06/09/2026
Mười năm trước mình viết một bài ngắn về việc làm mẹ mệt cỡ nào, lúc nhà mới có 3 đứa. Đăng lại nguyên bài đó ở đây, giờ nhà mình đã thêm hai đứa nữa mà vẫn đúng y chang, xong mình viết thêm một đoạn hồi đó mình chưa dám nói rõ: mệt là thật, và thừa nhận mình mệt không có nghĩa là mình làm mẹ tệ.
Làm mẹ mệt lắm, sáng mình muốn ngủ nướng cũng không được. Cứ tới giờ là có 3 đứa ở trên giường chen lấn giành lộn nhau để được gần mẹ. Đặc biệt thằng nào càng nhỏ là càng dữ.
Làm mẹ mệt lắm, anh em chúng nó chơi với nhau cũng réo mẹ ơi mẹ hỡi để mẹ phân xử. Nói thật đang ngồi trong toilet thì chúng cũng xông vào mếu máo.
Làm mẹ mệt lắm, ăn có bữa cơm cũng không yên đâu, chúng nó bâu vào xin dù trước đó đã ăn rồi.
Làm mẹ mệt lắm, ngồi dạy cho thằng anh học thì thằng em phải ngồi đối diện đọc theo như là biết hết rồi.
Làm mẹ mệt lắm, chúng nó thích thọt đầu vào sau áo của mẹ, nên cái áo nào của mẹ cũng bị giãn, có cái bị rách. Hôm nào mặc váy chúng còn tốc cả váy lên luôn.
Làm mẹ mệt lắm, chúng nó thọt đầu vào áo mẹ rồi thì mẹ đi đâu chúng nó bám theo rồi cười như giặc.
Làm mẹ mệt lắm, mẹ đang buồn ngủ gần chết mà cái miệng nó hỏi huyên thuyên đủ chuyện. Mẹ “ờ ờ” cho qua chuyện thì nó bảo: “Ơ mẹ tè ra giường thiệt hả?”
Làm mẹ mệt lắm, tập thể dục không yên đâu, mình đứng thì nó thọt đầu vào áo, mình ngồi thì nó nhảy lên đùi, mình nằm nó nhảy lên lưng.
Làm mẹ mệt lắm, mỗi lần trang điểm là phải kiếm chuyện cho chúng nó ra vườn chơi, không thì thằng này xông tới giật cây son, thằng kia cầm hộp phấn. Mình mà không nghiêm thì chúng biến mình thành ông địa.
Làm mẹ mệt lắm, mỗi lần mình thay đồ là chúng nó xông đến, thằng anh hí hửng kêu thằng em rồi mắt sáng rỡ khen cái-gì-mà-ai-cũng-biết-đó. Thằng anh có lần còn bảo cho con đội ‘cái-gì-mà-ai-cũng-biết-đó’ …đi học.
Làm mẹ mệt lắm, mỗi lần sắp nổi khùng là nó “dạ” một tiếng thiệt to rồi xông vào ôm.
Làm mẹ mệt lắm, đêm dậy không biết bao lần để xem chúng nó ngủ ra sao. Nhiều đêm chúng nó ngủ ngon cũng lo nên phải rờ rẫm xem chúng thở ra sao!
Làm mẹ mệt lắm, vì làm miết à! Làm miết mà vẫn thấy hình như vẫn chưa bao giờ đủ, thương con nhiều mà vẫn thấy chưa đủ.
Mắc mệt à!
Và không sao khi thừa nhận điều đó
Chắc nhiều mẹ cũng tìm thấy bản thân mình ở đâu đó khi đọc phần trên, đúng không? Cái mệt đó không phải vì mình làm mẹ chưa đủ giỏi, mà vì làm mẹ vốn dĩ là một trong những chuyển đổi lớn nhất mà một người có thể trải qua.
Khái niệm này trong y văn gọi là “matrescence”, nói về toàn bộ những thay đổi tâm lý, xã hội và cả về mặt sinh học khi một người phụ nữ trở thành mẹ. Nghiên cứu cho thấy giai đoạn này liên quan chặt tới nguy cơ lo âu, trầm cảm và kiệt sức tinh thần cao hơn, không phải vì mẹ nào đó yếu đuối, mà vì đây thật sự là một quá trình đòi hỏi rất nhiều năng lượng để thích nghi.
Nguồn: Frontiers in Psychiatry, A critical need for the concept of matrescence in perinatal psychiatry
Cái mệt của mẹ nhiều khi không chỉ là mệt tay chân. Còn có một thứ gọi là tải trọng tinh thần, tức là cái việc lúc nào trong đầu cũng phải nhớ ai sắp hết sữa tắm, ai tới giờ uống thuốc, mai có tiêm ngừa không, ai gọi tên đó cũng phải nghe cho được. Việc đó âm thầm nhưng không hề nhẹ, và không khi được tính là “làm việc nhà”. Như mình ngồi đây gõ lại mấy dòng này mà đầu óc đang nghĩ đến thau bột đang chờ ngoài kia để làm pancakes cho tụi nó ăn sáng nè!
Chăm sóc bản thân, chăm luôn cả nhà
Nhiều mẹ cứ chăm sóc con cái và gia đình, nhưng quên mất mình cũng là người quan trọng. Như mình đây, buổi sáng phải chải trước cái đầu, xịt khoáng lau mặt, vệ sinh cá nhân rồi mới ra ngoài chuẩn bị bữa sáng cho con, và gói ghém bữa trưa cho tụi nó đem đến trường. Buổi tối sau khi ăn uống xong thì mình để cho chồng và các con dọn dẹp, còn mình thì tranh thủ skincare chớ, làm mẹ và làm đẹp cùng lúc có sao đâu!
Nếu bản thân mình không có năng lượng vì đã quá mệt, làm sao mình có thể truyền năng lượng cho gia đình được. Vì vậy nếu mệt, mình sẽ không cố nữa, mà sẽ nói cho cả nhà biết “Mẹ mệt, mẹ cần được nghỉ ngơi, tụi con mỗi đứa tham gia một tay là xong việc.”
Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn sớm hơn
Mệt vì làm mẹ là chuyện bình thường, nhưng nếu cái mệt đó đi kèm cảm giác buồn kéo dài, mất hứng thú với những thứ trước đây từng yêu thích, có ý nghĩ tiêu cực về bản thân hoặc về con, hoặc cảm thấy không kiểm soát được cảm xúc của mình trong nhiều tuần liền, đây không còn là mệt thông thường nữa. Lúc này bạn nên tìm gặp bác sĩ, chuyên gia tâm lý, hoặc các đường dây hỗ trợ sức khoẻ tâm thần cho mẹ sau sinh, đừng chờ tự hết nghen.