốc tế về sữa mẹ như ABA mà lại dẫn những link pha sct là sao?
Nhưng càng học về sữa mẹ, càng tư vấn và hỗ trợ cho nhiều mẹ trong hành trình nuôi con bằng sữa mẹ, mình nhận ra rằng mình càng phải biết nhiều về sữa công thức! Những người bán sữa công thức có thể không cần biết về sữa mẹ, nhưng những tư vấn viên sữa mẹ nhất định cần phải biết về sct. Nhân viên các hãng sữa có thể không cần dự những hội thảo về sữa mẹ, nhưng những IBCLC có thể dự những hội thảo của hãng sữa với một điều kiện là không được nhận bất kỳ quà cáp, tài trợ nào của hãng kể cả phần ăn trưa mà họ mời. Họ chỉ được dự với lý do duy nhất là tìm hiểu thông tin từ hãng sữa, những ‘kỹ thuật’ hay ‘công nghệ’ mà hãng sữa ‘cải tiến’ và tuyệt đối phải từ chối tất cả những đề nghị liên quan đến lợi ích cá nhân làm ảnh hưởng đến thực hành và quy tắc đạo đức nghề nghiệp của IBCLC.
Còn một điều nữa, người mẹ nuôi con bằng sct thì có tội tình gì?
Mình biết có những bà mẹ cầm bình sct đút cho con mà nước mắt lưng tròng, tự trách mình là một người mẹ tồi tệ vì không thể cho con bú. Một người bạn của mình đã từng ngất xỉu trong nhà tắm do kiệt sức vì cho dù nỗ lực hút sữa hơn 14 lần một ngày mà vẫn không đủ sữa cho con! Những người chưa bao giờ ở trong hoàn cảnh ấy, khi đọc đến đây, có thể ít nhiều sẽ hỏi tại sao 14 lần đó không ôm con vào lòng để cho con bú mà ôm cái mhs chi vậy. Những người chưa từng ở trong hoàn cảnh ấy, khi đọc đến đây, có thể ít nhiều sẽ nói ai biểu không cho con bú mẹ, ai biểu cho con bú sct rồi than làm gì!
Vậy thì, lấy tiêu chuẩn nào để đánh giá tình yêu thương của một người mẹ cho con bú, và một người mẹ cho con bú bình?
Mình viết bài này, không phải là nói lên tiếng lòng của những người mẹ nuôi con bằng sct, mà đơn giản chỉ là nỗi lòng của một người mẹ cũng thương con như bất kỳ người mẹ nào.
Nếu nói về những lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ và những tác hại hoặc những nguy cơ tiềm ẩn của việc không cho con bú mẹ, mình sẽ nói cho tới bến để chứng minh sữa mẹ vô đối thế nào. Nhưng mình sẽ dành điều đó trong một cuộc thi hùng biện! Cụ thể hơn, mình đã làm điều đó trong cuộc thi IBCLC vừa rồi.
Trở lại bài viết, vì sao phải biết pha sữa công thức đúng cách?
Thứ nhất, sct không hề có một chút kháng thể nào cả! Nó là sản phẩm không chỉ cho khách hàng (em bé) mà còn là nguồn dinh dưỡng và món mồi ngon cho kính thưa các thể loại vi khuẩn, vi trùng nữa! Trong đó, một trong những loại khuẩn có thể gây ra tử vong cho trẻ sinh non vì bị chứng ruột hoại tử (NEC) là Cronobacter sakazakii.
Thứ hai, sct chứa nhiều rủi ro, nhưng nó vẫn được WHO xếp hàng thứ tư. Vì vậy, đối với các bé không được bú mẹ, không được nhận kháng thể từ sữa mẹ, thì phải có cách nào đó để giảm thiểu rủi ro. Đó là lý do tại sao WHO, UNICEF và một số tổ chức khác đã đưa ra hướng dẫn pha sữa công thức sao cho an toàn nhất có thể.
Thứ ba, không ít những ba mẹ nuôi con bằng sct lâu nay đã pha sữa không đúng, họ thường pha ở nhiệt độ 40 độ C và cho rằng nếu nóng quá thì sẽ làm chết các kháng thể trong sct. Kỳ thực, như mình đã viết ở trên, trong sct không hề có một chút kháng thể nào cả. Nó là thực phẩm ‘chết’ chứ không phải thực phẩm sống và nó cũng là mồi ngon cho các loại khuẩn nữa. Chính vì lý do đó mà một người mẹ sinh con khỏe mạnh đủ tháng, không cho con bú trực tiếp mà hút sữa hoàn toàn thì không cần phải tiệt trùng bình sữa và dụng cụ hút/vắt sữa cho mỗi lần vắt sữa, chỉ cần làm 1 lần trong 24h thôi. Những lần khác sau khi hút sữa xong thì họ có thể cho vào hộp kín và cất trong tủ lạnh. Trong khi đó, các bé không được bú mẹ, cụ thể là bé dưới 6 tháng và đặc biệt là các bé sinh non thì nhất định phải rất cẩn thận.
Vậy thì pha sữa thế nào cho đúng? Mình đính kèm một số nguồn để các bạn tham khảo cụ thể hơn, nhưng dưới đây là một số tóm tắt:
1. Rửa tay sạch, rửa bình sữa bằng nước sạch (WHO gọi là ‘safe water’).
2. Tiệt trùng bằng nước sôi (hiện nay đã có máy tiệt trùng bình sữa)
3. Nấu nước sôi 100 độ, sau đó để nguội nhưng KHÔNG ĐƯỢC THẤP HƠN 70 ĐỘ! Lý do là để diệt các khuẩn mình đã nêu trên.
Nguồn: WHO/FAO, Safe preparation, storage and handling of powdered infant formula: Guidelines
4. Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trên thông tin sản phẩm về tỉ lệ nước/sữa bột và cho lượng nước yêu cầu vào bình đã được tiệt trùng. Lắc nhẹ để bột tan ra, để nguội trước khi cho bé bú.
5. Theo hướng dẫn an toàn thực phẩm hiện hành (Úc): sữa đã pha nhưng con CHƯA bú tới thì bỏ đi sau tối đa 2 tiếng để ở nhiệt độ phòng; còn sữa con đã ngậm ti bú dở thì chỉ nên giữ tối đa 1 tiếng rồi bỏ, vì nước bọt của bé đã lẫn vào sữa làm vi khuẩn phát triển nhanh hơn nhiều.
Nguồn: Sydney Children’s Hospitals Network, Infant formula factsheet
Tất cả những người mẹ, bất kể họ chọn nuôi con bằng gì, đều xứng đáng được yêu thương, trân trọng và động viên. Vì từ những cơ thể ấy, đã sinh ra những thiên thần mà chúng ta còn yêu thương hơn cả mạng sống của chính mình nữa.
Còn nữa, từ bản thân mình, mình thấy rằng lượng ngôn từ của mình cũng không đến nỗi nghèo nàn, nên mình chủ động chọn cách nói sao để đạt hiệu quả của việc truyền đạt nhất, đem lại trọn vẹn thông điệp mình muốn truyền tải, trong khả năng và nhận thức của mình.
Biết đâu người mẹ đang cho con bú sct kia đang gặp vấn đề gì đó khi cho con bú…
Biết đâu mẹ ấy đang gặp nhiều áp lực…
Biết đâu mẹ ấy đang mắc phải một căn bệnh hiểm nghèo nào đó cần phải cai sữa cho con để chữa trị giành lại mạng sống của mình để có thể tiếp tục được ở bên con.
Biết đâu mẹ ấy cũng đang ngộ nhận giống mình ngày xưa…
Biết đâu mẹ ấy không được may mắn như mình…
Tất cả những chữ ‘biết đâu’ có thể chỉ là suy đoán, nhưng có một điều chắc chắn rằng không tình yêu thương nào có thể sánh bằng tình yêu thương của một người mẹ dành cho con của mình. Vậy thì mình có quyền gì, có tư cách gì mà đi phán xét một người mẹ khác?
Nếu bạn thành công khi nuôi con bằng sữa mẹ, mình chắc rằng có lẽ bạn cũng muốn giúp những người mẹ khác cũng thành công giống mình, hoặc ít ra giác ngộ giống mình đúng không?
Vậy thì, để người khác cũng giác ngộ giống mình, hãy giác ngộ cái tâm phán xét của mình trước đã! Bởi vì trước khi người khác có thể tin và làm giống mình, thì họ cần có niềm tin ở mình, rằng mình lắng nghe, mình đồng cảm, mình thấu hiểu, mình trân trọng họ. Họ cảm thấy họ có giá trị, họ cảm thấy họ được tiếp sức, được động viên, họ cảm thấy họ không lẻ loi và họ cảm thấy cho con bú có thể là điều gì đó rất tuyệt và những người mẹ nuôi con bằng sữa mẹ thật tuyệt để làm bạn và để học hỏi.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Human Milk Oligosaccharides in the Prevention of Necrotizing Enterocolitis (Oligosaccarides trong sữa mẹ trong việc phòng tránh Chứng ruột Hoại tử):
2. Guide to feeding your baby formula / breastmilk substitutes (Hướng dẫn cho con bú bằng sữa công thức/sản phẩm thay thế sữa mẹ - trong này có link của WHO luôn nên mình không trích link của WHO)
2. The bacterial contamination of powdered infant formula: What are the risks and do we need to review current instructions on safe preparation? (Nhiễm khuẩn trong sữa bột dành cho trẻ em: Những nguy cơ là gì và liệu chúng ta có cần xem lại những hướng dẫn hiện hành về việc chuẩn bị an toàn hay không?):
3. Necrotizing Enterocolitis in the Newborn (Viêm ruột hoại tử ở trẻ sơ sinh)